Chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu tại cơ sở
Chuyển đổi số cơ sở là việc ứng dụng nền tảng, dữ liệu và công nghệ số vào hoạt động của chính quyền địa phương, nhằm giải quyết công việc hiệu quả hơn và giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn. Đây là thước đo thực chất của chuyển đổi số Khánh Hòa: công nghệ chỉ có ý nghĩa khi cải thiện được trải nghiệm hàng ngày của người dân và doanh nghiệp. Chiều 23-10, UBND tỉnh tổ chức hội nghị về giải pháp chuyển đổi số tại phường Bắc Nha Trang, tập trung vào khung kiến trúc, nền tảng, dữ liệu số và quản trị địa phương. Hội nghị mở màn chuỗi sự kiện Ngày hội Công nghệ số tỉnh năm 2026, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt yêu cầu cao hơn về hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ. Vì vậy, ưu tiên không nên là thêm ứng dụng cho đủ danh mục, mà là tháo gỡ những vướng mắc cụ thể ở cấp xã.
Tỉnh đã có bước tiến về hạ tầng và dịch vụ công trực tuyến, nhưng khoảng cách giữa chủ trương và thực hành vẫn đáng kể: một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế kỹ năng số, nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng đủ nhu cầu, còn mô hình tạo hiệu quả rõ ràng chưa nhiều. Hội nghị dành 7 chuyên đề cho các giải pháp nâng cao năng lực quản trị, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Con số này cho thấy phạm vi vấn đề rộng, từ tự động hóa xử lý hồ sơ đến bảo vệ dữ liệu, nhưng kết quả cần được đánh giá bằng việc thủ tục có bớt bước, bớt chờ và dễ sử dụng hơn hay không.
Nền tảng và dữ liệu chỉ hữu ích khi được kết nối
Khánh Hòa đang tìm cách tháo gỡ điểm nghẽn bằng việc hoàn thiện hạ tầng, khung kiến trúc và nền tảng số dùng chung, đồng thời tăng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Đây là hướng đi đúng: nếu mỗi đơn vị giữ dữ liệu trong một hệ thống riêng, người dân vẫn phải khai báo lặp lại và cán bộ mất thời gian đối chiếu. Khai thác dữ liệu số địa phương nên được xem là công cụ cải thiện quy trình, chứ không phải mục tiêu tự thân. Tự động hóa dịch vụ công cũng chỉ đem lại lợi ích khi các bước xử lý được thiết kế lại hợp lý và thông tin được cập nhật đáng tin cậy. Song song với đầu tư công nghệ, tỉnh cần bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ và hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số an toàn, để nền tảng mới không trở thành một cánh cửa khó mở.
Các nội dung trao đổi còn đề cập ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị, điều hành và nền tảng phục vụ chuyển đổi xanh. AI có thể hỗ trợ xử lý công việc và phân tích thông tin, nhưng không nên được xem như lối tắt thay cho dữ liệu tốt, quy trình rõ và trách nhiệm giải trình. Khánh Hòa cũng khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia sâu hơn và sẵn sàng thử nghiệm giải pháp mới. Cách làm này có thể mở rộng lựa chọn cho địa phương, miễn là mỗi thử nghiệm gắn với một vấn đề cụ thể, có tiêu chí đánh giá và bảo đảm an toàn thông tin. Khi đó, công nghệ mới có cơ hội chuyển thành năng lực phục vụ ổn định thay vì chỉ dừng ở trình diễn.
Dịch vụ thuận tiện là thước đo thành công
Đối với người dân, thành quả rõ nhất phải là thủ tục hành chính dễ tìm, dễ nộp và được giải quyết nhanh hơn. Nền tảng dùng chung, dữ liệu liên thông và quy trình tự động hóa có thể giảm thời gian xử lý, nhưng dịch vụ công trực tuyến chỉ thực sự thuận tiện nếu người dùng được hướng dẫn rõ ràng và có hỗ trợ khi gặp khó khăn. Đây cũng là lý do chuyển đổi số cơ sở cần xuất phát từ thực tế từng địa phương, thay vì áp dụng một khuôn mẫu bất kể điều kiện và nhu cầu khác nhau. Hiệu quả quản trị địa phương và chất lượng phục vụ người dân phải được đặt cùng một thước đo: chính quyền vận hành tốt hơn thì người dân cũng cần cảm nhận được sự thay đổi.
Chuyển đổi số còn có thể tạo giá trị ngoài khu vực hành chính. Hội nghị bàn việc đưa sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương lên nền tảng thương mại điện tử, qua đó mở rộng thị trường, tăng khả năng cạnh tranh và quảng bá giá trị bản địa. Đây là hướng thiết thực với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, nếu đi kèm hỗ trợ kỹ năng bán hàng số và thông tin sản phẩm đáng tin cậy. Về dài hạn, Khánh Hòa đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 30–35% GRDP vào năm 2030. Mục tiêu ấy đòi hỏi triển khai đồng bộ, nhưng thành công sẽ bắt đầu từ những thay đổi người dân có thể nhận ra: ít thủ tục rườm rà hơn, dịch vụ dễ tiếp cận hơn và cơ hội kinh doanh rộng hơn.
