Lời mời cập nhật bất ngờ có thể là cái bẫy
Lừa đảo VNeID là thủ đoạn kẻ gian mạo danh cơ quan chức năng để dụ người dân mở đường dẫn, cài ứng dụng giả hoặc cung cấp dữ liệu nhạy cảm, từ đó chiếm quyền thiết bị và tìm cách lấy tiền trong tài khoản. Nguy cơ này không chỉ nhắm vào một nhóm tuổi hay loại điện thoại cụ thể: bất kỳ ai nhận cuộc gọi, tin nhắn hoặc hướng dẫn trực tuyến bất ngờ đều cần kiểm tra trước khi làm theo. Kẻ gian có thể thu thập thông tin cá nhân trước rồi tự xưng cán bộ xã, phường hoặc cảnh sát khu vực để tạo lòng tin. Vì vậy, biết đúng tên hay địa chỉ của bạn không chứng minh người gọi là cán bộ thật. Điểm cần nhớ là: đừng để cảm giác gấp gáp thay thế việc xác minh. Nếu bị thúc ép cập nhật, hãy ngắt trao đổi và tự tìm kênh liên hệ chính thức.
Một kịch bản thường gặp là người gọi tự xưng cán bộ công an, địa chính hoặc Văn phòng Đăng ký đất đai, rồi thông báo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị sai dữ liệu và cần chỉnh sửa gấp để tích hợp sổ đỏ vào VNeID. Đây là cách đánh vào nỗi lo thủ tục bị chậm hoặc quyền lợi bị ảnh hưởng. Nhưng lời viện dẫn một “chủ trương mới” qua điện thoại không đủ để xác nhận yêu cầu đó có thật. Hãy chủ động gọi cơ quan có thẩm quyền bằng thông tin liên hệ tự tìm được, hoặc đến trực tiếp trụ sở xã, phường hay cơ quan công an để hỏi. Đừng tiếp tục thao tác chỉ vì người gọi tỏ ra am hiểu hồ sơ của bạn.
Link lạ, OTP và cuộc gọi video đều là dấu hiệu đỏ
Sau khi tạo áp lực, kẻ gian có thể gửi link qua Zalo, Facebook Messenger, SMS hoặc nền tảng khác, dẫn đến trang có giao diện giống cổng dịch vụ công; một số còn hướng dẫn cài ứng dụng giả mạo để phát tán mã độc. Đường dẫn trông quen mắt hay biểu tượng giống ứng dụng thật không làm nó an toàn. Một trang web giả có thể bắt chước giao diện VNeID để dụ người dùng đăng nhập và lộ thông tin tài khoản. Hãy dừng ngay nếu người lạ yêu cầu tải tệp, mở link hoặc cài “bản hỗ trợ nhanh”. Tự mở CH Play hoặc App Store để tìm ứng dụng, rồi kiểm tra nhà phát triển và nhãn ứng dụng Chính phủ/cơ quan Nhà nước.
Cảnh giác cao nhất khi người gọi yêu cầu mã OTP VNeID, mật khẩu ngân hàng, mã PIN, ảnh khuôn mặt, xác thực sinh trắc học hoặc chia sẻ màn hình. Trong một vụ việc được cảnh báo, đối tượng giả danh cán bộ xã gọi video với phông nền giống cơ quan nhà nước, rồi yêu cầu chụp ảnh khuôn mặt, cung cấp thông tin ngân hàng và mã OTP với lý do liên kết thanh toán phí dịch vụ. Cuộc gọi video hay vẻ ngoài chuyên nghiệp không xác thực được danh tính người gọi. Không đọc OTP cho bất kỳ ai và không làm theo chỉ dẫn “hỗ trợ từ xa” liên tiếp khiến bạn không kịp kiểm chứng.
Dừng thao tác, xác minh và xử lý ngay nếu đã lỡ làm theo
Khi nhận hướng dẫn thủ tục qua điện thoại hoặc mạng xã hội, hãy ngừng mở link, cài ứng dụng, nhập thông tin hay xác thực khuôn mặt. Kiểm chứng yêu cầu qua kênh chính thức hoặc đến trực tiếp UBND cấp xã, cơ quan công an để được hướng dẫn. Nếu muốn cài hoặc cập nhật VNeID, hãy tự vào kho ứng dụng trên điện thoại và kiểm tra thông tin nhà phát triển; không tiếp tục từ link người lạ gửi. Với người lớn tuổi, nhất là khi ở nhà một mình, gia đình nên nhắc trước về các dấu hiệu này và thống nhất rằng cuộc gọi thúc giục không phải lý do để bỏ qua bước xác minh.
Nếu đã mở link hoặc cài ứng dụng đáng ngờ, hãy dùng thiết bị khác để liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức, đề nghị khóa tài khoản hoặc ngăn giao dịch bất thường, đồng thời tắt nguồn điện thoại nghi nhiễm mã độc. Nếu đã cung cấp thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch bất thường, báo ngay cho ngân hàng; khi có dấu hiệu bị chiếm đoạt, trình báo cơ quan công an. Ghi lại số điện thoại, thời điểm liên hệ và những thao tác đã thực hiện để hỗ trợ việc xử lý. Kết luận rất rõ: không cung cấp mã OTP, không cài ứng dụng từ link lạ và không xác nhận danh tính qua lời tự xưng. Dừng lại để kiểm chứng luôn an toàn hơn làm theo trong lúc bị thúc ép.
