Đưa quan hệ đối tác vào lĩnh vực pháp luật
Hợp tác pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Australia là cơ chế để hai nước chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp xử lý những vấn đề pháp lý chung và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Cuộc làm việc cấp cao mới đây đáng chú ý không chỉ vì một thỏa thuận được ký, mà còn vì hai bên thẳng thắn nhìn nhận khoảng cách giữa tiềm năng hợp tác và kết quả hiện có. Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh dẫn đầu đoàn Bộ Tư pháp Việt Nam làm việc với Bộ Tổng Chưởng lý Australia, trong đó có cuộc gặp Thứ trưởng Chris Collett. Quan hệ giữa hai bộ đã phát triển tích cực từ sau Bản ghi nhớ hợp tác năm 2012, nhưng theo bà Oanh, vẫn chưa tương xứng với nhu cầu và khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Nhận định này tạo cơ sở thực tế cho bước tiếp theo: chọn lĩnh vực ưu tiên và triển khai hợp tác bằng kế hoạch cụ thể.
Thỏa thuận cần chuyển thành công việc cụ thể
Kết quả trực tiếp của buổi làm việc là Chương trình hợp tác giữa hai bộ giai đoạn 2027-2028, do Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh và Thứ trưởng Chris Collett ký kết. Chương trình dự kiến kết hợp trao đổi đoàn với các tọa đàm trực tuyến, tập trung vào trọng tài, hòa giải thương mại, tương trợ tư pháp dân sự, cùng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ thông tin trong hoạt động của hai cơ quan. Đây là lựa chọn có tính thực dụng: các chủ đề vừa gắn với năng lực, kinh nghiệm của Australia, vừa đáp ứng nhu cầu cải thiện hoạt động pháp luật và tư pháp ở Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị của chương trình sẽ phụ thuộc vào việc mỗi nội dung có được chuyển thành hoạt động thường xuyên, chia sẻ chuyên môn thiết thực và kết quả có thể áp dụng hay không. Hai bên cũng nhất trí thúc đẩy hợp tác và triển khai hiệu quả Ý định thư năm 2024 về tiếp tục hợp tác.
Nhu cầu cải cách khiến hợp tác thêm cấp thiết
Thời điểm thúc đẩy hợp tác có ý nghĩa bởi Bộ Tư pháp Việt Nam đang đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ then chốt: hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, cải cách tư pháp, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Nghị định 383/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/11/2026 cũng giao Bộ thêm chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ, bảo đảm quyền con người. Trong khi đó, quan hệ hai nước đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện ngày 07/3/2024, sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Hợp tác pháp luật vì thế cần bắt nhịp với quy mô quan hệ mới, thay vì dừng ở tiếp xúc cấp cao. Việc Australia có kinh nghiệm trong các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm mở ra cơ hội trao đổi hữu ích, nhưng hợp tác chỉ tạo chuyển biến khi được gắn với nhu cầu cải cách cụ thể và năng lực triển khai của từng cơ quan.
Lợi ích cuối cùng phải đến với người dân
Hợp tác giữa các cơ quan không nên chỉ được đánh giá bằng số cuộc gặp hay văn kiện ký kết. Một thước đo thuyết phục hơn là khả năng tháo gỡ vướng mắc pháp lý, nâng cao chất lượng dịch vụ và giúp người dân tiếp cận hỗ trợ phù hợp. Sự phối hợp giữa hai bộ và các cơ quan đại diện có thể góp phần hỗ trợ cộng đồng người Việt tại Australia hội nhập xã hội sở tại, tuân thủ pháp luật Australia, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa. Những trao đổi về đào tạo cũng mở ra hướng hợp tác dài hạn. Đại học Daekin có thể phối hợp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chia sẻ kinh nghiệm đào tạo chức danh tư pháp và hỗ trợ phát triển đội ngũ chấp hành viên. Đây là nền tảng cần thiết để kiến thức được duy trì trong hệ thống, thay vì chỉ dừng ở các hoạt động ngắn hạn. Kết luận, chương trình 2027-2028 tạo khung cần thiết cho hợp tác tư pháp song phương. Thách thức kế tiếp là biến khung ấy thành kết quả đo được, có ích cho cả cơ quan thực thi pháp luật lẫn người dân.
