Điều hành sát hơn khi tỷ lệ giải ngân còn thấp
Giải ngân vốn đầu tư công là quá trình thanh toán khối lượng thực hiện từ kế hoạch vốn được giao, biến ngân sách thành công trình và dịch vụ cụ thể cho người dân. Cuối tháng 8, tỷ lệ giải ngân của Quảng Trị còn thấp hơn mức bình quân cả nước, buộc tỉnh phải chuyển từ nhắc tiến độ chung sang giao mốc và quy trách nhiệm rõ hơn. Đầu tháng 10, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương ban hành Công văn 4773/UBND-TH, yêu cầu rà soát kết quả đến ngày 30/9 để phục vụ đánh giá cán bộ quý III và giao mục tiêu giải ngân trong tháng 10.
Đây là hướng đi hợp lý: khi tiến độ chậm, báo cáo chỉ có ý nghĩa nếu dẫn tới người phụ trách, thời hạn và phương án xử lý cụ thể. Tỉnh yêu cầu các đơn vị đối chiếu số liệu với Kho bạc Nhà nước khu vực XII, chịu trách nhiệm về tính chính xác và nêu lộ trình tháo gỡ tồn đọng. Mục tiêu điều hành là đạt ít nhất 55% kế hoạch vốn năm 2026 vào ngày 15/10 và 65% vào ngày 30/10. Với đơn vị đã đạt 65% từ cuối tháng 9, tỉnh yêu cầu phấn đấu tăng thêm khoảng 5%; nơi chưa đạt phải chạm ngưỡng tối thiểu 65%.
Công trình trọng điểm: đất đai và phối hợp quyết định nhịp vốn
Số liệu dự án cho thấy điểm nghẽn không chỉ nằm ở thủ tục thanh toán. Tại dự án Quốc lộ 15D, đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn, vốn giải ngân lũy kế đến ngày 27/8 mới đạt 44,63%, trong khi giá trị xây dựng đạt 50,29%. Chênh lệch này gợi ý khối lượng đã làm chưa chuyển hóa tương ứng thành thanh toán; yêu cầu địa phương hoàn tất bồi thường, bàn giao mặt bằng vì thế có ý nghĩa trực tiếp với cả tiến độ thi công lẫn giải ngân. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 10, tập trung các vị trí ảnh hưởng tiến độ ở Vĩnh Định và Diên Sanh.
Cách điều hành theo hướng “3 rõ” cần được hiểu qua những việc cụ thể: giao lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực, yêu cầu báo cáo lộ trình xử lý và quy trách nhiệm cho cơ quan, địa phương. Không thể coi việc giao chỉ tiêu là đã tháo được nút thắt nếu mặt bằng, quy hoạch hay hồ sơ vẫn nằm chờ. Với cầu Nhật Lệ 3, tỉnh yêu cầu tập trung nhân lực, máy móc, tăng ca để cơ bản hoàn thành các hạng mục chính trước ngày 15/11 và tổ chức thông xe kỹ thuật ngày 24/11. Nếu đúng tiến độ, công trình sẽ đem lại lợi ích đi lại thiết thực; người dân không chỉ nhìn thấy tỷ lệ giải ngân mà còn thấy công trình vận hành.
Chương trình mục tiêu quốc gia vẫn là phép thử lớn
Đến ngày 30/10, tiến độ giải ngân vốn ngân sách Trung ương cho các chương trình mục tiêu quốc gia đã nhích lên, nhưng mức tăng chưa đủ để xóa lo ngại. Nguồn vốn năm 2025 kéo dài giải ngân 248.680/573.097 triệu đồng, đạt 43,4%, tăng 1,6 điểm phần trăm so với tuần trước, tương ứng tăng 8.638 triệu đồng; trong đó vốn đầu tư công đạt 61,6%, vốn sự nghiệp đạt 36,1%. Với kế hoạch năm 2026, kết quả mới là 31.919/279.265 triệu đồng, đạt 11,4%, tăng 1 điểm phần trăm trong tuần; vốn đầu tư công đạt 15%, còn vốn sự nghiệp chỉ 1,6%.
Khoảng cách giữa hai nhóm vốn cho thấy không thể đánh giá tiến độ bằng một con số chung. Tỷ lệ 43,4% ở vốn năm 2025 kéo dài đã cải thiện, nhưng kế hoạch năm 2026 mới đạt 11,4% và phần vốn sự nghiệp đặc biệt thấp. Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các đơn vị lập lộ trình giải ngân theo tuần, tháng, hoàn thiện hồ sơ đầu tư và thanh toán, đồng thời chủ động điều chỉnh nguồn vốn không còn nhiệm vụ chi sang nội dung có khả năng thực hiện. Đây là những việc cần làm sớm, thay vì dồn áp lực vào cuối năm.
Kết quả phải được đo bằng tiến độ thực chất
Quảng Trị đầu tư công đang được thúc bằng các mốc kiểm tra, giám sát trực tiếp và gắn giải ngân với đánh giá cán bộ. Cách làm này có thể tạo sức ép cần thiết, nhưng chỉ bền vững khi báo cáo tiến độ phản ánh đúng khối lượng, hồ sơ được xử lý kịp thời và trách nhiệm không bị đẩy qua lại. Dữ liệu đến 30/10 cho thấy một số đơn vị, địa phương vẫn giải ngân thấp; vì vậy, mức tăng theo tuần mới là tín hiệu chuyển động, chưa phải bằng chứng các điểm nghẽn đã được tháo hết.
Bước tiếp theo nên là kiểm tra thường xuyên các cam kết mặt bằng, thủ tục và thanh toán, đồng thời điều chỉnh vốn khỏi phần việc không thể triển khai sang nhiệm vụ có khả năng thực hiện. Mục tiêu cuối cùng không phải chạy theo tỷ lệ bằng mọi giá, mà là đưa công trình vào sử dụng và bảo đảm các chương trình mục tiêu quốc gia tạo ra kết quả cụ thể. Quảng Trị đã siết nhịp điều hành; thước đo quyết định sẽ là liệu các mốc cuối năm có đi cùng công trình hoàn thành và nguồn vốn được sử dụng đúng việc hay không.
