Chuẩn bị trước khi thiên tai thành khủng hoảng
El Niño là hiện tượng khí hậu có thể làm thay đổi thời tiết và nguồn nước, khiến địa phương phải chuẩn bị trước nhiều rủi ro thiên tai thay vì chờ một kịch bản đơn lẻ xảy ra. Tại Hải Phòng, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Công văn số 2741/UBND-NNMT, yêu cầu các sở, ngành, địa phương và đơn vị tăng cường phòng, chống, ứng phó với thiên tai do El Niño trong giai đoạn 2026–2027. Đây là chỉ đạo cần được nhìn như một bài kiểm tra năng lực phối hợp: dự báo phải gắn với phương án cấp nước, sơ tán, cứu hộ và bảo vệ sản xuất. Thành phố yêu cầu triển khai theo Chỉ thị số 39/CT-TTg ngày 30/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn tại Công văn số 12736/BNNMT-TL ngày 5/11/2026. Với El Niño Hải Phòng, giá trị của cảnh báo nằm ở việc biến văn bản thành hành động cụ thể tại từng địa bàn.
Nhiều rủi ro, không chỉ là khô hạn
Điểm đáng chú ý là danh mục nguy cơ không dừng ở thiếu nước. Chỉ đạo yêu cầu nhận diện khu vực có thể chịu sạt lở do mưa lớn bất thường, thiếu nước sinh hoạt, ngập úng ở đô thị và vùng sản xuất, cùng các điểm trọng yếu có nguy cơ cháy rừng. Nắng nóng kéo dài cũng được tính đến qua yêu cầu chuẩn bị thuốc, thiết bị y tế và hướng dẫn người dân bảo vệ sức khỏe. Cách tiếp cận này phù hợp với tính khó lường của thiên tai bất thường: một giai đoạn khan nước không loại trừ mưa lớn cục bộ hay ngập úng. Các địa phương phải theo dõi thời tiết, khí tượng thủy văn và kịch bản nguồn nước; đồng thời kiểm tra sông, hồ chứa, công trình thủy lợi và hệ thống cấp nước sạch. Trạm bơm, cống và hồ điều hòa cũng cần được rà soát khả năng vận hành để tránh phát hiện điểm yếu khi mưa ngập đã xảy ra.
Ai chịu trách nhiệm và việc gì cần làm
UBND các xã, phường, đặc khu phải xác định nhóm dân cư và khu vực nguy cơ cao, lập phương án di dời, sơ tán, đồng thời ưu tiên nước cho sinh hoạt, cơ sở y tế, trường học, bệnh viện và nơi thường xuyên thiếu nước, trong đó có Cát Hải, Bạch Long Vĩ. Chính quyền cũng phải điều chỉnh mùa vụ, cơ cấu cây trồng theo khả năng cấp nước, xử lý vi phạm công trình thủy lợi và hành vi xả thải vào nguồn nước. Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi tình hình, tham mưu điều hành, thúc tiến độ công trình thủy lợi và hướng dẫn tưới tiết kiệm; các đơn vị khai thác phải điều phối nước linh hoạt, hạn chế thất thoát. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố phối hợp với Công an chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư để vận chuyển nước, chữa cháy rừng, sơ tán dân, cứu hộ cứu nạn và giữ gìn an ninh trật tự.
Ngành y tế phải chuẩn bị thuốc, thiết bị dự phòng, hướng dẫn phòng tránh tác động của nắng nóng, bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm, ngăn dịch bệnh phát sinh. Với người dân, chỉ đạo chuyển thành những việc gần gũi: dự trữ nước phù hợp và tiết kiệm điện, nước; với chính quyền, đó là bảo đảm nguồn cấp ưu tiên không bị gián đoạn. Thành phố yêu cầu các đơn vị khẩn trương, nghiêm túc triển khai; nếu phát sinh vướng mắc, các cơ quan phản ánh về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét.
Hiệu quả nằm ở khả năng thực thi
Kế hoạch phòng chống thiên tai chỉ có sức nặng khi mỗi địa phương biết rõ nơi nào cần sơ tán, nguồn nước nào có thể huy động và công trình nào phải vận hành trước. Hải Phòng đã nêu rõ nhóm rủi ro, phân công trách nhiệm từ cấp xã đến các sở, ngành và lực lượng cứu hộ; bước quyết định tiếp theo là kiểm tra tiến độ, khả năng phối hợp và mức độ sẵn sàng tại chỗ. Việc ưu tiên nước cho sinh hoạt, y tế, trường học và các khu vực ven biển, hải đảo giúp bảo vệ trực tiếp những nhu cầu thiết yếu, nhưng cũng đòi hỏi giám sát nguồn cấp và ngăn ô nhiễm. Người dân cần chủ động tiết kiệm, còn cơ quan chức năng phải bảo đảm cảnh báo và hỗ trợ đến được đúng nơi. Ứng phó thiên tai sẽ hiệu quả hơn khi các phương án được chuẩn bị trước, diễn tập và cập nhật theo diễn biến thực tế, thay vì chỉ kích hoạt sau khi thiệt hại xuất hiện.
