Huấn luyện là trách nhiệm quản lý, không chỉ là thủ tục
Huấn luyện nghiệp vụ PCCC và cứu nạn cứu hộ cho người đứng đầu cơ sở là hoạt động bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng tổ chức và năng lực ứng phó để họ chủ động thực hiện trách nhiệm bảo đảm an toàn tại nơi mình quản lý. Đây không nên bị xem là một thủ tục để hoàn tất hồ sơ: khi sự cố xảy ra, sự chuẩn bị và chỉ đạo của người đứng đầu có thể quyết định cơ sở phản ứng có kịp thời hay không. Lớp huấn luyện tại Nghệ An dành cho người đứng đầu cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở thuộc diện quản lý, tập trung nâng cao nhận thức về trách nhiệm phòng ngừa, ứng phó với cháy, nổ, sự cố và tai nạn. Thông điệp đáng nhớ là an toàn phòng cháy phải được người đứng đầu quan tâm, chỉ đạo thường xuyên, chứ không thể khoán trắng cho lực lượng chuyên trách hay đội PCCC cơ sở.
Nắm quy định để tổ chức công việc cụ thể
Nội dung huấn luyện bắt đầu từ các quy định pháp luật và trách nhiệm gắn với hoạt động quản lý: tổ chức thực hiện yêu cầu an toàn PCCC và CNCH, duy trì điều kiện an toàn, thành lập và quản lý lực lượng tại cơ sở, đồng thời tổ chức kiểm tra, tự kiểm tra. Người đứng đầu còn cần chỉ đạo xây dựng, thực tập phương án chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, cũng như quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị. Những việc này chỉ có ý nghĩa khi được đưa vào nhịp vận hành hằng ngày, thay vì chờ đến đợt kiểm tra mới rà soát. Huấn luyện PCCC cũng giúp người phụ trách nhận diện nguy cơ phát sinh từ sản xuất, kinh doanh hoặc sinh hoạt, kiểm tra việc chấp hành nội quy và khắc phục sơ hở có thể dẫn đến cháy, nổ. Đó là cách biến yêu cầu pháp lý thành công việc phòng ngừa có người chịu trách nhiệm.
Ứng phó ban đầu cần kỹ năng và sự phối hợp
Khi có cháy hoặc tai nạn, người đứng đầu không thể thay thế lực lượng chuyên nghiệp, nhưng cần biết cách tổ chức những hành động đầu tiên. Nội dung huấn luyện hướng dẫn xử lý tình huống cháy ban đầu, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ, tổ chức thoát nạn, cứu người bị nạn và phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH. Kiến thức ấy giúp người phụ trách đưa ra chỉ đạo phù hợp, thay vì để mọi người lúng túng hoặc tự xử lý thiếu phối hợp. Một số chương trình tập huấn ở địa phương cũng kết hợp phổ biến quy định pháp luật với thực hành dùng thiết bị chữa cháy, thoát nạn và cứu người; mục tiêu là nâng cao năng lực lực lượng tại chỗ, chủ động ứng phó và hạn chế thiệt hại. Vì vậy, phần thực hành không phải nội dung phụ: nó giúp kiểm nghiệm phương án và cho thấy nhân sự, thiết bị đã sẵn sàng đến đâu.
Chủ động cập nhật và chuẩn bị trước thời hạn
Huấn luyện còn giúp người đứng đầu cập nhật quy định hiện hành và theo dõi những nội dung pháp luật dự kiến sửa đổi, bổ sung, từ đó chủ động điều chỉnh cách quản lý thay vì đợi đến khi yêu cầu mới có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị. Một việc cụ thể được nêu trong chương trình tại Nghệ An là rà soát điều kiện, nguồn lực, phương tiện và thiết bị để đáp ứng lộ trình trang bị, kết nối thiết bị truyền tin báo cháy với hệ thống dữ liệu theo quy định. Theo Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, cơ sở thuộc diện quản lý phải hoàn thành việc này chậm nhất vào ngày 01/7/2027. Mốc thời gian đó cho thấy bồi dưỡng nghiệp vụ không chỉ phục vụ xử lý sự cố trước mắt; nó còn giúp cơ sở lập kế hoạch và phân công trách nhiệm từ sớm. Kết luận rất rõ: người đứng đầu càng nắm chắc nghiệp vụ, cơ sở càng có cơ hội phát hiện nguy cơ, ứng phó đúng cách và giảm thiệt hại.
