Đồng thuận là nền móng để mở đường
Hiến đất làm đường là việc người dân tự nguyện dành một phần đất, tháo dỡ công trình trên đất để tạo mặt bằng cho tuyến giao thông phục vụ lợi ích chung. Khi được vận động minh bạch và lắng nghe, sự đóng góp ấy có thể tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng mà không biến một công trình công cộng thành cuộc đối đầu giữa chính quyền với người dân. Tại thôn Thành Coóc, xã Hùng Lợi, sáu hộ dân tự nguyện hiến đất xây tuyến đường phục vụ khu tái định cư, trong bối cảnh địa phương triển khai dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu – Ngã ba Trung Sơn. Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn xã đã hoàn thành theo kế hoạch; phần đất người dân đóng góp cũng hỗ trợ hoàn thiện hạ tầng và xây dựng nông thôn mới. Mỗi gia đình ở Thành Coóc hiến hơn 20 m² đất ở. Con số đáng chú ý không chỉ ở diện tích, mà ở cách người dân nhìn con đường như tài sản chung: đi lại, giao thương thuận lợi hơn và quê hương có cơ hội khởi sắc.
Minh bạch và đối thoại tạo niềm tin
Ở Hùng Lợi, vận động người dân không dừng ở việc phổ biến chủ trương. Cấp ủy, chính quyền công khai thông tin, lắng nghe nguyện vọng, đối thoại khi có vướng mắc và giải quyết theo quy định. Cách làm ấy quan trọng bởi đất đai gắn với sinh kế, tài sản và đời sống; lời kêu gọi hy sinh vì lợi ích chung khó thuyết phục nếu quyền lợi chính đáng không được xem xét. Ông Ma Văn Hoàn, một trong sáu hộ hiến đất, cho rằng đường thuận tiện sẽ giúp người dân đi lại, giao thương dễ dàng hơn, tạo điều kiện cho kinh tế và diện mạo nông thôn phát triển. Đây là lợi ích cụ thể, gần với đời sống hằng ngày hơn những khẩu hiệu chung chung. Việc xã tặng giấy khen cho sáu hộ cũng ghi nhận trách nhiệm cộng đồng. Tuy nhiên, điều có sức lan tỏa hơn phần thưởng là niềm tin rằng kiến nghị được lắng nghe và đóng góp tự nguyện sẽ giúp công trình phục vụ chính người dân.
Ở Đà Nẵng, nêu gương giúp phong trào lan rộng
Tại xã Đại Lộc, Đà Nẵng, nhu cầu mở rộng đường xuất phát từ bất tiện kéo dài. Đoạn qua xóm Hòa Mỹ từng rộng khoảng 3 m, xuống cấp sau hơn 20 năm sử dụng, thiếu mương thoát nước và thường ngập đến đầu gối khi mưa lớn. Vợ chồng ông Lê Quốc Thái đồng ý lùi cổng và tường rào 1,25 m trên chiều dài 11 m để nhường đất mở đường. Theo trưởng thôn Đại Nghĩa, địa phương phát huy vai trò nêu gương của người có uy tín; cán bộ kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, giải thích ý nghĩa công trình và phối hợp với các đoàn thể khi hộ dân gặp khó khăn. Gần 100 hộ dọc tuyến Hòa Mỹ đồng thuận hiến đất. Cách vận động này bổ sung cho cách làm ở Hùng Lợi: một bên nhấn mạnh công khai, đối thoại; bên kia lấy người tiên phong và tiếp xúc trực tiếp làm lực đẩy. Sự đồng lòng không có nghĩa mọi nhà đều đóng góp như nhau, nhưng cho thấy niềm tin có thể lan từ những hành động nhìn thấy được.
Đường rộng hơn phải đem lại an toàn thực chất
Tuyến đường ĐX5 ở Đại Hòa được mở từ 3 m lên 5 m; 17 hộ đồng thuận hiến đất, tháo dỡ tường rào, cổng ngõ và công trình liên quan. Sau 20 ngày thi công, gần 300 m đường từng sình lầy, đọng nước đã có mặt bê tông rộng 5 m. Ông Nguyễn Văn Thọ cũng lùi hàng rào hơn 1 m trên chiều dài 20 m và góp ngày công; khi tuyến đường dần hoàn thiện, gia đình xây lại cổng, tường rào. So với tuyến ở Hòa Mỹ, nơi người dân còn mong đơn vị thi công sớm hoàn tất để chấm dứt trở ngại, ĐX5 đã cho thấy kết quả rõ hơn: đường cao ráo, rộng rãi, đi lại thuận tiện. Hai trường hợp cùng nhắc rằng hiến đất chỉ là bước mở đầu. Chất lượng thi công, thoát nước và tiến độ mới quyết định người dân có được đi lại an toàn, ổn định hay không. Mở rộng đường bền vững vì thế cần cả đồng thuận lẫn trách nhiệm thực hiện: chính quyền vận động công bằng, người dân góp sức tự nguyện, còn công trình phải đáp ứng đúng nhu cầu đã làm nên sự đồng lòng ấy.
