Khám chủ động giúp phát hiện nguy cơ trước triệu chứng
Khám sức khỏe toàn dân là cách tổ chức sàng lọc và tư vấn chủ động cho người dân, nhằm phát hiện bệnh hoặc nguy cơ khi chưa có triệu chứng và kết nối kết quả với việc chăm sóc tiếp theo. Giá trị lớn nhất của chương trình nằm ở chỗ nó đưa dịch vụ đến gần những người vốn chỉ đi khám khi cơ thể đã có dấu hiệu bất thường. Tại Hải Phòng, sau 100 ngày triển khai, Bệnh viện Kiến An đã khám, tư vấn và sàng lọc người dân ở nhiều địa bàn, trong đó có xã Vĩnh Am. Những đợt khám cộng đồng ghi nhận các vấn đề như huyết áp, đường huyết cao và một số bất thường ở gan, thận, tuyến giáp. Đây là lý do phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa: nhiều bệnh tiến triển âm thầm, còn can thiệp kịp thời có thể hạn chế biến chứng. Tuy nhiên, phát hiện nguy cơ chỉ là điểm khởi đầu, không phải kết thúc của quá trình chăm sóc.
Quy mô triển khai cho thấy nhu cầu theo dõi không nhỏ. Trong 9 tháng năm 2026, ngành y tế thành phố đã sàng lọc và đưa vào quản lý 230.693 người mắc bệnh không lây nhiễm, gồm 130.479 người tăng huyết áp, 77.864 người đái tháo đường, 8.264 người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản, cùng 14.086 người mắc các bệnh khác. Các con số này củng cố một nhận định: khám định kỳ không nên là chiến dịch rời rạc, mà cần mở ra lộ trình chăm sóc phù hợp với từng người.
Một lần sàng lọc không thay thế theo dõi liên tục
Kết quả sàng lọc giúp nhận diện dấu hiệu cần lưu ý, nhưng không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định bệnh. Người có bất thường có thể cần xét nghiệm chuyên sâu hoặc khám chuyên khoa; người đã mắc bệnh mạn tính cần theo dõi chỉ số, dùng thuốc theo chỉ định, điều chỉnh lối sống và tái khám đúng lịch. Nếu thiếu những bước tiếp nối ấy, phát hiện sớm khó tạo ra hiệu quả lâu dài. Vì thế, thước đo của chương trình không nên dừng ở số lượt khám hay số bất thường được ghi nhận. Cần hỏi tiếp: người dân có được hướng dẫn rõ nơi khám tiếp theo không, cơ sở y tế có nhận được thông tin cần thiết không, và lịch tái khám có được duy trì hay không? Đây là khác biệt giữa một buổi kiểm tra sức khỏe và quản lý sức khỏe thực sự.
Hải Phòng đặt mục tiêu gắn kết quả khám với hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi và quản lý sức khỏe lâu dài cho từng người dân. Hồ sơ có thể lưu tiền sử bệnh, kết quả khám, đơn thuốc và quá trình điều trị; nhưng lưu trữ tự thân không bảo đảm chăm sóc liên tục. Dữ liệu chỉ hữu ích khi được cập nhật, người dân và nhân viên y tế có thể tiếp cận, và thông tin dẫn đến hành động cụ thể. Nói cách khác, hồ sơ điện tử nên là cầu nối giữa các lần khám và giữa y tế cơ sở với bệnh viện, chứ không phải nơi cất kết quả rồi để đó.
Hồ sơ điện tử cần đi cùng dịch vụ dễ tiếp cận
Khi hệ thống kết nối dữ liệu vận hành, kết quả khám thường được cập nhật để người dân tra cứu trên nền tảng điện tử, trong đó có VNeID; thời gian thông thường được nêu là khoảng 24 giờ sau khi hoàn tất quy trình. Nếu chưa thấy đầy đủ thông tin ngay, điều đó không nhất thiết có nghĩa dữ liệu đã mất: thông tin có thể còn ở khâu kết nối, chuẩn hóa hoặc đối soát. Người dân nên hỏi cơ sở khám cách nhận kết quả, nơi lưu hồ sơ và đầu mối liên hệ khi cần đính chính hoặc chưa thấy dữ liệu. Sổ sức khỏe điện tử cũng có thể giúp ghi nhớ lời dặn, cách dùng thuốc và lịch tái khám, hạn chế phải đi lại chỉ để tra cứu thông tin.
Khả năng tiếp cận còn phụ thuộc vào việc dịch vụ có đến được các nhóm khác nhau hay không. Từ đầu tháng 7/2026, Bệnh viện Thanh Nhàn phối hợp khám tại 7 phường, xã, với hơn 20.000 lượt người được khám; Bệnh viện Nhi Hà Nội cũng phối hợp với gần 100 xã, phường để khám sức khỏe toàn diện cho trẻ em. Đây là hướng đi đáng khuyến khích, nhưng tính liên tục đòi hỏi lịch khám định kỳ, hướng dẫn sau khám dễ hiểu và phương án hỗ trợ người gặp khó khăn khi dùng công nghệ. Người dân cần biết khám ở đâu, khi nào có kết quả, cần tái khám lúc nào và ai sẽ theo dõi bất thường đã phát hiện.
Từ khám miễn phí đến chăm sóc suốt đời
Khám miễn phí có thể gỡ một rào cản ban đầu, nhưng quản lý sức khỏe suốt đời chỉ thành hiện thực khi mỗi lần sàng lọc được nối với tư vấn, chẩn đoán khi cần và theo dõi phù hợp. Người có dấu hiệu bất thường cần được hướng dẫn kiểm tra chuyên khoa; người đang điều trị cần được kết nối với cơ sở y tế tiếp tục quản lý. Mục tiêu khám ít nhất một lần mỗi năm tạo cơ hội phát hiện nguy cơ định kỳ, song tần suất theo dõi của từng người vẫn phải căn cứ vào tình trạng sức khỏe và chỉ định chuyên môn. Một lần khám có thể thay đổi nhận thức; chỉ sự tiếp nối giữa dữ liệu, nhân viên y tế và người bệnh mới có thể thay đổi kết quả sức khỏe.
Vì vậy, Hải Phòng cần được đánh giá không chỉ qua số người đã khám hay số hồ sơ được tạo, mà còn qua khả năng đưa người dân từ kết quả sàng lọc đến chăm sóc thực tế. Người dân cũng nên chủ động giữ thông tin khám, hỏi rõ bước tiếp theo và tái khám theo hướng dẫn. Hồ sơ sức khỏe điện tử có thể tạo nền tảng cho quản lý sức khỏe lâu dài, nhưng giá trị của nó phụ thuộc vào dữ liệu chính xác, khả năng tiếp cận và dịch vụ theo dõi có thật. Kết luận cần rõ ràng: khám sức khỏe toàn dân chỉ hoàn thành mục tiêu khi phát hiện sớm trở thành điểm bắt đầu của một hành trình chăm sóc liên tục.
