Hai kênh, hai nhịp giá
Tỷ giá USD là mức quy đổi giữa đồng Việt Nam và đô la Mỹ, được niêm yết riêng tại ngân hàng và thị trường tự do; hai kênh có thể biến động trái chiều do cách hình thành giá và nhu cầu giao dịch khác nhau. Diễn biến đầu tháng 11 cho thấy khoảng cách ấy không chỉ tồn tại mà còn nới rộng: USD ngân hàng giảm qua các phiên, còn giá USD tự do vẫn trên 26.000 đồng/USD rồi tăng mạnh. Đây là tín hiệu đáng chú ý hơn một mức giá đơn lẻ, bởi người mua sẽ trả khác nhau tùy kênh. Tuy nhiên, số liệu hiện có chỉ phản ánh các thời điểm cụ thể, chưa đủ để kết luận xu hướng dài hạn hay nguyên nhân duy nhất của chênh lệch.
Ngày 6/11, Vietcombank bán USD ở mức 25.810 đồng/USD sau khi giảm 80 đồng; BIDV giảm 85 đồng, còn 25.805 đồng/USD. Cùng thời điểm, giá tự do được ghi nhận quanh 26.070-26.130 đồng/USD. Đến sáng 9/11, tỷ giá ngân hàng tiếp tục hạ: Vietcombank niêm yết giá bán 25.750 đồng/USD, còn BIDV là 25.780 đồng/USD. Trái lại, thị trường tự do tăng 100 đồng ở cả hai chiều, lên vùng 26.000-26.050 đồng/USD. Nói cách khác, hai kênh cùng phản ánh nhu cầu với USD nhưng không điều chỉnh đồng bộ.
Khoảng cách giá nói lên điều gì?
Chênh lệch tỷ giá thể hiện rõ nhất ở giá bán, tức số tiền khách hàng cần bỏ ra để mua USD. Ngày 6/11, giá bán tự do cao hơn Vietcombank khoảng 320 đồng/USD. Sáng 9/11, nguồn tin ghi nhận giá tự do đắt hơn giá bán ngân hàng khoảng 300 đồng/USD; ở chiều mua, khoảng cách vào khoảng 600 đồng/USD. Các mức này không hoàn toàn đồng nhất về thời điểm và cách so sánh, nhưng cùng chỉ ra một thực tế: kênh tự do đang có mức giá cao hơn đáng kể. Vì vậy, không nên lấy giá tự do làm đại diện cho toàn bộ thị trường, cũng không nên mặc định giá ngân hàng phản ánh đầy đủ mọi giao dịch ngoài hệ thống.
Mốc so sánh cũng cần được đặt đúng bối cảnh. Ngày 6/11, tỷ giá trung tâm là 25.615 đồng/USD; đến 9/11, mức này giảm 5 đồng, còn 25.610 đồng/USD. Trong khi đó, Vietcombank và BIDV lần lượt giảm giá niêm yết, còn giá tự do lại tăng. Sự trái chiều cho thấy biến động của tỷ giá trung tâm không tự động kéo mọi mức giá giao dịch đi cùng một hướng. Với người cần mua hoặc bán, điều quan trọng là so sánh đúng chiều mua - bán và đúng thời điểm, thay vì chỉ nhìn một con số được truyền miệng.
Đừng đọc chênh lệch như một dự báo
Chênh lệch lớn dễ tạo cảm giác rằng USD ngoài thị trường chắc chắn sẽ tiếp tục tăng, nhưng dữ liệu trong hai bản tin chưa đủ để khẳng định điều đó. Bản tin ngày 6/11 cho biết chỉ số USD Index tăng nhẹ lên 101,56 điểm, trong khi tin ngày 9/11 ghi nhận chỉ số này ở 102,2 điểm và giảm nhẹ trong buổi sáng. Những diễn biến quốc tế ấy không trùng khớp hoàn toàn với từng mức niêm yết trong nước, càng cho thấy không nên quy mọi biến động cho một yếu tố duy nhất. Giá ngân hàng còn thay đổi theo niêm yết của từng đơn vị, còn giá tự do được ghi nhận tại các điểm giao dịch ngoài hệ thống.
Kết luận thực tế là hai kênh đang đi ngược chiều trong các phiên được phản ánh, với giá tự do cao hơn giá bán ngân hàng khoảng 300-320 đồng/USD và khoảng cách chiều mua được ghi nhận khoảng 600 đồng/USD vào ngày 9/11. Đây là mức chênh lệch đáng lưu ý, nhưng không phải cam kết rằng khoảng cách sẽ giữ nguyên. Người theo dõi tỷ giá USD nên đối chiếu báo giá cùng thời điểm và cùng chiều giao dịch; còn các nhận định về xu hướng cần chờ thêm dữ liệu thay vì suy diễn từ vài phiên.
