Khi phiên chợ số đưa sản vật ra khỏi lũy tre làng
Phiên chợ số là hình thức giới thiệu và bán hàng qua livestream, nơi người sản xuất có thể kể về nông sản, đặc sản và cách làm ra chúng, còn người mua trực tiếp xem, hỏi và đặt hàng. Giá trị đáng chú ý của hình thức này không nằm ở việc đưa thêm một quầy hàng lên mạng, mà ở khả năng kết nối những sản phẩm quen thuộc trong làng với khách hàng ngoài địa phương. Ở Na Mèo, Phó Chủ tịch UBND xã Lê Văn Thơ cùng cán bộ xã trực tiếp giới thiệu hàng hóa trong phiên livestream “Sản vật nông sản ngon - chuẩn vị núi rừng” trên trang của địa phương. Danh mục gồm gạo nếp Cay Nọi Na Hang, thịt trâu, bò và lợn khô, khoai mán, bí xanh, mật ong rừng, măng khô, măng chua và măng ớt. Đây là nông sản, thực phẩm gắn với đời sống miền núi, nhưng livestream giúp chúng xuất hiện trước người xem ở xa quê nhà.
Một phiên đầu tiên đã thu hút hàng nghìn lượt xem và chốt được nhiều đơn hàng. Kết quả đó cho thấy sức hút ban đầu, nhưng điều quan trọng hơn là người mua có thể tìm hiểu sản phẩm ngay lúc người bán đang giới thiệu. Ở xã An Nông, livestream đưa bún tươi Cánh Hồng đạt OCOP 3 sao, bánh đa Ái Huyền và miến Phương Nam tới khán giả; tại Trung Lý, người dân kể về nếp Cay Nọi, ớt rừng, măng khô và gà đen bản địa. Những câu chuyện về nguồn gốc và cách làm giúp đặc sản địa phương bớt xa lạ với người chưa từng đặt chân tới vùng sản xuất.
Phú Hòa kể câu chuyện phía sau sản phẩm
Tại Phú Hòa, livestream được dùng để quảng bá đồng thời nông sản và sản phẩm làng nghề. Người xem được giới thiệu bưởi xanh, sầu riêng, nhãn Ido, cá lóc khô, kim chi, giò heo Mai Hiền và chổi làm từ xơ dừa. Danh mục ấy có cả sản phẩm từ mùa vụ lẫn món ăn chế biến và vật dụng thủ công; nhờ vậy, phiên bán hàng phản ánh sự đa dạng trong sinh kế địa phương chứ không chỉ tập trung vào một loại nông sản. Chổi xơ dừa cũng cho thấy livestream có thể đưa một nghề truyền thống đến gần người mua mà không tách sản phẩm khỏi câu chuyện làm nghề. Khi người bán nói về đặc điểm, chất lượng và cách sử dụng, sản phẩm có thêm bối cảnh để khách cân nhắc. Phú Hòa hiện có 6 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm kim chi bắp cải và 5 sản phẩm rau của Tập đoàn Hải Kim Long; tất cả đạt hạng 3 sao.
Điểm mạnh của hình thức trực tiếp là người mua không phải dựa hoàn toàn vào ảnh và phần mô tả viết sẵn. Họ có thể hỏi nguồn gốc, cách sử dụng, giá bán và phương thức đặt hàng ngay trong buổi phát. Người dân cũng có thể kể cách chế biến, nguyên liệu và kinh nghiệm gắn với đời sống địa phương—những chi tiết khó truyền tải bằng một nhãn hàng đơn lẻ. Vì thế, livestream nông sản có thể giúp hàng hóa được nhận diện và tạo cuộc trò chuyện giữa người làm ra sản phẩm với người tiêu dùng. Tuy vậy, sự chú ý trên mạng chỉ là bước đầu: nếu thông tin chưa rõ hoặc chất lượng không ổn định, một buổi phát đông người xem khó tạo được niềm tin lâu dài.
Từ lượt xem đến đơn hàng cần một chặng đường vững chắc
Các địa phương đang đưa bán hàng trực tuyến vào chương trình chuyển đổi số ở nông thôn. Trong kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số, triển khai từ 22/8 đến 30/11/2026, 166 xã, phường đã tổ chức livestream và duy trì tối thiểu một lần mỗi tháng trong thời gian thực hiện. Quy mô ấy cho thấy phiên chợ số không còn là hoạt động riêng lẻ, nhưng số buổi phát chỉ có ý nghĩa khi người sản xuất có thể đáp ứng nhu cầu phát sinh. Muốn chuyển sự quan tâm thành doanh thu đều đặn, địa phương cần hỗ trợ cơ sở sản xuất, hợp tác xã và chủ thể OCOP hoàn thiện bao bì, thông tin nguồn gốc, kỹ năng bán hàng và kết nối vận chuyển. Người bán cũng phải bảo đảm chất lượng, sản lượng và thời gian giao hàng. Đây là điều kiện thiết thực, nhất là với vùng núi, nơi đường sá và nguồn cung có thể giới hạn khả năng phục vụ khách ở xa.
Livestream không thay thế việc làm ra sản phẩm tốt hay tổ chức tiêu thụ bài bản; nó mở thêm một cánh cửa để khách tìm thấy người sản xuất và hiểu món hàng mình định mua. Khi chính quyền đồng hành, người dân tự tin giới thiệu sản phẩm, còn khâu đóng gói và giao nhận được chuẩn bị, phiên chợ số mới có thể trở thành kênh bán hàng hữu ích chứ không dừng ở không khí sôi nổi trên màn hình. Lợi ích lớn nhất của bán hàng trực tiếp trên mạng là biến đặc sản địa phương từ món hàng chỉ quen thuộc với người trong vùng thành lựa chọn có thể được khám phá từ xa. Để giữ chân người mua, các phiên sau cần đem lại trải nghiệm đáng tin như chính lời giới thiệu: rõ nguồn gốc, dễ hỏi đáp và giao hàng đúng cam kết.
