Carbon xanh dương cần được xem là hạ tầng khí hậu
Carbon xanh dương là lượng carbon được hấp thụ và lưu trữ trong các hệ sinh thái biển, ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều, nơi carbon tích tụ cả trong sinh khối lẫn trầm tích dưới đáy. Đây không phải khái niệm môi trường bên lề: bảo vệ các hệ sinh thái này vừa hỗ trợ giảm phát thải, vừa giữ bờ biển, đa dạng sinh học và sinh kế địa phương. Theo IPCC, chúng có thể hấp thụ carbon trung bình cao gấp 2–4 lần và lưu trữ tổng thể tới 10 lần so với rừng trên cạn. Vì vậy, xem phục hồi ven biển như một khoản đầu tư cho khả năng chống chịu sẽ thuyết phục hơn cách tiếp cận chỉ coi đó là hoạt động trồng cây. Nhưng tiềm năng sinh thái không tự chuyển thành kết quả khí hậu: cần chính sách, dữ liệu và nguồn vốn đủ tin cậy để bảo vệ hệ sinh thái lâu dài.

COP31 đặt trọng tâm vào phối hợp và nguồn lực
Ngày 16/11/2026, bên lề COP31 tại Antalya, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cùng UNDP tại Việt Nam tổ chức đối thoại về chuyển cam kết khí hậu thành hành động carbon xanh dương. Đại diện Việt Nam, Indonesia và Philippines tham gia nhằm chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác khu vực và huy động nguồn lực bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển và ven biển. Đây là hướng đi đáng chú ý vì ba nước không chỉ đối mặt với sức ép khí hậu tương đồng mà còn có thể học hỏi cách nối chính sách với thực tiễn quản lý. Các trao đổi tập trung vào ba ưu tiên: tăng điều phối liên ngành, hoàn thiện chính sách và cơ chế chia sẻ lợi ích để nâng mức sẵn sàng đầu tư, đồng thời trao đổi tri thức và phối hợp huy động tài chính. Nếu thiếu những mắt xích đó, lời kêu gọi hợp tác khó vượt khỏi khuôn khổ hội nghị.

Khung chính sách phải đi cùng dữ liệu và lợi ích cộng đồng
Thời điểm này cấp thiết vì rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều đang chịu sức ép từ phát triển kinh tế lẫn biến đổi khí hậu. Việt Nam đang hoàn thiện chính sách về kinh tế biển và thị trường carbon trong nước; dự thảo Lộ trình hành động quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất và tích hợp hệ sinh thái carbon xanh dương vào kiểm kê khí nhà kính quốc gia cùng NDC. NBCAP Việt Nam đã kết nối hơn 500 tổ chức và chuyên gia từ cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và đối tác phát triển. Quy mô kết nối này là nền tảng, không phải kết quả cuối cùng. Dữ liệu nhất quán sẽ giúp xác định nơi cần phục hồi và theo dõi tác động; cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng sẽ giúp cộng đồng ven biển có lý do và nguồn sinh kế để tham gia bảo vệ các khu vực ấy.
Từ cam kết đến phục hồi thực địa
Hợp tác chỉ có giá trị khi tạo ra dự án phục hồi có thể đo lường, duy trì và mang lại lợi ích cho người sống ven biển. Với Việt Nam, ưu tiên trước mắt là bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái hiện có, gắn với những ngành phù hợp như lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản bền vững. Điều đó đòi hỏi phối hợp thực chất giữa cơ quan quản lý, giới nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng; khung chính sách cần làm rõ trách nhiệm, tiêu chuẩn dữ liệu và cách phân chia lợi ích, còn dòng vốn phải hướng tới kết quả dài hạn thay vì chỉ tài trợ hoạt động ngắn hạn. Sau COP31, Việt Nam dự kiến hoàn thiện Lộ trình hành động quốc gia, tiến tới xây dựng Lộ trình tài chính carbon xanh dương và tăng cường hợp tác kỹ thuật, tài chính với Indonesia, Philippines cùng các đối tác khu vực. Thước đo thành công sẽ không phải số cuộc đối thoại, mà là hệ sinh thái được phục hồi và cộng đồng được hưởng lợi.






