Cánh cửa vào nghề mở rộng hơn
Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và kỹ năng dạy học cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông nhưng được đào tạo chuyên ngành phù hợp thay vì theo học sư phạm từ đầu. Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, ban hành ngày 23/10/2026, đặt ra chương trình thống nhất mới cho nhóm người học này và có hiệu lực từ ngày 08/12/2026. Điểm đáng chú ý không chỉ là thay đổi cấu trúc khóa học: quy định mới cho phép một số sinh viên tích lũy đủ khối lượng học tập được đăng ký trước khi tốt nghiệp. Đây là hướng đi hợp lý để rút ngắn thời gian chuẩn bị nhân lực, nhất là khi trường phổ thông còn khó tuyển giáo viên ở một số môn. Tuy vậy, được học chương trình không đồng nghĩa tự động đủ điều kiện tuyển dụng; ngành đào tạo vẫn phải phù hợp với môn học và cấp học dự kiến giảng dạy.
Trước đây, các quy định riêng cho tiểu học và trung học chủ yếu dành chương trình bồi dưỡng cho người đã có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp. Thông tư mới thay thế hai quy định đó bằng một chương trình có cấu trúc thống nhất, đồng thời thiết kế nội dung chuyên ngành và thực tập theo từng cấp học.
Điều kiện học sư phạm tùy môn và cấp học
Điều kiện học sư phạm không áp dụng một khuôn duy nhất cho mọi người muốn trở thành giáo viên phổ thông. Với vị trí dạy THCS hoặc THPT, người học cần có bằng cử nhân trở lên, hoặc đang học đại học và đã tích lũy ít nhất 70% chương trình thuộc ngành phù hợp với môn học và cấp học. Như vậy, sinh viên chưa tốt nghiệp có thể bắt đầu chuẩn bị nghiệp vụ sư phạm, nhưng mốc 70% và sự phù hợp chuyên môn là hai điều kiện cần được kiểm tra.
Với một số môn như Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, tiếng dân tộc thiểu số, đối tượng có thể là người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% chương trình cao đẳng trở lên thuộc ngành phù hợp. Riêng Giáo dục thể chất ở cấp tiểu học, quy định nêu người có bằng cử nhân trở lên hoặc sinh viên đã hoàn thành ít nhất 70% chương trình đại học ngành phù hợp. Ngành đào tạo phù hợp vì thế không nên được suy ra chỉ từ tên ngành; người học cần đối chiếu hồ sơ với cơ sở tổ chức bồi dưỡng.
32 tín chỉ: học gì và trong bao lâu?
Chương trình mới có tổng cộng 32 tín chỉ, bắt đầu áp dụng từ ngày 08/12/2026. Trong đó, 12 tín chỉ kiến thức chung là bắt buộc; 20 tín chỉ còn lại dành cho kiến thức chuyên ngành và thực tập sư phạm, gồm 16 tín chỉ bắt buộc cùng 4 tín chỉ tự chọn. Nội dung chung bao gồm tâm lý học giáo dục, giáo dục học, tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp, giao tiếp sư phạm, sư phạm số và công nghệ dạy học. Phần chuyên ngành tập trung vào phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, lập kế hoạch dạy học, rèn luyện nghiệp vụ và thực tập.
Thời gian hoàn thành chương trình tối thiểu là 6 tháng và tối đa 18 tháng. Sau khi hoàn tất chương trình và đáp ứng đầy đủ yêu cầu, người học được cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tương ứng với cấp học đã hoàn thành. So với chương trình trước đây được nêu trong tài liệu, khối lượng mới giảm so với mức 35 tín chỉ dành cho tiểu học và 34 tín chỉ dành cho THCS, THPT. Mức giảm là một thuận lợi, nhưng 32 tín chỉ vẫn đòi hỏi người học dành thời gian cho cả phần lý thuyết lẫn thực tập.
Mở nguồn tuyển là cần thiết, nhưng không bỏ qua chuẩn chuyên môn
Ý nghĩa thực tế của quy định là tạo thêm lối vào nghề cho người học những ngành liên quan, thay vì buộc tất cả phải đợi tốt nghiệp đại học mới bắt đầu bồi dưỡng. Việc mở rộng này hướng tới những môn đang thiếu nguồn tuyển như Âm nhạc, Mĩ thuật và Tin học, đồng thời giúp chuẩn bị giáo viên sớm hơn. Người học đủ điều kiện có thể đăng ký bồi dưỡng theo một hoặc nhiều cấp học; kết quả học tập cũng có thể được xem xét công nhận, chuyển đổi hoặc miễn trừ học phần trên cơ sở đối sánh.
Đây là thay đổi đáng hoan nghênh vì giảm độ trễ giữa đào tạo chuyên môn và chuẩn bị nghiệp vụ. Nhưng mở rộng đối tượng chỉ giải quyết một phần bài toán thiếu giáo viên: chất lượng đầu vào vẫn phụ thuộc vào mức độ phù hợp của ngành đào tạo, nội dung bồi dưỡng và thực tập. Người đang cân nhắc nên xác định rõ môn, cấp học muốn dạy, kiểm tra mình đã tích lũy đủ tỷ lệ chương trình hay chưa, rồi hỏi cơ sở tổ chức về cách xác định ngành phù hợp.
Kết luận: Thông tư 91/2026 giúp nhiều người tiếp cận chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm sớm hơn, với quy mô thống nhất 32 tín chỉ. Cơ hội rộng hơn là bước tiến có ích, nhưng điều kiện về trình độ, tỷ lệ học tập đã tích lũy và sự phù hợp chuyên ngành vẫn là những điểm người học cần xác minh trước khi đăng ký.
