Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Trường THPT chuyên cần đổi mới gì để vượt khỏi cuộc đua thành tích?

Trường THPT chuyên cần đổi mới gì để vượt khỏi cuộc đua thành tích?
Sở thích|Giáo dục tuổi đi học

Đổi mới phải bắt đầu từ việc xác định lại sứ mệnh

Trường THPT chuyên là môi trường giáo dục dành cho học sinh có năng lực và đam mê nổi trội, nơi các em được phát triển sâu sở trường trên nền tảng kiến thức rộng, tư duy độc lập và khả năng tự học. Ngày 9/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi dự thảo lần thứ ba quy chế về tổ chức, hoạt động của trường chuyên tới các sở giáo dục và đào tạo cùng một số trường đại học để lấy ý kiến; nếu được thông qua, quy định dự kiến áp dụng từ năm học 2027-2028. Đây là thời điểm thích hợp để đặt câu hỏi không chỉ về cách chia lớp hay thi đầu vào, mà còn về mục đích của mô hình này. Khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang đổi nhanh, nên giáo dục THPT chuyên không thể chỉ lặp lại cách dạy học vốn được tối ưu cho những kỳ thi thành tích.

Trường chuyên đã tạo ra môi trường học thuật có giá trị: học sinh cùng sở trường có thể học hỏi, tranh luận và thúc đẩy nhau tiến bộ; giáo viên giàu kinh nghiệm giúp các em đi sâu vào lĩnh vực mình yêu thích. Nhưng giải thưởng quốc gia hay quốc tế chỉ phản ánh một phần kết quả. Trong một lớp khoảng 35 học sinh, theo nhà giáo Nguyễn Thanh Hùng, thường chỉ có 5–7 em được chọn thi học sinh giỏi quốc gia; vậy chất lượng của trường phải được nhìn qua sự phát triển của cả lớp, không riêng nhóm có huy chương. Giá trị dài hạn nằm ở nền tảng kiến thức, năng lực tư duy và đóng góp của học sinh sau khi rời trường, chứ không chỉ ở bảng thành tích cuối năm.

Trường THPT chuyên cần đổi mới gì để vượt khỏi cuộc đua thành tích?

Ba khối tuyển sinh là thay đổi lớn, không phải câu trả lời tự thân

Dự thảo đề xuất chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang ba khối: Khoa học Tự nhiên, Khoa học Xã hội và Ngoại ngữ. Cùng với cách tổ chức lớp mới, phương thức tuyển sinh trường chuyên được định hướng đánh giá nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển; chương trình kết hợp giáo dục toàn diện, nâng cao theo khối và chuyên sâu theo môn. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định thay đổi này không phủ nhận mô hình hiện hành, mà nhằm mở rộng cơ hội phát triển năng lực và tài năng của học sinh. Đó là mục tiêu đáng ủng hộ. Tuy nhiên, gom các môn vào khối không tự động tạo ra tư duy liên ngành; nếu việc học vẫn xoay quanh luyện đề và thứ hạng, đổi mới sẽ chỉ thay đổi cách gọi lớp.

Bất đồng của các nhà giáo về thời điểm chuyên sâu cần được xem xét nghiêm túc. Nguyễn Thanh Hùng cho rằng nên tiếp tục tuyển theo môn chuyên và tổ chức đào tạo chuyên sâu ngay từ đầu lớp 10. Nếu học sinh chỉ bắt đầu học sâu vào cuối lớp 10 hoặc từ lớp 11, thời gian đào tạo bị thu hẹp, khiến trường phải giảm nội dung hoặc tăng cường độ học, tạo áp lực cho cả giáo viên lẫn học sinh. Ở chiều ngược lại, khối chuyên có thể giúp học sinh trải nghiệm rộng hơn trước khi chọn hướng sâu. Quy chế trường chuyên vì thế cần bảo đảm lộ trình linh hoạt, tránh cả hai cực: chọn ngành quá sớm và trì hoãn đến mức không còn đủ thời gian bồi dưỡng.

Trường THPT chuyên cần đổi mới gì để vượt khỏi cuộc đua thành tích?

Đổi chương trình và đánh giá cùng với tuyển sinh

Muốn đổi mới trường chuyên có thực chất, đề thi đầu vào, chương trình, cách dạy và đánh giá phải cùng hướng tới đầu ra mới. PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng trường chuyên cần chuyển trọng tâm từ thành tích mũi nhọn sang nghiên cứu khoa học, sáng tạo, tư duy hệ thống và khả năng xử lý vấn đề liên ngành trong thực tiễn. Điều đó đòi hỏi tuyển sinh trường chuyên không chỉ đo mức độ ghi nhớ hay kỹ năng giải bài quen thuộc, mà còn phải xem xét tư duy logic, đọc hiểu phản biện và khả năng xử lý tình huống mới. Chương trình cũng cần tạo không gian cho dự án, trải nghiệm và hợp tác, thay vì nhồi thêm nội dung chuyên sâu rồi gọi đó là đổi mới. Học sinh cần được rèn năng lực tự học, nghiên cứu, làm việc nhóm và bền bỉ trước áp lực.

Đổi cách thi mà giữ nguyên cách dạy sẽ tạo ra khoảng lệch: nhà trường tuyển người có tiềm năng rộng nhưng lại huấn luyện các em theo lối học thuộc và luyện thành tích đơn môn. Ngược lại, mở rộng chương trình mà không chuẩn bị đội ngũ, kế hoạch giáo dục và phương thức đánh giá cũng khó đem lại kết quả. Dự thảo xác định lộ trình theo điều kiện: trường sẵn sàng có thể triển khai từ năm học 2027-2028, trường chưa đáp ứng được áp dụng từ năm học 2028-2029; thời điểm cụ thể do đơn vị quản lý quyết định sau khi xem xét đội ngũ, chương trình, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh, rồi công bố cùng kế hoạch tuyển sinh lớp 10. Lộ trình này hợp lý hơn một mệnh lệnh áp dụng đồng loạt, miễn là thời gian chuẩn bị được dùng để nâng chất lượng, không phải trì hoãn thay đổi.

Trường THPT chuyên cần đổi mới gì để vượt khỏi cuộc đua thành tích?

Thoát khỏi cuộc đua giải thưởng bằng thước đo dài hạn

Thước đo đáng tin cậy của trường chuyên không thể chỉ là số giải học sinh giỏi. Nhà trường cần chứng minh rằng học sinh sau ba năm có kiến thức vững, biết đặt câu hỏi, tự học, nghiên cứu và vận dụng điều đã học để giải quyết vấn đề; đồng thời không bỏ quên những em không bước vào các kỳ thi chọn đội tuyển. Mục tiêu ấy không làm giảm giá trị của đào tạo chuyên sâu. Trái lại, nó đặt chuyên môn vào một nền tảng rộng hơn, để năng khiếu có cơ hội phát triển thành năng lực có ích lâu dài. Như Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông Thái Văn Tài nhấn mạnh, mô hình mới hướng tới phát triển tài năng trên nền kiến thức rộng, kết nối liên môn, nghiên cứu và sáng tạo.

Dự thảo quy chế trường chuyên mở ra hướng đi cần thiết, nhưng thành công không nằm ở việc thay tên các lớp hay đổi cấu trúc kỳ thi. Nó phụ thuộc vào việc tuyển đúng tiềm năng, dạy theo chương trình tương thích và đánh giá những năng lực mà nhà trường tuyên bố muốn hình thành. Nếu cả ba khâu cùng chuyển động, trường chuyên có thể vượt khỏi áp lực chạy theo huy chương mà vẫn giữ được thế mạnh bồi dưỡng học sinh xuất sắc. Nếu chỉ sửa một khâu, thành tích cũ nhiều khả năng vẫn là mục tiêu chi phối. Cải cách đáng giá phải để mỗi học sinh, không chỉ những em đoạt giải, rời trường với khả năng tiếp tục học hỏi và đóng góp cho xã hội.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!