Xe điện đang định hình phần tăng trưởng mới
Xe máy điện là phương tiện hai bánh sử dụng động cơ chạy bằng điện, đang mở rộng nhanh tại Việt Nam nhờ chi phí vận hành, công nghệ và hạ tầng ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại. Trong bảy tháng đầu năm 2026, phân khúc này không chỉ tăng nhanh mà còn tạo ra phần lớn mức tăng doanh số của toàn ngành. Toàn thị trường tiêu thụ khoảng 1,86 triệu xe hai bánh, tăng 19,6% so với cùng kỳ; riêng doanh số xe máy điện đạt 513.742 chiếc, tăng 97,2%. Đây là mức tăng gần gấp năm lần đà tăng chung, cho thấy thị trường xe máy điện đã vượt khỏi vai trò ngách để trở thành động lực mở rộng chính. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh không đồng nghĩa xe điện đã chiếm đa số: tỷ trọng của phân khúc vẫn thấp hơn xe xăng, nhưng hướng dịch chuyển đã hiện rõ.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tỷ lệ tăng gần gấp đôi, mà ở số xe thực sự tăng thêm. Khoảng 253.000 xe điện được bán thêm trong kỳ, trong khi toàn thị trường tăng gần 305.000 xe. Như vậy, cứ 100 xe bán tăng thêm thì khoảng 83 chiếc là xe điện. Con số này khiến kết quả chung của ngành dễ gây ngộ nhận nếu chỉ nhìn vào tổng mức tăng: phần lớn động lực đến từ một phân khúc, không phải sự phục hồi đồng đều của mọi loại xe. Đây là thay đổi về cơ cấu, chứ không đơn thuần là một mùa bán hàng khởi sắc.
Khoảng cách tăng trưởng đang bào mòn ưu thế xe xăng
Đặt hai tốc độ cạnh nhau, sự lệch pha gần như không thể bỏ qua: xe điện tăng 97,2%, còn xe máy xăng chỉ tăng 4,4%, với doanh số ước khoảng 1,3 triệu chiếc. Tốc độ tăng trưởng xe điện cao hơn 22 lần xe xăng. Chênh lệch ấy giải thích vì sao thị phần xe điện tăng từ 16,8% lên khoảng 27,6%, tức thêm 10,8 điểm phần trăm, trong khi thị phần xe máy xăng giảm từ 83,2% xuống 72,4%. Xe xăng vẫn bán nhiều hơn về số lượng, nhưng ưu thế hiện tại không còn bảo đảm vị thế tương lai nếu mức tăng tiếp tục ì ạch.
Diễn biến dài hạn càng khiến mức tăng 4,4% khó được xem là dấu hiệu phục hồi mạnh. Doanh số xe xăng của các thành viên VAMM giảm từ 3,3 triệu chiếc năm 2018 xuống 2,5 triệu chiếc năm 2023, rồi gần như đi ngang quanh 2,5–2,6 triệu xe trong các năm sau. Năm 2025, toàn thị trường xe hai bánh tăng 13%, nhưng doanh số xe xăng theo VAMM lại giảm 1,5%. Vì vậy, câu chuyện không phải xe xăng biến mất ngay lập tức; đó là một thị trường lớn đang nhường dần phần tăng trưởng mới cho đối thủ điện.
Chi phí, tiện ích và hạ tầng thúc đẩy lựa chọn
Đà chuyển dịch có nền tảng thực tế trong trải nghiệm sử dụng. Trên cùng quãng đường, chi phí sạc thường thấp hơn tiền xăng; hệ truyền động đơn giản hơn cũng giúp giảm nhu cầu thay dầu, bugi và bảo dưỡng nhiều chi tiết cơ khí. Xe điện ngày càng có nhiều mẫu phổ thông, vận hành êm, tăng tốc nhanh và tích hợp những tiện ích như kết nối điện thoại, định vị hay theo dõi tình trạng xe từ xa. Một số mẫu có thể đi tới 262 km sau một lần sạc đầy. Những điểm này khiến xe điện có sức hút với người đi làm hằng ngày lẫn người chạy dịch vụ, dù quyết định mua vẫn phụ thuộc vào quãng đường, nơi sạc và thói quen sử dụng.
Hạ tầng đổi pin đang tháo gỡ một trở ngại đặc biệt với người ở chung cư hoặc thường xuyên di chuyển: phải chờ sạc và tìm nơi sạc phù hợp. Mạng lưới tủ đổi pin của V-Green đã đạt khoảng 80.000 tủ trên toàn quốc, với kế hoạch mở rộng lên 150.000 tủ vào cuối năm 2026. Với các dòng xe thuộc diện áp dụng, người dùng còn được hỗ trợ 20 lượt đổi pin miễn phí mỗi tháng đến hết ngày 30/6/2028. Xe máy điện cũng không phát thải khi vận hành, góp phần giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn đô thị. Nhưng để đà tăng bền vững, mạng lưới dịch vụ và khả năng tiếp cận cần theo kịp tốc độ bán xe.
Thị phần sẽ tiếp tục dịch chuyển, nhưng chưa phải cuộc thay thế tức thì
Với khoảng 27,6% thị phần sau bảy tháng, xe điện đã giành thêm chỗ đứng đáng kể, song xe xăng vẫn chiếm gần ba phần tư lượng tiêu thụ. Bởi vậy, tuyên bố xe xăng sắp hết thời sẽ đi quá xa; kết luận thuyết phục hơn là phần tăng trưởng của thị trường đang đổi chủ. Nếu sản phẩm tiếp tục đa dạng, chi phí sử dụng giữ được lợi thế và mạng lưới đổi pin mở rộng đúng kế hoạch, doanh số xe máy điện có cơ sở duy trì đà tăng. Ngược lại, xe xăng phải cạnh tranh trong một thị trường mà tốc độ tăng thấp hơn nhiều và thị phần xe máy xăng đang co lại.
Tỷ lệ đóng góp khoảng 83% là tín hiệu mạnh hơn một con số tăng trưởng đơn lẻ: nó cho thấy người mua mới đang nghiêng về lựa chọn điện, đồng thời làm thay đổi cấu trúc toàn ngành. Thách thức kế tiếp là biến mức tăng nhanh thành sức mua ổn định, qua chất lượng sản phẩm, dịch vụ hậu mãi và hạ tầng đủ thuận tiện. Nếu làm được, xe điện sẽ tiếp tục kéo thị trường đi lên; nếu không, tốc độ bứt phá hiện nay có thể khó duy trì. Dù vậy, dữ liệu hiện tại đã đủ rõ: xe xăng vẫn dẫn về lượng bán, nhưng xe điện đang dẫn dắt phần tăng thêm.
