Biến ngày hưởng ứng thành nếp sống học đường
Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để ngành giáo dục tuyên truyền giá trị văn hóa dân tộc và gắn việc hưởng ứng với xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, thân thiện. Đây không nên là một buổi lễ tách rời đời sống nhà trường, mà cần mở ra cơ hội để người học thực hành cách ứng xử có trách nhiệm, nhân ái và tôn trọng khác biệt. Văn bản số 7692/BGDĐT-HSSV của Bộ GD&ĐT hướng dẫn tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với triển khai xây dựng văn hóa học đường. Hướng dẫn đặt văn hóa vào vai trò nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển; đồng thời gắn hoạt động với việc bồi dưỡng hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Giá trị của đợt hưởng ứng vì thế cần được nhìn qua sự thay đổi trong hành vi và quan hệ ở trường, chứ không phải số lượng chương trình.
Nhà trường cần làm gì trong tuần cao điểm?
Bộ GD&ĐT yêu cầu các sở giáo dục và cơ sở giáo dục tổ chức đợt cao điểm tuyên truyền, giáo dục từ ngày 18/11 đến ngày 24/11 hằng năm, gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với Tuần lễ Đại đoàn kết toàn dân tộc. Trường có thể triển khai qua sinh hoạt chuyên đề, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp và hoạt động của Đoàn, Đội, Hội. Nội dung nên làm rõ lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, trách nhiệm với cộng đồng, tinh thần đoàn kết và việc gìn giữ bản sắc văn hóa. Hướng dẫn nhà trường không phải là một khuôn chương trình giống nhau cho mọi nơi. Bộ yêu cầu hoạt động tiết kiệm, thiết thực, trang trọng, phù hợp lứa tuổi, cấp học và điều kiện thực tế; lấy người học làm trung tâm, khuyến khích các em tham gia chủ động, sáng tạo. Truyền thông có thể kể câu chuyện tích cực, giới thiệu gương người tốt, việc tốt, nhưng cần chính xác và phù hợp môi trường giáo dục.
Trải nghiệm di sản phải gắn với việc học
Các hoạt động văn hóa, trải nghiệm và giáo dục di sản có ý nghĩa khi giúp học sinh hiểu và thực hành giá trị, thay vì chỉ tham dự cho đủ dịp. Bộ khuyến khích cơ sở giáo dục chủ động lập kế hoạch hoặc lồng ghép hoạt động hưởng ứng với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc; có thể xây dựng tài liệu hướng dẫn và chọn hình thức trải nghiệm phù hợp để hỗ trợ giáo dục đạo đức, lối sống, phẩm chất và năng lực. Điểm cần giữ vững là tính vừa sức: hoạt động phải an toàn, thiết thực, phù hợp điều kiện trường, không tổ chức đồng loạt, không gây lãng phí và không làm ảnh hưởng kế hoạch dạy học. Nhà trường cũng cần rà soát, điều chỉnh bộ quy tắc ứng xử theo quy định và đặc trưng vùng miền, chú trọng thái độ, hành vi, ngôn ngữ của học sinh, giáo viên, cán bộ và nhân viên. Khẩu hiệu trong trường nên ngắn gọn, có tác dụng giáo dục; không cần thay mới hàng loạt.
Biểu trưng thống nhất, kết quả phải đo bằng chuyển biến
Biểu trưng văn hóa giúp các hoạt động hưởng ứng có nhận diện chung, nhưng hình ảnh thống nhất chỉ có ý nghĩa khi nội dung bên trong cũng nhất quán với mục tiêu giáo dục. Hướng dẫn của cơ quan văn hóa gửi biểu trưng chính thức đến các đơn vị và đề nghị sử dụng đúng mẫu đã được phê duyệt trong hoạt động thông tin, tuyên truyền, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam. Trường nên dùng đúng tệp thiết kế được cung cấp, tránh tự ý sửa mẫu làm mất tính đồng bộ. Bộ GD&ĐT khuyến khích ứng dụng nền tảng số, học liệu số, AI và công nghệ thực tế ảo hoặc tăng cường khi phù hợp; đồng thời nhấn mạnh văn hóa số, an toàn thông tin, tôn trọng bản quyền và ứng xử có trách nhiệm trên mạng. Quan trọng hơn, việc đánh giá cần nhìn vào thay đổi về thái độ, hành vi, chất lượng quan hệ, cảm nhận an toàn và mức độ gắn bó của người học. Đó mới là thước đo thuyết phục cho một Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với văn hóa học đường.
