Mức tối đa dành cho nhà không thể khôi phục
Chính sách hỗ trợ nhà ở của Lào Cai là khoản trợ giúp dành cho hộ gia đình, cá nhân có nhà bị thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn hoặc buộc phải di dời, sơ tán khẩn cấp trên địa bàn tỉnh. Điểm đáng chú ý là mức 100 triệu đồng không áp dụng cho mọi trường hợp: đây là mức dành cho nhà bị phá hủy hoàn toàn hoặc hư hỏng đến mức không thể tiếp tục sử dụng an toàn và phải làm lại ở nơi mới. Nghị quyết số 37/2026/NQ-HĐND được HĐND tỉnh Lào Cai khóa XVII ban hành ngày 15/10/2026, đặt việc hỗ trợ theo tình trạng thực tế của nhà và yêu cầu khắc phục. Vì vậy, người dân nên nhìn vào mức thiệt hại, khả năng sửa chữa và quyết định di dời có thẩm quyền, thay vì chỉ căn cứ vào việc nhà bị ảnh hưởng bởi thiên tai hay hỏa hoạn.
Nhà bị đổ, sập, trôi hoặc cháy hoàn toàn do thiên tai, hỏa hoạn được hỗ trợ 100 triệu đồng mỗi nhà nếu phải làm lại nhà tại nơi ở mới. Mức tương tự áp dụng khi kết cấu nhà hư hỏng trên 70%, không thể khôi phục và không còn bảo đảm an toàn để sử dụng, đồng thời phải xây dựng lại ở nơi mới. Đây là các điều kiện gắn liền với nhau, không chỉ là một ngưỡng phần trăm thiệt hại.
Mức hỗ trợ theo thiệt hại và nhu cầu di dời
Với nhà còn có thể khôi phục, mức hỗ trợ giảm theo mức độ hư hỏng. Kết cấu nhà hư hỏng từ 50% đến dưới 70% và có thể sửa chữa an toàn được hỗ trợ 50 triệu đồng mỗi nhà; mức hư hỏng từ 30% đến dưới 50% được hỗ trợ 30 triệu đồng mỗi nhà. Cách phân tầng này có ý nghĩa thực tế: người dân cần được xác định đúng mức thiệt hại, chứ không thể mặc định nhận mức tối đa chỉ vì nhà bị thiên tai hoặc nhà bị hỏa hoạn.
| Trường hợp | Mức hỗ trợ |
|---|---|
| Nhà đổ, sập, trôi, cháy hoàn toàn; hoặc hư hỏng trên 70%, không thể khôi phục, phải làm lại ở nơi mới | 100 triệu đồng/nhà |
| Di dời nhà khẩn cấp theo quyết định có thẩm quyền, phải làm nhà tại nơi mới | 80 triệu đồng/nhà |
| Kết cấu hư hỏng từ 50% đến dưới 70%, sửa chữa được và bảo đảm an toàn | 50 triệu đồng/nhà |
| Kết cấu hư hỏng từ 30% đến dưới 50%, sửa chữa được và bảo đảm an toàn | 30 triệu đồng/nhà |
| Tốc mái, hỏng mái từ 30% diện tích trở lên | 4, 6 hoặc 8 triệu đồng/nhà tùy mức thiệt hại |
Nhà tốc mái hoặc hỏng mái từ 30% diện tích mái trở lên được hỗ trợ 4 triệu đồng nếu thiệt hại từ 30% đến dưới 50%; 6 triệu đồng nếu từ 50% đến dưới 70%; và 8 triệu đồng nếu từ 70% trở lên. Riêng hộ phải di dời khẩn cấp theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền do nguy cơ sạt lở, lũ, lụt, thiên tai hoặc hỏa hoạn, đồng thời phải làm nhà ở nơi mới, được hỗ trợ 80 triệu đồng mỗi nhà.
Sơ tán khẩn cấp và cách xác định, nhận hỗ trợ
Chính sách không chỉ dành cho việc sửa hoặc dựng lại nhà. Hộ gia đình, cá nhân phải sơ tán, di dời khẩn cấp vì nguy cơ thiên tai hoặc hỏa hoạn còn được hỗ trợ cấp bách 250.000 đồng mỗi người mỗi ngày. Số người và thời gian thực tế được xác định theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, nhưng tối đa 7 ngày mỗi người trong một đợt. Khoản hỗ trợ này nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt khi phải rời chỗ ở; nó khác với khoản hỗ trợ tính theo thiệt hại nhà ở.
UBND cấp xã là đầu mối xác định thiệt hại về nhà, số người và thời gian sơ tán; lập hồ sơ, thẩm định, phê duyệt danh sách và mức hỗ trợ, sau đó tổ chức chi trả. Người dân nên liên hệ UBND cấp xã để được hướng dẫn về hồ sơ và việc ghi nhận thiệt hại, bởi nguồn thông tin hiện có không nêu chi tiết thành phần giấy tờ hoặc thời hạn nộp. Tiền chỉ được chi trả sau khi danh sách đối tượng và mức hỗ trợ được UBND cấp xã phê duyệt.
Nguyên tắc chống nhận trùng cũng cần lưu ý: cùng một nội dung, thiệt hại hoặc khoản chi phí thì không được hưởng lặp chính sách; nếu nhiều chính sách nhà nước cùng áp dụng cho một nội dung, thực hiện theo mức hỗ trợ cao nhất. Do đó, mức cụ thể không chỉ phụ thuộc lời khai mà cần căn cứ vào kết quả xác định thiệt hại và điều kiện tương ứng trong nghị quyết. Muốn biết đầy đủ thủ tục, người dân cần đối chiếu toàn văn Nghị quyết Lào Cai và hỏi cơ quan cấp xã phụ trách hồ sơ.
Điều cần nhớ trước khi đề nghị hỗ trợ
Nghị quyết tạo một khung hỗ trợ nhà thiên tai và hỏa hoạn phân biệt rõ giữa nhà phải xây lại, nhà sửa chữa được, nhà hỏng mái và trường hợp cần di dời hoặc sơ tán. Mức tối đa 100 triệu đồng dành cho tình huống thiệt hại nghiêm trọng nhất kèm yêu cầu làm nhà ở nơi mới; các mức khác thấp hơn theo tiêu chí cụ thể. Cách tiếp cận này hợp lý hơn một khoản đồng đều, nhưng cũng khiến việc xác định phần trăm hư hỏng và tính an toàn của nhà trở thành khâu then chốt. Người dân nên báo chính quyền cấp xã sớm để thiệt hại được ghi nhận, đồng thời yêu cầu hướng dẫn theo văn bản đầy đủ. Kết luận: quyền được hỗ trợ phụ thuộc vào đúng nhóm điều kiện và quyết định phê duyệt, không chỉ vào việc sự cố đã xảy ra.
