Frankfurt – bước đi chiến lược của sách Việt Nam xuất khẩu
Hội sách Frankfurt 2026 là lần ngành xuất bản Việt Nam dùng một sân chơi bản quyền hàng đầu thế giới để thử nghiệm cách đưa sách Việt Nam xuất khẩu gắn với quảng bá văn hóa, huy động phối hợp giữa Hà Nội, TP.HCM và cơ quan trung ương, thay vì xuất hiện rời rạc như trước. Đây không phải chuyến đi mang tính lễ nghi, mà là một bước đi có tính chiến lược, được chuẩn bị để biến sách Việt thành sản phẩm văn hóa đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Lễ khai mạc Không gian sách Việt Nam diễn ra ngày 7/10, do Cục Xuất bản và Thư viện chủ trì cùng hai thành phố lớn và các nhà xuất bản, đơn vị phát hành tham gia. Trong bối cảnh Hội sách Frankfurt quy tụ hơn 7.000 đơn vị triển lãm từ hơn 100 quốc gia, việc xuất hiện có tổ chức giúp Việt Nam không bị lẫn vào đám đông mà có câu chuyện riêng đáng nhớ.
Ba mục tiêu: bản quyền sách Việt, văn hóa Việt quốc tế, chuyển đổi số
Điểm đáng chú ý nhất ở hội sách Frankfurt 2026 là Việt Nam đi với ba mục tiêu rõ ràng: thúc đẩy giao thương bản quyền sách Việt, quảng bá văn hóa Việt quốc tế và học hỏi kinh nghiệm chuyển đổi số xuất bản. Đây là cách tiếp cận đúng: nếu chỉ mang sách đi trưng bày, chúng ta sẽ mãi ở vai người dự cuộc chơi, không thành người chơi thực sự. Một trong các tiêu chí cụ thể là kết nối trực tiếp nhà xuất bản trong nước với đối tác quốc tế để đẩy mạnh mua bán bản quyền hai chiều. Cách nhìn sách như "sứ giả văn hóa" – mỗi cuốn là một thông điệp về một Việt Nam hòa bình, giàu bản sắc và chủ động hội nhập – cho thấy ngành xuất bản đã hiểu vai trò đối ngoại văn hóa của mình đến đâu. Nếu ba mục tiêu này được triển khai nhất quán sau hội sách, Frankfurt sẽ là điểm mở chứ không phải điểm dừng.
Hà Nội – chiều sâu nghìn năm và Quốc Tử Giám như điểm nhấn khác biệt
Hà Nội mang tới hội sách Frankfurt không chỉ vài bộ ảnh và tập sách giới thiệu, mà là một câu chuyện văn hóa có chiều sâu: lịch sử – văn hóa Thăng Long – Hà Nội và Việt Nam, trong đó điểm nhấn là kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên. Việc chọn Quốc Tử Giám cho thấy chiến lược dùng di sản học thuật để định vị hình ảnh một đô thị "Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo – Hội nhập – Kết nối". Không gian sách Hà Nội tổ chức giao dịch bản quyền, giới thiệu sách với đối tác nước ngoài, đồng thời cho công chúng trải nghiệm in rập bản khắc sách học thời xưa, in họa tiết từ 82 bia Tiến sĩ – Di sản tư liệu Thế giới, in tranh Đông Hồ trên giấy dó, khâu sách thủ công. Những hoạt động này biến gian sách thành phòng thí nghiệm văn hóa sống, nơi bạn đọc quốc tế cảm được chất "hiếu học" và mỹ cảm truyền thống qua tương tác, chứ không chỉ qua lời giới thiệu.
TP.HCM – đại sứ văn hóa năng động và ngôn ngữ để sách Việt ra thế giới
Trong khi Hà Nội nhấn vào chiều sâu di sản, TP.HCM nhận vai "đại sứ văn hóa" của một đô thị năng động, nơi công nghiệp văn hóa đang hình thành. Gian hàng của thành phố là bức tranh xuất bản đa dạng: từ văn học, lịch sử, văn hóa, ẩm thực, du lịch đến truyện tranh và sáng tạo trẻ. Điểm then chốt với tham vọng sách Việt Nam xuất khẩu là gần 100 tựa sách tiếng Anh và song ngữ được tuyển chọn kỹ lưỡng, đóng vai trò cầu nối ngôn ngữ để tác phẩm Việt tiếp cận trực tiếp đối tác quốc tế và bạn đọc năm châu. Sự phối hợp của các đơn vị như Nhà xuất bản Tổng hợp, Nhà xuất bản Trẻ, các công ty sách và truyện tranh cho thấy TP.HCM đã coi hội sách Frankfurt 2026 là sân chơi để thử nghiệm mô hình xuất khẩu nội dung, không chỉ là dịp giao lưu. Việc thành phố nhấn mạnh hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa cho thấy sách đã được đặt đúng vị trí trong chiến lược rộng hơn.
Từ Frankfurt nhìn ra tương lai: sách Việt muốn đi xa cần gì?
Frankfurt 2026 không khép lại ở những ngày hội sách; nó mở ra câu hỏi thực tế: chúng ta có biến sự hiện diện ấn tượng thành dòng chảy xuất khẩu sách Việt ổn định hay không. Đoàn công tác đã làm việc với lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt về việc lập "Tủ sách Việt Nam" cho cộng đồng hơn 300.000 người Việt ở Đức, đồng thời tăng nhập bản quyền sách khoa học – công nghệ từ Đức và xuất bản sách văn học, lịch sử Việt sang châu Âu. Đây là bước nối cần thiết giữa hội sách và thị trường. Song song, các buổi làm việc với ban tổ chức hội sách và Diễn đàn Xuất bản châu Á nhằm tham vấn lộ trình để Việt Nam trở thành Quốc gia Khách mời Danh dự trước năm 2030 – một mục tiêu tham vọng nhưng hợp lý nếu chúng ta kiên trì. Đề xuất tổ chức một hội sách Việt Nam tại Frankfurt, gắn với các hoạt động văn hóa và nghệ thuật, cho thấy tư duy chủ động chinh phục thay vì chờ được chú ý. Câu chuyện còn lại nằm ở việc xây hệ sinh thái bản quyền, dịch thuật, marketing văn hóa đủ mạnh để mỗi cuốn sách Việt đến Frankfurt sau này không chỉ được trưng bày, mà được mua, dịch và đọc.
