Thêm lựa chọn phòng cúm, không nên chờ trẻ mắc bệnh
Vaccine cúm dạng xịt là vaccine phòng cúm được đưa vào mũi thay vì tiêm bằng kim, mở thêm lựa chọn chủng ngừa cho trẻ trong độ tuổi từ 2 đến dưới 18 tại Việt Nam. Ngày 28/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC bắt đầu triển khai vaccine của AstraZeneca, được giới thiệu là loại xịt mũi đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam dành cho nhóm tuổi này. Việc không dùng kim tiêm có thể giúp giảm nỗi sợ và lo lắng cho trẻ, nhưng sự thuận tiện không nên khiến phụ huynh hiểu đây là giải pháp thay thế toàn diện cho chăm sóc y tế hay các biện pháp phòng bệnh khác. Bối cảnh cúm mùa gia tăng tại nhiều địa phương và nguy cơ lây lan trong trường học khiến phòng cúm cho trẻ cần được tính đến sớm, thay vì chỉ phản ứng khi trẻ đã có triệu chứng.
Tổ chức Y tế Thế giới ước tính thế giới ghi nhận khoảng một tỷ ca cúm mùa mỗi năm, trong đó 3–5 triệu ca nặng. Trẻ sinh hoạt tập thể dễ tiếp xúc với virus, rồi có thể mang bệnh về nhà, nơi người cao tuổi và người có bệnh nền dễ bị ảnh hưởng nặng hơn. Vì vậy, thêm một hình thức vaccine là tin đáng chú ý, nhưng điều quan trọng hơn vẫn là phụ huynh chủ động tìm hiểu và lên kế hoạch phòng bệnh.
Độ tuổi, liều dùng và thời điểm cần lưu ý
Vaccine cúm trẻ em dạng xịt được nêu dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi. Mỗi lần dùng là một liều khoảng 0,2 ml, chia đều cho hai bên mũi; thao tác cần do nhân viên y tế thực hiện hoặc giám sát và vẫn phải tuân thủ khám sàng lọc, quy trình an toàn. Lịch liều phụ thuộc vào tuổi và tiền sử chủng ngừa: trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vaccine cúm cần hai liều cách nhau tối thiểu bốn tuần; trẻ cùng nhóm tuổi đã từng tiêm và trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi dùng một liều. Phụ huynh nên nắm các mốc này như thông tin chuẩn bị, không tự quyết định lịch dùng nếu chưa được cơ sở y tế hướng dẫn.
Vaccine cần được sử dụng hằng năm vì virus cúm liên tục biến đổi, nên một lần chủng ngừa không đồng nghĩa với bảo vệ lâu dài cho những mùa sau. Sản phẩm được bảo quản đông sâu ở mức -20 đến -30 độ C trước khi rã đông; yêu cầu này cho thấy việc triển khai cần quy trình chuyên môn, không phải sản phẩm để gia đình tự sử dụng. Với phụ huynh, bước thiết thực là hỏi cơ sở y tế về thời điểm phù hợp, lịch liều và các lưu ý dành riêng cho trẻ.
Lợi ích của phòng ngừa sớm cần được nhìn cùng nguy cơ cúm
Điểm có ý nghĩa của vaccine dạng xịt không chỉ nằm ở việc tránh kim tiêm mà còn ở khả năng mở rộng lựa chọn để phòng bệnh trước mùa lây lan. Cúm không phải lúc nào cũng chỉ là cảm lạnh nhẹ: bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp, viêm não hoặc viêm cơ tim; một số trường hợp bội nhiễm có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết, sốc và suy đa cơ quan. Những nguy cơ ấy khiến lời khuyên chủ động phòng cúm sớm đáng được xem nghiêm túc, kể cả khi trẻ trước đó khỏe mạnh. Tuy nhiên, không nên biến thông tin về vaccine thành lời bảo đảm rằng trẻ sẽ không mắc cúm hoặc không gặp biến chứng.
Theo thông tin do đơn vị sản xuất cung cấp, vaccine đã được triển khai tại hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều phân phối trên toàn cầu. Con số này cho thấy hình thức xịt mũi đã có phạm vi sử dụng rộng, nhưng không thay thế việc đánh giá tình trạng và nhu cầu cụ thể của từng trẻ. Phụ huynh nên trao đổi với cơ sở y tế để cân nhắc lựa chọn phù hợp, đồng thời tiếp tục rửa tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.
Kết luận: chủ động, nhưng chọn cách phù hợp cho từng trẻ
Việc đưa vaccine cúm dạng xịt vào sử dụng lần đầu tại Việt Nam bổ sung một lựa chọn không dùng kim cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi. Giá trị lớn nhất của thay đổi này là giúp phụ huynh có thêm phương án để chủ động phòng bệnh, nhất là khi cúm dễ lây trong môi trường học đường và có thể gây biến chứng. Dù vậy, hình thức xịt không làm giảm yêu cầu về khám sàng lọc, giám sát của nhân viên y tế hay tiêm nhắc lại hằng năm. Phụ huynh nên tìm hiểu lịch liều theo tuổi và tiền sử chủng ngừa, trao đổi với cơ sở y tế trước khi quyết định, rồi kết hợp vaccine với vệ sinh tay, che miệng khi ho và giữ môi trường sinh hoạt thông thoáng. Phòng cúm hiệu quả bắt đầu từ quyết định sớm, nhưng cần dựa trên tư vấn phù hợp cho từng trẻ.
