Giá trị của chuyển đổi số nằm ở việc bớt một lần đi lại
Dịch vụ số TP.HCM là các tiện ích công được tổ chức trên nền tảng dữ liệu và công nghệ để người dân tiếp cận thông tin, hoàn tất thủ tục với ít thao tác và giấy tờ hơn. Ngày 28.10, tại Nhà ga Bến Thành, UBND TP.HCM ra mắt ba mô hình chuyển đổi số trong giao thông công cộng, liên thông dữ liệu chứng sinh, báo tử và hỗ trợ đăng ký khai tử tại nhà, hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam. Đây là hướng đi đáng chú ý vì chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi giải quyết được việc cụ thể: tìm đường, mua vé hoặc xử lý thủ tục gia đình mà không phải tự lần lượt tìm đến nhiều đầu mối. Ba mô hình đưa dịch vụ đến gần người dùng theo những cách khác nhau, nhưng cùng kiểm nghiệm một tiêu chí: liệu hệ thống có giúp người dân tiết kiệm công sức mà vẫn bảo đảm thông tin chính xác, an toàn hay không.
Thành phố xem việc đưa dữ liệu và dịch vụ vào những tình huống đời thường là một phần xây dựng chính quyền số, hướng tới đô thị thông minh, hiện đại và nghĩa tình vào năm 2030. Vì thế, kết quả không nên chỉ được đánh giá bằng số nền tảng được kết nối, mà còn bằng mức độ người dân sử dụng được dịch vụ, thời gian xử lý và sự hài lòng của họ.
VNeID giao thông: một điểm tra cứu, hướng tới vé điện tử chung
Mô hình VNeID giao thông kết nối thông tin metro và xe buýt trên cùng một nền tảng, cho phép người dân tra cứu, quản lý lộ trình đa phương tiện. Người dùng có thể sử dụng thông tin định danh điện tử để tham gia, mua vé xe buýt và metro, đồng thời tích hợp vé điện tử trên VNeID. Với hành khách thường đổi tuyến hoặc kết hợp nhiều phương tiện, việc tập trung thông tin có thể giảm thao tác tìm kiếm và giúp hành trình dễ theo dõi hơn. Đây là bước khởi đầu, chưa đồng nghĩa mọi phương tiện đã dùng chung một loại vé; hệ thống vé điện tử thống nhất vẫn là mục tiêu cần hoàn thiện.
Thành phố định hướng mở rộng kết nối sang taxi, dịch vụ vận chuyển và xe du lịch liên tỉnh, liên vùng, bao gồm cả đơn vị tư nhân. Người dân cần theo dõi phạm vi tuyến, khả năng mua và sử dụng vé, cũng như mức độ cập nhật thông tin trong ứng dụng. Nếu dữ liệu hành trình và vé không đồng bộ hoặc khó tìm, lợi ích của một nền tảng tập trung sẽ giảm đáng kể.
Dữ liệu sinh, tử liên thông để giảm giấy tờ hộ tịch
Mô hình thứ hai kết nối dữ liệu giấy chứng sinh, giấy báo tử về kho dữ liệu dùng chung của thành phố để công chức tư pháp – hộ tịch khai thác, đối chiếu khi giải quyết thủ tục. Thí điểm đang thực hiện tại bốn bệnh viện: Chợ Rẫy, Từ Dũ, Hùng Vương và Ung Bướu. Khi dữ liệu có thể được xác minh qua hệ thống, người dân bớt phải chuẩn bị và nộp lại bản giấy, còn cơ quan xử lý có thêm căn cứ để giải quyết hồ sơ liên thông. Đây là thay đổi thiết thực, nhưng chỉ hiệu quả khi dữ liệu chính xác, đầy đủ và cập nhật kịp thời.
Sau giai đoạn thí điểm, thành phố dự kiến mở rộng kết nối, đồng bộ dữ liệu tại các cơ sở y tế trên địa bàn sau ngày 1.11.2026. Điểm cần theo dõi là tiến độ mở rộng, khả năng đối soát khi thông tin sai hoặc thiếu, cùng việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin. Liên thông không nên biến thành một khâu kỹ thuật mới khiến người dân phải quay lại bổ sung giấy tờ vì dữ liệu giữa các đơn vị chưa khớp.
Đăng ký khai tử tại nhà: hỗ trợ thủ tục trong lúc tang gia
Mô hình tổ phản ứng nhanh nghĩa tình kết nối Tổng đài 1022 hướng đến gia đình vừa có người thân qua đời. Khi phát sinh trường hợp tử vong, tổng đài tiếp nhận thông tin từ bệnh viện, cơ quan công an hoặc thân nhân rồi chuyển đến tổ tại địa phương. Sau khi xác minh, lực lượng này đến nhà hỗ trợ đăng ký khai tử, liên thông xóa đăng ký thường trú trực tuyến và hỗ trợ việc hậu sự nếu gia đình có nhu cầu. Như vậy, đăng ký khai tử tại nhà không chỉ là thêm một kênh nộp hồ sơ; điểm đáng giá là gia đình có người hỗ trợ trực tiếp trong thời điểm khó khăn.
Theo thông tin thành phố công bố, 168 địa phương đã có tổ phản ứng nhanh nghĩa tình hoạt động và các tổ đã hỗ trợ cấp giấy chứng tử cho 1.247 trường hợp. Người dân có thể báo tin qua các đầu mối nêu trên để được điều phối hỗ trợ; cần theo dõi khả năng tiếp nhận của Tổng đài 1022, thời gian tổ địa phương phản hồi và cách xử lý những hồ sơ cần xác minh thêm. Ba mô hình chỉ thành công khi tiện ích đi kèm quy trình rõ ràng, dữ liệu đáng tin cậy và trải nghiệm thực sự nhẹ nhàng hơn. Đó mới là thước đo thuyết phục cho chuyển đổi số TP.HCM.
