Di sản trở thành lớp học khi học sinh được tham gia
Giáo dục di sản là cách đưa học sinh tiếp xúc với lịch sử, văn hóa và ký ức cộng đồng qua không gian di tích, hoạt động tương tác và trải nghiệm gắn với bài học. Cách dạy này đáng được mở rộng: khi học sinh tự quan sát, đặt câu hỏi và thử sức, di sản thôi là tên gọi xa xôi trong sách, trở thành điều các em có thể hiểu và trân trọng.
Nhiều năm qua, Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm ở Thanh Hóa đã phối hợp với trường học tổ chức chương trình giáo dục theo hướng trực quan, tương tác và sáng tạo. Tại di tích Lam Kinh, hoạt động có thể kết hợp tham quan với cuộc thi, video và nhiệm vụ khám phá, thay cho việc chỉ nghe thuyết minh một chiều.
Chiều 19/11/2026, hơn 50 học sinh lớp 6, 7 và 8 của Trường THCS Lam Sơn tham gia cuộc thi “Rung chuông vàng” về Lam Kinh và vương triều Hậu Lê ngay tại khu di tích. Các em trả lời 30 câu hỏi qua ba chặng, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và con người Lam Sơn. Địa điểm học tập vì thế không chỉ làm nền cho bài học; nó khiến quá khứ hiện diện ngay trước mắt.
Từ trang phục đến trò chơi dân gian trong lớp học
Không phải trường nào cũng có di tích lớn ở gần, nhưng văn hóa địa phương vẫn có thể đi vào lớp học từ những gì học sinh quen thuộc: trang phục, tiếng nói, món ăn, phong tục và câu chuyện gia đình. Trường Tiểu học Thanh Nưa ở Điện Biên tận dụng chính sự đa dạng của cộng đồng để nối nội dung học với đời sống, thay vì coi văn hóa chỉ là một chủ đề dành cho ngày hội.
Trong bài học về con người quê hương, học sinh xem hình ảnh, video, làm việc nhóm và giới thiệu dân tộc, bản làng của mình; các em cũng chia sẻ điều biết được từ cha mẹ, ông bà. Nhà trường đưa trang phục truyền thống, ngôn ngữ, phong tục, lễ hội, dân ca, dân vũ và trò chơi dân gian vào môn học lẫn hoạt động trải nghiệm. Đây là cách học có sức nặng vì trẻ vừa tiếp nhận kiến thức, vừa có cơ hội nhận ra mình là một phần của văn hóa được học.
Quy mô trường khiến cách làm này càng có ý nghĩa: năm học 2026–2027, Thanh Nưa dự kiến có 67 lớp với hơn 1.680 học sinh, trong đó 1.199 em là học sinh dân tộc thiểu số. Nhà trường còn tổ chức hoạt động tập thể, giáo dục nghệ thuật và trải nghiệm như chương trình “Xuân yêu thương”, với các gian hàng Tết do giáo viên, phụ huynh và học sinh cùng thực hiện.

Hai con đường, cùng hướng đến niềm tự hào quê hương
Lam Kinh và Thanh Nưa đại diện cho hai điểm khởi đầu khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau. Ở di tích, học sinh bước vào không gian lịch sử, quan sát tận nơi và học qua hoạt động được thiết kế quanh di sản. Trong lớp, các em bắt gặp văn hóa qua ngôn ngữ, trang phục và câu chuyện gần gũi, rồi tiếp tục khám phá qua sinh hoạt tập thể. Một bên mở rộng bài học ra ngoài trường; bên kia đưa quê hương vào nhịp học thường ngày.
Cả hai cách đều hiệu quả hơn khi học sinh được góp tiếng nói và trực tiếp tham gia. Tại Lam Sơn, các cuộc thi video còn mời học sinh thử sức làm hướng dẫn viên; tác phẩm đoạt giải sẽ được dùng trong hoạt động truyền thông và ấn phẩm quảng bá di tích. Ở Thanh Nưa, việc chia sẻ hiểu biết về bản làng giúp kiến thức trong lớp gắn với trải nghiệm của mỗi em.
Điều cần giữ lại không chỉ là một buổi tham quan hay tiết học sinh động, mà là sự kết nối bền bỉ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Thanh Nưa dự kiến tiếp tục ưu tiên giáo dục địa phương, nghệ thuật, trải nghiệm và bảo tồn bản sắc trong năm học 2026–2027. Khi trải nghiệm di tích đi cùng những bài học gần gũi, học sinh có thêm lý do để hiểu, yêu và góp phần gìn giữ văn hóa quê hương.







