Bắt đầu từ đất, cây và những trải nghiệm thật
Giáo dục môi trường là quá trình giúp trẻ hiểu mối liên hệ giữa con người và tự nhiên qua kiến thức, trải nghiệm và cách ứng xử hằng ngày, thay vì chỉ ghi nhớ những lời khuyên bảo vệ môi trường. Trong đô thị, khi màn hình và nhà cao tầng chiếm nhiều thời gian, đưa trẻ trở lại gần thiên nhiên không phải hoạt động phụ: đó là điểm khởi đầu thiết thực để nuôi dưỡng trách nhiệm.
Ở khu giáo dục trải nghiệm Quảng Đà X-Camp tại Đà Nẵng, bé An Nhiên, 6 tuổi, tự tay vùi hạt rau mầm vào đất. Gieo hạt, tưới cây hay quan sát vật nuôi biến những khái niệm vốn trừu tượng thành điều trẻ có thể nhìn, chạm và chăm sóc. Người mẹ đồng hành cùng con cho rằng những trải nghiệm ấy giúp trẻ tự tin hơn, đồng thời hình thành tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường từ nhỏ.
Điều đáng chú ý là giáo dục xanh không dừng ở việc trồng thêm cây. Khi trẻ quan sát vòng tuần hoàn của đất và nước hay thấy cây lớn lên nhờ được chăm sóc, sự tôn trọng tự nhiên có cơ hội trở thành một giá trị sống. Nếu bài học chỉ nằm trên trang sách, trẻ có thể biết điều đúng mà chưa hiểu vì sao cần làm.
Tiếng nói trẻ cần một nơi để được lắng nghe
Trải nghiệm khơi gợi sự quan tâm, nhưng để trẻ em bảo vệ môi trường cùng cộng đồng, các em cũng cần cơ hội diễn đạt điều mình thấy và đề xuất điều mình muốn thay đổi. Tòa soạn Tiếng Xanh là sáng kiến do UNICEF Việt Nam, Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng cùng các đối tác phối hợp triển khai, nhằm thúc đẩy sự tham gia của trẻ em, thanh thiếu niên vào các vấn đề khí hậu, môi trường và phát triển bền vững.
Vừa ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và tổ chức tập huấn thành viên mới, Tiếng Xanh vận hành như một không gian truyền thông đa phương tiện do chính thanh thiếu niên dẫn dắt. Các thành viên có thể xây dựng ý tưởng, sáng tạo nội dung, kết nối với bạn bè và lan tỏa hành động tích cực. Đây không chỉ là nơi tập kỹ năng làm truyền thông; nó còn trao cho người trẻ vai trò chủ động trong câu chuyện về tương lai của mình.
Quy mô tiếp cận cho thấy tiếng nói ấy đã vượt khỏi phạm vi một nhóm nhỏ: từ tháng 11/2025 đến tháng 8/2026, trang mạng xã hội của Tiếng Xanh đăng 152 bài viết, thu hút 739.067 lượt xem. Nhiệm kỳ mới đặt mục tiêu mở rộng sự tham gia và đưa tiếng nói của thế hệ trẻ đến gần cộng đồng hơn. Bước tiếp theo nên là mở rộng cơ hội cho những bạn trẻ ở các khu vực còn ít không gian để lên tiếng.
Lối sống xanh học đường phải thành việc làm mỗi ngày
Một thông điệp về môi trường chỉ có sức nặng khi học sinh biết cách biến nó thành việc làm lặp lại được. Cuộc thi “Lối sống xanh – Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đưa việc phân loại, tái sử dụng và thu gom rác vào hoạt động học đường, đồng thời dùng video để học sinh chia sẻ điều đã thực hành với gia đình, bạn bè và cộng đồng.
Ngày 30/10, lễ tổng kết và trao giải diễn ra tại Trường Tiểu học và THCS Chu Văn An, Hà Nội. Cuộc thi nhận 885 video từ 274 trường tiểu học thuộc 22 tỉnh, thành phố. Tại sự kiện, học sinh thực hành làm sạch, gấp gọn vỏ hộp giấy đã sử dụng và đưa vào hệ thống thu gom phù hợp. Những thao tác cụ thể này quan trọng hơn một khẩu hiệu: chúng giúp trẻ hiểu rằng phân loại đúng là bước để vật liệu có cơ hội được tái chế.
Đó là hướng đi đáng giữ cho lối sống xanh học đường: không chỉ phát động một cuộc thi rồi khép lại, mà tạo điều kiện để thói quen tiếp tục ở lớp và ở nhà. Sau cuộc thi, các đơn vị tổ chức và đối tác dự kiến phối hợp với nhà trường để từng bước nhân rộng hoạt động thu gom vỏ hộp giấy đã qua sử dụng. Khi trải nghiệm, tiếng nói và thực hành cùng hiện diện, trẻ không chỉ biết về môi trường mà có thể góp phần thay đổi cách cộng đồng ứng xử với môi trường.
