Tốc độ tăng trưởng đã đổi khác
Xe máy điện là phương tiện hai bánh chạy bằng động cơ điện, đang tăng nhanh về doanh số và thị phần tại Việt Nam trong khi xe máy xăng vẫn chiếm phần lớn lượng xe bán ra. Đây là sự chuyển dịch có thật, nhưng chưa đồng nghĩa với việc xe điện đã thay thế xe xăng trên toàn thị trường. Trong bảy tháng đầu năm 2026, doanh số xe máy tại Việt Nam đạt 1,86 triệu chiếc, tăng 19,6% so với cùng kỳ; riêng xe máy điện đạt 513.742 chiếc, tăng 97,2%. Một thống kê khác cho thấy doanh số xe máy điện chín tháng đầu năm vượt 700.000 chiếc, tăng 95% so với cùng kỳ năm trước. Hai mốc thời gian khác nhau nhưng cùng chỉ về một điều: tăng trưởng xe điện đang bỏ xa nhịp tăng của phân khúc chạy xăng. Thị trường xe máy không còn là cuộc chơi chỉ do xe xăng quyết định; phần sức bật mới đang đến từ xe điện.
Ai đang tạo ra phần tăng thêm?
Tốc độ tăng trưởng quan trọng, nhưng phần xe bán thêm mới cho thấy thị trường đang dịch chuyển đến đâu. Trong bảy tháng đầu năm, xe máy điện tăng hơn 250.000 chiếc so với cùng kỳ, còn xe máy xăng tăng khoảng 55.000 chiếc. Tính bình quân, hơn bốn trong mỗi năm chiếc tăng thêm là xe điện. Đây là dấu hiệu mạnh hơn một con số tăng trưởng cao: xe điện đang kéo phần lớn đà mở rộng của thị trường. Thị phần xe điện trong giai đoạn này tăng từ 16,8% lên 27,6%, trong khi xe xăng giảm từ 83,2% xuống 72,4%. Tuy nhiên, xe xăng vẫn bán ra nhiều hơn đáng kể. Chín tháng đầu năm, các thành viên VAMM ghi nhận 2.054.213 xe, tăng 7,7% so với cùng kỳ; tập đoàn này chủ yếu bán xe chạy xăng. Vì vậy, bức tranh không phải xe điện đã áp đảo, mà là xe xăng giữ quy mô lớn trong lúc xe điện chiếm phần tăng trưởng.
Đà tăng có thể biến thành thay thế?
Doanh nghiệp dự báo xe máy điện có thể đạt một triệu chiếc bán ra trong cả năm 2026. Con số này cho thấy khoảng cách đang thu hẹp, song chưa đủ để kết luận xe điện đã thay thế xe xăng trên quy mô toàn thị trường. Dự báo về giai đoạn tiếp theo cho rằng thị trường có thể bước vào chuyển đổi cấu trúc, với xe điện tiến gần hai triệu chiếc mỗi năm và xe xăng giảm dần. Đó là triển vọng, không phải kết quả đã hoàn tất. Sức hút thực tế đến từ trải nghiệm sử dụng. Một người dùng được dẫn lời cho biết tiền sạc mỗi tháng chỉ bằng một phần nhỏ tiền xăng trước đây; xe cũng gần như không cần thay dầu, đi êm và không có khói xả. Nhưng chuyển đổi rộng hơn còn cần hạ tầng sạc, dịch vụ sửa chữa và phương án thu hồi, xử lý pin. Nếu thiếu hệ sinh thái thuận tiện và an toàn, tăng trưởng nhanh vẫn có thể dừng ở một bộ phận người mua.
Chính sách sẽ đẩy nhanh cuộc đổi chiều
Giá nhiên liệu có xu hướng tăng, trong khi các đô thị bắt đầu siết kiểm soát khí thải và hạn chế xe chạy nhiên liệu hóa thạch; hai lực này có thể khiến lựa chọn xe máy xăng khó giữ nguyên vị thế. Hà Nội đặt mục tiêu hạn chế xe máy dùng nhiên liệu hóa thạch trong Vành đai 1, mở rộng sang Vành đai 2 từ ngày 1/1/2028 và tiếp tục mở rộng tới Vành đai 3 từ năm 2030. Hà Nội và TP.HCM dự kiến kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027; các thành phố trực thuộc trung ương khác thực hiện từ ngày 1/7/2028. Những mốc này tạo thêm động lực chuyển đổi, nhưng kết luận hợp lý lúc này không phải xe điện đã thay thế xe xăng. Xe điện đang giành phần tăng thêm và thị phần nhanh hơn; xe xăng vẫn dẫn đầu về doanh số. Đổi chiều đã bắt đầu, còn quy mô thay thế sẽ phụ thuộc vào hạ tầng, chính sách và mức độ thuận tiện mà người dùng cảm nhận được.
