Quy mô lớn, phần lớn đặt trên mặt hồ
Điện mặt trời nổi là hình thức đặt các tấm pin và thiết bị chuyển đổi điện trên phao, sử dụng mặt nước làm địa điểm lắp đặt thay vì chiếm toàn bộ diện tích đất liền. Tại Đắk Lắk, mô hình này vừa được chấp thuận cho giai đoạn 1 của Nhà máy điện mặt trời trên hồ Ea Súp Thượng. Ngày 2/11, UBND tỉnh ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư thực hiện dự án với công suất thiết kế 452 MW và tổng vốn 9.149,21 tỷ đồng. Đây là một dự án Đắk Lắk có quy mô đáng kể, nhưng con số quan trọng không chỉ là công suất: gần như toàn bộ diện tích dự kiến nằm trên mặt hồ, nên yêu cầu quản lý vận hành và bảo vệ nguồn nước sẽ quyết định chất lượng triển khai.
Nhà máy được quy hoạch tại xã Ea Súp và xã Ea Kiết, trên tổng diện tích khoảng 526,97 ha. Trong đó, mặt nước hồ Ea Súp Thượng chiếm 523,868 ha, còn diện tích đất khoảng 3,102 ha. Tỷ trọng mặt nước áp đảo cho thấy đây không phải dự án điện mặt trời thông thường chỉ thêm một cụm pin vào quỹ đất sẵn có: các tấm pin và inverter sẽ được bố trí trên phao nổi. Quy mô gần 527 ha đem lại dư địa phát điện lớn, song cũng khiến việc kiểm soát tác động lên hồ trở thành điều kiện cốt lõi, chứ không phải thủ tục phụ.
Liên danh bốn doanh nghiệp, vốn chủ yếu huy động
Bốn doanh nghiệp được chấp thuận làm nhà đầu tư gồm Công ty Cổ phần Xây dựng công trình IPC, Công ty Cổ phần Xây dựng và Phát triển Hạ tầng Tây Nguyên, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng SD Việt Nam và Công ty Cổ phần Đầu tư Ea Súp. Cấu trúc vốn dự kiến gồm 1.829,842 tỷ đồng vốn góp, tương đương 20%, và 7.319,368 tỷ đồng vốn huy động, chiếm 80% tổng mức đầu tư. Tỷ lệ này khiến năng lực thu xếp vốn và phối hợp giữa các thành viên trở thành phép thử thực tế của liên danh: quyết định chấp thuận mở đường cho dự án, nhưng không thay thế việc chứng minh nguồn lực trong quá trình triển khai.
Nhà máy 452 MW không chỉ gồm các tấm pin trên phao. Phương án còn có hệ thống cáp trung thế 35 kV, trạm biến áp nâng áp 35/220 kV, hệ thống pin lưu trữ năng lượng và đường dây truyền tải 220 kV mạch kép dài khoảng 6 km để đấu nối vào Trạm biến áp Krông Búk. Những hạng mục này cho thấy dự án phải giải quyết đồng thời khâu phát điện, lưu trữ và đưa điện lên lưới. Vì vậy, tiến độ thực tế sẽ phụ thuộc không riêng tốc độ lắp pin mà còn vào hoàn thiện hạ tầng đấu nối và các thỏa thuận kỹ thuật liên quan.
Mốc quý IV/2028 đi cùng các điều kiện bảo vệ hồ
Theo quyết định, thời gian triển khai là 18 tháng kể từ khi dự án được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất; nhà máy phải hoàn thành, đưa vào vận hành chậm nhất vào quý IV/2028. Mốc này đáng chú ý, nhưng đồng hồ tiến độ gắn với việc hoàn tất thủ tục đất đai, không chỉ với ngày công bố chấp thuận. Trước khi triển khai, nhà đầu tư còn phải hoàn thiện hồ sơ về xây dựng, môi trường, lâm nghiệp, thủy lợi và điện lực. Bởi vậy, việc theo sát các bước chuẩn bị sẽ quan trọng không kém cam kết ngày vận hành.
Với người dân trong khu vực, lợi ích của dự án không nên chỉ được đo bằng công suất phát điện. Quá trình thi công và vận hành phải bảo đảm không ảnh hưởng việc quản lý, điều tiết nước, an toàn hồ Ea Súp Thượng, nhất là tại cửa lấy nước và tràn xả lũ; đồng thời kiểm soát môi trường, cảnh quan và đời sống địa phương. Nhà đầu tư cũng phải bảo đảm kết nối giao thông, duy tu và sửa chữa hư hỏng phát sinh để việc đi lại không bị gián đoạn, mất an toàn. Kết luận, quyết định đã xác lập quy mô, địa điểm và mốc hoàn thành cho dự án; thành công sẽ phụ thuộc vào việc biến những điều kiện bảo vệ hồ và cộng đồng thành trách nhiệm được thực hiện xuyên suốt.
