Động lực tăng trưởng đã chuyển sang xe điện
Thị trường xe máy điện là phân khúc xe hai bánh sử dụng động cơ điện, đang mở rộng nhanh và ngày càng đóng vai trò lớn trong phần tăng trưởng mới của toàn ngành. Trong 7 tháng đầu năm 2026, thị trường xe máy Việt Nam tiêu thụ khoảng 1,86 triệu xe, tăng 19,6% so với cùng kỳ; doanh số xe máy điện đạt 513.742 chiếc, tăng 97,2%. Đây không chỉ là tốc độ tăng ấn tượng: xe điện đang trở thành đầu kéo, còn xe xăng mất dần vai trò tạo tăng trưởng. Theo tính toán từ số liệu thị trường, xe điện đóng góp khoảng 83% lượng xe bán tăng thêm, tương đương cứ năm xe tăng thêm thì có khoảng bốn xe chạy điện. Vì vậy, câu chuyện đáng chú ý không phải xe điện đã chiếm đa số doanh số, mà là phần tăng trưởng mới đang nghiêng mạnh về phía nào.
Khoảng cách tăng trưởng làm đổi cơ cấu thị phần
Doanh số xe máy điện tăng thêm khoảng 253.000 chiếc trong bảy tháng, trong khi toàn thị trường tăng gần 305.000 chiếc so với cùng kỳ. Mức tăng 97,2% của xe điện đối lập rõ với xe máy xăng: phân khúc này chỉ tăng 4,4%, đạt khoảng 1,3 triệu chiếc theo ước tính. Hệ quả là thị phần xe điện lên khoảng 27,6%, tăng 10,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ; thị phần xe xăng giảm từ 83,2% xuống 72,4%. Đây là thay đổi đáng kể trong cơ cấu tăng trưởng, nhưng chưa phải cuộc thay thế hoàn tất. Xe xăng vẫn chiếm gần ba phần tư thị trường trong giai đoạn được thống kê. Nói rằng “xe máy xăng giảm” cần chính xác: doanh số năm 2026 trong số liệu này vẫn tăng nhẹ, trong khi tỷ trọng của xe xăng đang co lại.
Xe xăng chững lại, nhưng chưa biến mất
Diễn biến dài hạn cho thấy áp lực lên xe xăng đã tích tụ từ trước. Năm 2018, năm thành viên VAMM bán 3,3 triệu xe; đến năm 2023, doanh số còn 2,5 triệu, giảm 16,2% so với năm trước. Những năm tiếp theo, doanh số gần như đi ngang ở mức 2,5–2,6 triệu xe. Năm 2025, toàn thị trường xe hai bánh tăng 13%, từ 2,9 lên 3,3 triệu chiếc, nhưng doanh số xe xăng theo số liệu VAMM lại giảm 1,5%. Những con số này phản ánh sự hụt hơi và mất thị phần, không chứng minh xe xăng sắp biến mất. Mạng lưới người dùng, thói quen di chuyển và quy mô doanh số hiện hữu vẫn khiến xe xăng là lựa chọn lớn. Thay đổi trước mắt là xe xăng không còn dẫn dắt phần tăng trưởng mới.
Chi phí sử dụng và hạ tầng đang tháo gỡ rào cản
Đà tăng của thị trường xe máy điện có cơ sở thực tế: chi phí sạc thường thấp hơn tiền xăng trên cùng quãng đường, xe có ít bộ phận cơ khí cần bảo dưỡng và không phải thay dầu động cơ hay bugi. Sản phẩm đa dạng hơn, vận hành êm, tăng tốc nhanh, một số mẫu có kết nối điện thoại và định vị; quãng đường của một số mẫu được nêu có thể đạt 262 km sau mỗi lần sạc đầy. Nhưng hạ tầng mới là yếu tố có thể quyết định tốc độ chuyển đổi. Tủ đổi pin giúp người dùng giảm thời gian chờ, nhất là người di chuyển thường xuyên hoặc sống tại chung cư thiếu điểm sạc. Mạng lưới tủ đổi pin được thông tin đã đạt khoảng 80.000 tủ và dự kiến mở rộng lên 150.000 tủ vào cuối năm 2026. Xe điện còn không phát thải tại chỗ khi vận hành, phù hợp với mục tiêu giảm ô nhiễm và tiếng ồn đô thị.
Đổi chiều tăng trưởng chưa đồng nghĩa đổi ngôi hoàn toàn
Tín hiệu từ doanh số xe máy điện rất rõ: phân khúc này đang chiếm phần lớn mức tăng thêm và lấy thị phần từ xe xăng. Tuy vậy, không nên đánh đồng tốc độ tăng cao với việc xe điện đã thống trị thị trường. Xe xăng vẫn chiếm 72,4% thị phần trong bảy tháng đầu năm 2026, còn khả năng mở rộng của xe điện sẽ phụ thuộc vào độ phủ hạ tầng, sự phù hợp của sản phẩm và trải nghiệm sử dụng thực tế. Mốc mở rộng mạng lưới đổi pin vào cuối năm 2026 sẽ là phép thử quan trọng cho khả năng duy trì đà tăng. Kết luận hợp lý lúc này là thị trường đang đổi chiều ở cơ cấu tăng trưởng: xe điện dẫn dắt phần bán thêm, còn xe xăng tiếp tục hiện diện nhưng chịu sức ép cạnh tranh và mất dần tỷ trọng.
