Đồng thuận biến hiến đất thành động lực mở đường
Hiến đất làm đường là việc người dân tự nguyện dành một phần đất của gia đình để tạo mặt bằng cho công trình chung, thường xuất phát từ niềm tin rằng lợi ích đi lại và phát triển của cộng đồng xứng đáng với phần đóng góp ấy. Hai câu chuyện ở Thành Coóc và Đà Nẵng cho thấy sự đồng thuận tại chỗ có thể tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, nhưng không tự nhiên mà có: chính quyền phải công khai thông tin, lắng nghe và giải quyết kiến nghị; người dân cần thấy rõ con đường sẽ cải thiện đời sống ra sao. Đây là bài học quan trọng khi nhiều dự án cần mở rộng đường giao thông trong khu dân cư. Vận động hiệu quả không phải là thúc ép nhường đất, mà là tạo điều kiện để người dân hiểu, tin và tự quyết định cùng góp sức.
Tại xã Hùng Lợi, nơi có tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu – Ngã ba Trung Sơn đi qua, chính quyền xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm. Xã công khai chủ trương, đối thoại về vướng mắc và xử lý theo quy định; nhờ đó, mặt bằng dự án qua địa bàn hoàn thành đúng kế hoạch. Điều đáng chú ý là cách làm ấy không dừng ở một dự án lớn, mà tạo nền tảng để người dân cùng góp đất xây dựng đường phục vụ khu tái định cư, gắn với mục tiêu làm quê hương khang trang hơn.
Thành Coóc: Sáu hộ góp đất cho tuyến đường khu tái định cư
Ở thôn Thành Coóc, sáu hộ dân tự nguyện hiến đất để làm tuyến đường từ ngã ba nối đường Hồ Chí Minh, qua UBND xã đến Trạm Y tế xã. Mỗi gia đình dành hơn 20 m² đất ở, góp phần tạo mặt bằng cho công trình; UBND xã đã tặng giấy khen ghi nhận đóng góp của các hộ. Những con số này không chỉ nói về diện tích được nhường, mà còn cho thấy cách một công trình hạ tầng lớn có thể khơi mở sự chung sức ở cấp thôn. Ông Ma Văn Hoàn lý giải việc hiến đất bằng lợi ích rất cụ thể: đường thuận tiện hơn sẽ giúp đi lại, giao thương dễ dàng, đồng thời tạo điều kiện cho kinh tế và diện mạo nông thôn phát triển.
Điểm đáng học hỏi ở Hùng Lợi là sự vận động đi cùng việc lắng nghe. Khi người dân được tiếp cận thông tin, có cơ hội nêu tâm tư và thấy vướng mắc được xem xét thấu đáo, đóng góp tự nguyện trở nên khả thi hơn. Việc biểu dương sáu hộ cũng ghi nhận trách nhiệm cộng đồng, thay vì xem hiến đất là điều có thể mặc nhiên đòi hỏi. Dân vận cộng đồng vì thế cần dựa trên minh bạch và đối thoại; thiếu những điều kiện ấy, lời kêu gọi hy sinh lợi ích riêng khó tạo được niềm tin bền vững.
Đà Nẵng: Nêu gương và đi từng nhà để mở rộng đường
Tại xã Đại Lộc, Đà Nẵng, động lực hiến đất đến từ một vấn đề người dân phải đối mặt hằng ngày: tuyến đường qua xóm Hòa Mỹ rộng khoảng 3 m, xuống cấp sau hơn 20 năm sử dụng, không có mương thoát nước và thường ngập sâu khi mưa lớn. Ông Lê Quốc Thái cùng vợ đồng ý lùi cổng và tường rào vào 1,25 m trên chiều dài 11 m để nhường đất cho đường được mở rộng lên 5 m. Trên đoạn dài 650 m, gần 100 hộ đồng thuận hiến đất. Trưởng thôn cho biết địa phương kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, đồng thời phát huy vai trò nêu gương của những hộ tiên phong để các gia đình khác thêm tin tưởng.
Cách làm tại thôn Đại Hòa bổ sung một lát cắt khác: ngoài đất, người dân còn tháo dỡ tường rào, cổng ngõ và góp công. Dọc tuyến ĐX5, 17 hộ đồng thuận bàn giao mặt bằng sạch để mở rộng đường từ 3 m lên 5 m; sau 20 ngày thi công, gần 300 m đường bê tông từng sình lầy đã có mặt đường rộng 5 m. Trường hợp này cho thấy vận động thuyết phục cần gắn với kết quả có thể kiểm chứng. Đường cao ráo, rộng hơn là lợi ích nhìn thấy được, nhất là với học sinh và người đi xe máy, ô tô vốn gặp khó mỗi khi nước ngập.
Khác bối cảnh, cùng bài học về sự tự nguyện
Thành Coóc gắn việc hiến đất với tuyến đường phục vụ khu tái định cư và dự án đường Hồ Chí Minh; các tuyến ở Đà Nẵng tập trung xử lý đường nhỏ hẹp, xuống cấp và ngập nước trong khu dân cư. Quy mô và điểm khởi đầu khác nhau, nhưng cả hai mô hình cùng cho thấy mặt bằng có thể được tháo gỡ khi cộng đồng nhìn thấy lợi ích thiết thực và được tham gia vào quá trình vận động. Ở Hùng Lợi, trọng tâm là công khai, đối thoại và giải quyết vướng mắc; tại Đại Lộc, sự kiên trì đến từng hộ cùng việc người tiên phong nêu gương giúp sự đồng thuận lan rộng.
Không nên xem những trường hợp hiến đất làm đường là lý do để mặc định người dân phải tự gánh phần việc của dự án. Đóng góp chỉ bền vững khi tự nguyện, thông tin rõ ràng và quyền lợi chính đáng được tôn trọng. Với các công trình tiếp theo, chính quyền cần duy trì đối thoại từ sớm, xử lý khó khăn theo quy định và để người dân thấy tiến độ, kết quả cụ thể. Khi niềm tin được gây dựng tại chỗ, mở rộng đường giao thông không chỉ tháo nút thắt mặt bằng mà còn cải thiện việc đi lại, giao thương và kết nối cộng đồng. Đó mới là giá trị lâu dài của dân vận cộng đồng.
