Giải ngân đúng hạn là yêu cầu cấp thiết
Giải ngân vốn đầu tư công là việc đưa nguồn vốn đã được bố trí vào các dự án theo kế hoạch, qua đó biến quyết định phân bổ thành tiến độ triển khai thực tế. Tại Đắk Lắk, yêu cầu tăng tốc đang dồn về những tháng cuối năm, khi một phần vốn vẫn chưa được sử dụng và nguy cơ hủy hoặc hoàn trả đặt ra nếu địa phương chậm tổ chức thực hiện. Ngày 27/10, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy làm việc về tình hình nhiệm vụ chín tháng, kịch bản quý IV và kiến nghị của sáu xã, phường thuộc khu vực Buôn Ma Thuột trước đây. Thông điệp không để vốn đã bố trí bị hủy hoặc trả lại là cần thiết, nhưng muốn đạt mục tiêu thì chỉ đạo phải đi cùng việc xử lý cụ thể từng điểm nghẽn, thay vì dừng ở yêu cầu tăng tốc.
Áp lực thể hiện rõ trong số liệu vốn năm 2026: sáu địa phương được giao kế hoạch 570 tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 42 tỷ đồng, đạt 7,42%. Khi quý IV được xác định là giai đoạn quyết định hoàn thành mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khoảng cách giữa kế hoạch và kết quả không còn là vấn đề có thể để đến cuối năm mới xử lý. Chủ tịch tỉnh yêu cầu bí thư, chủ tịch UBND sáu địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh các dự án dùng vốn năm 2025 được kéo dài và kế hoạch năm 2026. Điểm đáng chú ý là yêu cầu gắn tiến độ với trách nhiệm tổ chức thực hiện: chậm triển khai không thể trở thành lý do để nguồn vốn đã phân bổ bị hủy hoặc hoàn trả.
Hai cuộc làm việc, cùng một sức ép tiến độ
Áp lực giải ngân cũng được đặt ra trong cuộc họp trực tuyến do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đào Mỹ chủ trì, với đại diện các sở, ngành tại điểm cầu cấp tỉnh và lãnh đạo, cơ quan chuyên môn của 16 xã, phường tại các điểm cầu địa phương. Cuộc họp tập trung rà soát tiến độ dự án, tình hình giải ngân theo từng nguồn vốn, đồng thời ghi nhận vướng mắc về hồ sơ, thủ tục và kiến nghị hỗ trợ. Đây là cách tiếp cận đúng: các địa phương cần chỉ rõ khâu nào đang đình trệ và cơ quan nào có thể tháo gỡ, thay vì chỉ báo cáo tỷ lệ chung.
Theo Sở Tài chính, đến ngày 29/10, kế hoạch vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 tại các địa phương có dự án là 17,44 tỷ đồng; đã giải ngân 15,074 tỷ đồng, đạt 86,43%. Kết quả này cho thấy một số nhóm vốn đã tiến gần kế hoạch, nhưng không thể che đi phần chậm ở nguồn khác. Trong 16 xã, phường, hơn 517,369 tỷ đồng vốn từ các nguồn khác được bố trí cho năm 2026, song mới giải ngân hơn 174,082 tỷ đồng, đạt 33,65%. Sự chênh lệch ấy đòi hỏi theo dõi theo từng nguồn và từng dự án; một tỷ lệ tổng hợp cao hơn ở nhóm vốn này không đồng nghĩa toàn bộ vốn đầu tư địa phương đang được sử dụng đúng nhịp.
Tháo gỡ thủ tục, xác định rõ trách nhiệm
Hai cuộc làm việc cho thấy yêu cầu tăng tốc không thể áp dụng theo một công thức chung: các xã, phường có nguồn vốn, dự án và khó khăn khác nhau. Tại cuộc họp trực tuyến, đại diện địa phương nêu vướng mắc trong hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư và giải ngân; đồng thời đề nghị các sở, ngành hướng dẫn, phối hợp để đẩy nhanh thực hiện. Phó Chủ tịch Đào Mỹ yêu cầu rà soát từng nguồn vốn, làm rõ nguyên nhân giải ngân chậm, hoàn thiện hồ sơ và kịp thời xử lý trở ngại. Đây phải là công việc ưu tiên, bởi thúc tiến độ mà không gỡ được thủ tục thì chỉ tạo thêm áp lực báo cáo, không làm dự án tiến lên.
Kế hoạch quý IV dự kiến các xã, phường phải giải ngân hơn 286,7 tỷ đồng, chủ yếu từ nguồn tăng thu, tiết kiệm ngân sách tỉnh năm 2025 và vốn đầu tư công. Con số này khiến thời gian còn lại trở thành phép thử về năng lực phối hợp giữa chính quyền cơ sở và các cơ quan chuyên môn. Chủ tịch tỉnh còn yêu cầu sáu địa phương hoàn thiện kịch bản tăng trưởng quý IV, lượng hóa chỉ tiêu bằng số liệu và nêu rõ tiến độ, thời hạn hoàn thành. Cách làm đó có thể giúp phân định trách nhiệm tốt hơn, miễn là các mốc được theo dõi thường xuyên và vướng mắc vượt thẩm quyền được chuyển xử lý kịp thời.
Kết quả phải đo bằng vốn được sử dụng
Thông điệp của lãnh đạo tỉnh đã rõ: các địa phương phải tập trung tháo gỡ vướng mắc và giải ngân tối đa phần vốn được giao, tránh để chậm tổ chức thực hiện dẫn đến hủy hoặc hoàn trả. Nhưng chỉ đạo sẽ chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành danh mục việc cần làm cho từng dự án, hồ sơ và nguồn vốn, cùng người chịu trách nhiệm và thời hạn cụ thể. Các xã, phường cần chủ động xử lý phần việc thuộc thẩm quyền, còn sở, ngành phải hướng dẫn nhanh những thủ tục đang cản tiến độ. Với tỷ lệ giải ngân 7,42% ở kế hoạch vốn năm 2026 của sáu địa phương, dư địa để trì hoãn gần như không còn.
Đắk Lắk đang đối diện hai bức tranh cùng lúc: vốn kéo dài từ năm trước tại một nhóm dự án đã giải ngân khá cao, trong khi nhiều nguồn vốn khác vẫn chậm. Vì vậy, không nên đánh giá nỗ lực bằng số cuộc họp hay lời cam kết, mà bằng lượng vốn thực sự được đưa vào dự án và những điểm nghẽn được xử lý trước hạn. Kết luận cần dứt khoát: muốn tránh vốn bị hủy hoặc hoàn trả, địa phương phải biến chỉ đạo thành tiến độ có thể kiểm chứng, phối hợp liên tục với cơ quan chuyên môn và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả giải ngân.
