AI hữu ích khi dữ liệu được quản trị đúng cách
Ứng dụng AI có trách nhiệm là việc đưa trí tuệ nhân tạo vào công việc với dữ liệu được quản trị rõ ràng, quyền truy cập được phân định và rủi ro an toàn thông tin được kiểm soát. Đây không phải điều kiện phụ, mà là nền móng để công nghệ phục vụ đúng mục tiêu.
AI và dữ liệu lớn đang mở thêm cơ hội đổi mới trong quản lý, giảng dạy và nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo công an, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật, năng lực số và an toàn thông tin. Vì thế, tranh luận đúng không phải là có nên dùng AI hay không, mà là tổ chức sử dụng thế nào để lợi ích không đổi lấy rủi ro khó kiểm soát.
AI trong quản lý có thể hỗ trợ đổi mới phương thức điều hành, tổ chức đào tạo và phát triển học liệu số. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, năng lực người dùng, hạ tầng và cơ chế kiểm soát; một công cụ mạnh không thể bù cho dữ liệu sai hoặc quy trình yếu.
Chủ quyền dữ liệu là điều kiện, không phải khẩu hiệu
Chủ quyền dữ liệu đòi hỏi cơ quan, tổ chức biết dữ liệu nào được phép khai thác, ai được truy cập và ai chịu trách nhiệm khi xử lý. Trong môi trường có thông tin nhạy cảm, đưa dữ liệu vào một nền tảng AI mà không xác định phạm vi sử dụng là tự tạo ra điểm mù về bảo mật.
Tại hội thảo khoa học tổ chức ở Học viện Chính trị Công an nhân dân ngày 29/10, các đại biểu bàn về mối liên hệ giữa ứng dụng AI, quản trị dữ liệu và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin. Trung tướng, PGS.TS Phan Xuân Tuy nhấn mạnh công nghệ phải đi đôi với bảo vệ bí mật nhà nước, kiểm soát chặt việc khai thác và xử lý dữ liệu, đồng thời xác định rõ quyền truy cập và trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân.
Đây là nguyên tắc cần áp dụng rộng hơn phạm vi đào tạo công an: AI chỉ nên được triển khai khi quy tắc dữ liệu rõ ràng và phù hợp với nhiệm vụ chuyên môn. Bảo đảm chủ quyền dữ liệu không cản trở đổi mới; nó giúp xác định ranh giới để đổi mới không làm tổn hại an toàn thông tin.
Tập huấn ở cấp xã cho thấy kỹ năng phải đi cùng an toàn
Ngày 31/10 và 01/11/2026, UBND xã Hồng Minh tổ chức tập huấn về sử dụng AI, bảo đảm an toàn thông tin, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, nâng kỹ năng công nghệ cho cán bộ và người dân. Gần 300 đại biểu đại diện cho 10 thôn tham dự.
Học viên thực hành trên điện thoại và làm quen với ChatGPT, Gemini cùng Google NotebookLM; họ tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống và công việc hằng ngày. Nhưng chương trình không dừng ở hướng dẫn công cụ: người tham dự còn được học cách nhận diện lừa đảo dùng AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân, thực hiện an toàn thủ tục trực tuyến và thanh toán điện tử.
Cách tổ chức này đưa ra một bài học thực tế: phổ cập ứng dụng AI mà thiếu kỹ năng tự bảo vệ sẽ khiến người dùng dễ bị khai thác. Tập huấn hiệu quả phải dạy cả cách sử dụng lẫn giới hạn an toàn, để năng lực số tăng lên mà rủi ro không bị bỏ mặc.
Triển khai có trách nhiệm mới tạo được niềm tin
Các cảnh báo về lộ lọt bí mật nhà nước, mất an toàn thông tin và sử dụng AI thiếu kiểm soát cho thấy rủi ro không nằm ngoài cuộc chơi công nghệ; chúng phát sinh ngay trong cách chọn dữ liệu, nền tảng và quyền truy cập. Bởi vậy, mỗi chương trình ứng dụng cần xác định mục tiêu, loại dữ liệu được dùng, người có quyền truy cập và trách nhiệm xử lý sự cố.
Sau hội thảo, Ban Thư ký sẽ hoàn thiện báo cáo tổng thuật và xây dựng kiến nghị để báo cáo Đảng ủy Công an Trung ương cùng lãnh đạo Bộ Công an xem xét, chỉ đạo triển khai thống nhất trong toàn lực lượng. Đây là bước cần thiết, nhưng hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào việc biến nguyên tắc thành quy trình cụ thể và tập huấn thường xuyên.
Kết luận, ứng dụng AI chỉ đáng mở rộng khi đi kèm quản trị dữ liệu có trách nhiệm và biện pháp an toàn thông tin thực chất. Chủ quyền dữ liệu và năng lực số không phải hai mục tiêu cạnh tranh: chúng phải được xây dựng cùng nhau để AI phục vụ công việc, người dân và tổ chức một cách đáng tin cậy.
