Đồng thuận là nền móng của những con đường mới
Mở đường từ lòng dân là quá trình người dân tự nguyện đóng góp đất đai, công sức hoặc phối hợp bàn giao mặt bằng để công trình giao thông phục vụ lợi ích chung được triển khai. Cách làm này cho thấy tiến độ không chỉ phụ thuộc máy móc và vốn đầu tư: niềm tin, đối thoại và sự tôn trọng quyền lợi của người dân cũng quyết định con đường có thể thành hình hay không. Tại thôn Thành Coóc, xã Hùng Lợi, sáu hộ đã tự nguyện hiến đất làm tuyến đường phục vụ khu tái định cư, góp phần tháo gỡ khó khăn mặt bằng cho dự án đường Hồ Chí Minh. Công tác giải phóng mặt bằng của dự án qua xã hoàn thành theo kế hoạch. Chính quyền cho biết đã công khai thông tin, lắng nghe kiến nghị và đối thoại để xử lý vướng mắc theo phương châm dân chủ, đúng luật. Người dân hiến đất không phải vì vận động bằng lời nói đơn thuần; sự đồng thuận đến khi người dân được biết rõ, được nghe và thấy những băn khoăn của mình được giải quyết.
Hiến đất tự nguyện: sức lan tỏa từ đường làng
Ở Đà Nẵng, việc mở rộng đường giao thông cho thấy một con đường xuống cấp có thể tạo động lực để cộng đồng cùng hành động. Tuyến qua xóm Hòa Mỹ từng rộng khoảng 3 m, không có mương thoát nước và thường ngập đến đầu gối khi mưa lớn. Gần 100 hộ đồng thuận hiến đất; các gia đình tháo dỡ, lùi tường rào, cổng ngõ để nhường chỗ cho tuyến đường rộng hơn. Riêng gia đình ông Lê Quốc Thái lùi cổng và tường rào vào 1,25 m trên chiều dài 11 m. Một tuyến khác, ĐX5, ghi nhận 17 hộ đồng thuận hiến đất, tháo dỡ công trình và bàn giao mặt bằng sạch. Những hộ tiên phong tạo niềm tin để các gia đình khác làm theo; cách “đi từng ngõ, gõ từng nhà” giúp người dân hiểu lợi ích thiết thực thay vì chỉ nghe lời kêu gọi. Sau 20 ngày thi công, gần 300 m đường bê tông rộng 5 m đã thay thế đoạn sình lầy, đọng nước. Đây là minh chứng rõ: hiến đất có sức lan tỏa khi người dân nhìn thấy kết quả phục vụ chính mình.
Quảng Ngãi: hỗ trợ để bàn giao mặt bằng đến đâu, làm đường đến đó
Không phải hộ nào cũng đủ sức tự tháo dỡ, di dời tài sản, nhất là người cao tuổi hoặc gia đình thiếu phương tiện. Ở xã Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, khoảng 40 cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và hội viên đoàn thể đã hỗ trợ 16 hộ vừa nhận bồi thường chặt cây, tháo dỡ vật kiến trúc, chuyển tài sản và thu dọn mặt bằng dự án mở rộng quốc lộ 24B. Sự hỗ trợ cụ thể biến việc bàn giao mặt bằng từ một gánh nặng riêng thành công việc cộng đồng cùng giải quyết. Đến đầu tháng 11/2026, hơn 13,7 ha trong tổng số hơn 16,5 ha cần giải phóng mặt bằng đã được bàn giao, đạt hơn 82%; phần còn lại vẫn vướng xác minh nguồn gốc đất và chính sách bồi thường. Địa phương dự kiến tiếp tục khảo sát các hộ đã nhận tiền vào thứ Bảy và huy động lực lượng hỗ trợ vào Chủ nhật. Chủ đầu tư cũng cho biết sẽ tăng nhân lực, thiết bị để thi công tại các vị trí đã có mặt bằng. Đây là cách phối hợp cần thiết: vận động tạo đồng thuận, còn hỗ trợ thực tế giúp biến đồng thuận thành mặt bằng sạch.
Muốn đường sá tiến lên, phải giữ lời hứa với người dân
Hiến đất tự nguyện và phối hợp bàn giao mặt bằng là hai cách khác nhau, nhưng cùng dựa trên một nguyên tắc: người dân cần được đối xử như đối tác của dự án, không phải vật cản trên bản đồ thi công. Ở Thành Coóc và Đà Nẵng, sự tự nguyện hình thành từ việc hiểu lợi ích chung và thấy người đi trước làm gương. Ở Sơn Tịnh, lực lượng địa phương san sẻ công việc cụ thể để những hộ đã đồng ý có thể sớm bàn giao. Tuy nhiên, bàn giao đất không phải đích cuối. Người dân nhường đất để đi lại an toàn, thuận tiện hơn, nên chủ đầu tư và nhà thầu phải thi công đúng tiến độ, bảo đảm an toàn trong lúc làm đường và sớm đưa công trình vào sử dụng. Nếu mặt bằng được nhận mà công trường chậm trễ, niềm tin đã gây dựng sẽ bị bào mòn. Với đường nông thôn lẫn quốc lộ, vận động minh bạch, hỗ trợ đúng lúc và thực hiện đúng cam kết mới là bộ ba giúp cải thiện giao thông bền vững.
