Quy hoạch mới mở ra hướng tính lại vai trò của Nà Sản
Sân bay Nà Sản là cảng hàng không nội địa tại Sơn La, được đề xuất quy hoạch dùng chung cho hoạt động dân dụng và quân sự, với mục tiêu kết nối hàng không phục vụ phát triển địa phương. Sau nhiều năm dừng khai thác, sân bay chưa có công trình nào được triển khai theo quy hoạch cũ; nay Cục Hàng không Việt Nam đã trình Bộ Xây dựng thẩm định, phê duyệt quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là bước đề xuất, không phải quyết định khôi phục hay cam kết sân bay sẽ sớm đón chuyến bay trở lại. Việc rà soát được đặt ra khi quy hoạch trước gần hết thời kỳ thực hiện, đồng thời cần cập nhật các định hướng phát triển và đánh giá nhu cầu kết nối hàng không cho Sơn La. Điểm đáng chú ý là quy hoạch Nà Sản đang được xem xét trong bối cảnh rộng hơn nhu cầu đi lại, du lịch và logistics của địa phương.
Nếu được thông qua và triển khai, kết nối hàng không có thể giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận các vùng miền thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ mục tiêu kinh tế, du lịch và logistics. Tuy vậy, lợi ích ấy còn phụ thuộc vào các bước phê duyệt, đầu tư và tổ chức khai thác; những thông tin hiện có chưa xác định thời điểm sân bay hoạt động trở lại.
Đường băng 3.000 m và chuẩn cấp 4C
Theo phương án cho giai đoạn 2021–2030, sân bay cấp 4C sẽ có một đường cất hạ cánh dài 3.000 m, rộng 45 m, cùng đường lăn song song và hệ thống đường lăn nối. Cấu hình này được đề xuất để khai thác các dòng tàu bay A320, A321 hoặc loại tương đương. Sân đỗ dự kiến có khoảng bốn vị trí cho tàu bay Code C vào năm 2030; khu đất dự trữ có thể được dùng để mở rộng khi nhu cầu tăng. Đài kiểm soát không lưu được bố trí trên khu đất tiếp giáp khu bay. Quy mô hạ tầng cho thấy đề án hướng tới một cảng hàng không có năng lực khai thác máy bay thân hẹp phổ biến, chứ không chỉ dừng ở việc giữ lại một đường băng hiện hữu. Nhưng các thông số trên mới là nội dung quy hoạch trình thẩm định, chưa đồng nghĩa công trình đã được xây dựng.
Đề xuất dự kiến cần hơn 544 ha đất cho giai đoạn quy hoạch và tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, hơn 149 ha là diện tích hiện có và gần 395 ha dự kiến bổ sung; phần đất gồm khu bay dùng chung, khu hàng không dân dụng và khu quân sự. Quy mô đất lớn khiến việc phối hợp quy hoạch địa phương và sử dụng đất trở thành điều kiện quan trọng, không kém các thông số kỹ thuật của đường băng.
Một triệu khách là mục tiêu trước mắt, chưa phải kết quả chắc chắn
Công suất được đề xuất đến năm 2030 là một triệu hành khách và 2.500 tấn hàng hóa mỗi năm. Với người dân Sơn La, con số này gợi ra khả năng có thêm lựa chọn di chuyển bằng đường hàng không và cải thiện kết nối với các địa phương khác. Với doanh nghiệp, năng lực vận chuyển hàng hóa có thể bổ trợ hoạt động logistics nếu có nhu cầu và mạng bay phù hợp. Song, công suất thiết kế không tự tạo ra chuyến bay hay lượng khách: hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ đầu tư, kết nối giao thông mặt đất và việc hình thành nhu cầu khai thác. Vì thế, nên nhìn mục tiêu một triệu khách như định hướng năng lực, không phải dự báo chắc chắn về lượng hành khách sẽ đi qua sân bay.
Tầm nhìn đến năm 2050 nâng công suất dự kiến lên 1,8 triệu hành khách và 4.500 tấn hàng hóa mỗi năm; sân đỗ có thể tăng lên khoảng sáu vị trí Code C và nhà ga được mở rộng tương ứng. Việc giữ nguyên cấu hình đường cất hạ cánh và đường lăn trong phương án dài hạn, đồng thời mở rộng sân đỗ, cho thấy quy hoạch đặt trọng tâm vào tăng năng lực phục vụ trên nền hạ tầng khu bay đã đề xuất. Dù vậy, mốc 2050 còn cách xa và phụ thuộc vào nhu cầu thực tế.
Bước tiếp theo là thẩm định, không phải ngày khai thác trở lại
Hồ sơ quy hoạch đã được Cục Hàng không Việt Nam phối hợp với đơn vị tư vấn tiếp thu, giải trình ý kiến của các bộ, ngành; cơ quan này kiến nghị Bộ Xây dựng tổ chức thẩm định và phê duyệt. Cục cũng đề nghị UBND tỉnh Sơn La cập nhật phương án vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và quy hoạch kết nối giao thông công cộng. Như vậy, khôi phục sân bay vẫn là hướng được đặt ra qua đề xuất quy hoạch, còn kết quả phụ thuộc vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền và các bước triển khai tiếp theo. Chưa có cơ sở để suy ra lịch xây dựng hay thời điểm đón khách.
Nà Sản có một bộ thông số đáng kể: cấp 4C, đường băng dài 3.000 m và mục tiêu một triệu khách mỗi năm. Nhưng ý nghĩa của đề án sẽ chỉ được kiểm chứng khi quy hoạch được phê duyệt, đất đai và kết nối được xử lý, rồi hạ tầng thực sự hình thành. Kết luận thận trọng nhất lúc này: đây là tín hiệu quy hoạch quan trọng cho Sơn La, chưa phải lời xác nhận sân bay sắp hoạt động.
