Hội sách Frankfurt: từ sân chơi bản quyền đến chiến lược văn hóa của Việt Nam
Hội sách Frankfurt 2026 là sự kiện xuất bản lớn nhất thế giới, nơi Việt Nam tham gia với Không gian sách Việt Nam được tổ chức bài bản nhằm thúc đẩy giao thương bản quyền, quảng bá văn hóa và khẳng định vị thế sách Việt Nam quốc tế thông qua các ấn phẩm lịch sử, văn hóa và chuyển đổi số. Tham gia Hội chợ Sách Quốc tế Frankfurt lần thứ 78, diễn ra từ ngày 7–11.10 tại Đức, các đơn vị xuất bản Việt Nam đặt ra ba mục tiêu rõ ràng: thúc đẩy giao thương bản quyền, quảng bá văn hóa Việt Nam và học hỏi kinh nghiệm chuyển đổi số. Đây không chỉ là một chuyến "mang sách đi hội chợ" mà là bước đi có tính chiến lược trong đối ngoại văn hóa, khi Cục Xuất bản và Thư viện phối hợp với Hà Nội, TP.HCM cùng các nhà xuất bản tổ chức Gian hàng Sách Việt Nam để đưa tri thức và văn hóa Việt Nam đến gần hơn với độc giả toàn cầu. Đáng chú ý, lễ khai mạc Không gian sách Việt Nam sáng 07/10/2026 được chủ trì bởi Cục Xuất bản và Thư viện, phối hợp hai đầu tàu xuất bản là Hà Nội và TP.HCM, cho thấy nỗ lực điều phối thống nhất thay vì tham gia rời rạc như trước đây.
Hà Nội và câu chuyện 950 năm Quốc Tử Giám: xuất khẩu chiều sâu văn hiến
Điểm khác biệt của Hội sách Frankfurt 2026 là Việt Nam không mang văn hóa theo kiểu "món lạ" mà mang chiều sâu lịch sử, trong đó Hà Nội chọn Quốc Tử Giám làm trục kể chuyện. Thành phố đã đem đến nhiều đầu sách tiêu biểu về lịch sử – văn hóa Hà Nội và Việt Nam, đặc biệt là sách, tư liệu nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076–2026). Việc nhấn mạnh di sản tư liệu thế giới 82 bia đề danh Tiến sĩ và truyền thống hiếu học Thăng Long – Hà Nội biến gian hàng thành một không gian kể chuyện về một đô thị "Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo – Hội nhập – Kết nối" hướng tới kiều bào và bạn bè quốc tế. Theo lãnh đạo ngành xuất bản, Hội sách Frankfurt hàng năm quy tụ hơn 7.000 đơn vị triển lãm đến từ hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, biến những câu chuyện như Quốc Tử Giám thành tài sản văn hóa có thể thương lượng qua bản quyền chứ không chỉ dừng ở trưng bày. Đó là bước chuyển từ tự hào di sản sang tư duy văn hóa Việt Nam xuất khẩu có chọn lọc.
TP.HCM: sách như một "đại sứ văn hóa" và cầu nối ngôn ngữ
Nếu Hà Nội mang chiều sâu nghìn năm văn hiến, TP.HCM chọn cách kể câu chuyện một đô thị năng động bằng sách và mô hình xuất bản hiện đại. Gian hàng của TP.HCM tại Hội sách Frankfurt 2026 không chỉ trưng bày sách mà đóng vai trò như một "đại sứ văn hóa", giới thiệu bản sắc, nhịp sống năng động và sự phát triển không ngừng của thành phố đến cộng đồng xuất bản và bạn đọc toàn cầu. Sự hiện diện phối hợp của các đơn vị như Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, Nhà xuất bản Trẻ, Phương Nam Book và Comicola tạo nên một bức tranh đa dạng từ văn học, lịch sử, văn hóa, ẩm thực, du lịch đến truyện tranh và sáng tạo trẻ. Điểm nhấn là gần 100 tựa sách tiếng Anh và song ngữ được tuyển chọn kỹ lưỡng, trở thành cầu nối ngôn ngữ hiệu quả để tác phẩm Việt Nam tiếp cận trực tiếp với nhà phát hành, đối tác quốc tế và bạn đọc năm châu mà không gặp rào cản ngôn ngữ. Đây là cách TP.HCM dùng sách như công cụ ngoại giao văn hóa, mở rộng văn hóa Việt Nam xuất khẩu và khẳng định nỗ lực chủ động hội nhập quốc tế, thúc đẩy công nghiệp văn hóa trên bản đồ thế giới.
Bản quyền sách Việt và cộng đồng kiều bào: chiến lược hai mũi nhọn
Tham gia một diễn đàn giao thương bản quyền hàng đầu thế giới, nơi quy tụ hơn 7.000 đơn vị triển lãm từ hơn 100 quốc gia, mà chỉ nghĩ đến việc "giới thiệu cho vui" là lãng phí cơ hội. Ngành xuất bản Việt Nam đã xác định rõ bản quyền sách Việt là mũi nhọn: thúc đẩy kết nối trực tiếp giữa các nhà xuất bản trong nước với đối tác quốc tế để đẩy mạnh mua bán bản quyền hai chiều, đồng thời học hỏi mô hình quản trị xuất bản số và chuyển thể nội dung đa phương tiện. Song song với đó, chiến lược lại không bỏ quên cộng đồng hơn 300.000 người Việt đang sinh sống, học tập và làm việc tại Đức, khi Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt phối hợp với Khoa Đông phương học – Đại học Frankfurt mở lớp dạy tiếng Việt cho thế hệ thứ hai, thứ ba. Trong khuôn khổ chương trình công tác, đoàn Việt Nam còn trao đổi về việc thúc đẩy thành lập "Tủ sách Việt Nam" phục vụ kiều bào và tham vấn lộ trình để Việt Nam trở thành Quốc gia Khách mời Danh dự từ nay đến năm 2030. Chiến lược hai mũi nhọn – bản quyền hướng ra ngoài, tủ sách hướng vào cộng đồng – cho thấy tư duy dài hạn thay vì chiến dịch ngắn hạn.
Từ sự kiện đến chiến lược dài hạn: sách Việt muốn vươn tầm phải dám kể chuyện lớn
Điều đáng nói ở Hội sách Frankfurt 2026 là Việt Nam không xuất hiện như một gian hàng lẻ loi mà như một chương trình đối ngoại văn hóa có thiết kế: từ Hà Nội với Quốc Tử Giám, TP.HCM với đường sách và chuyển đổi số, đến các hoạt động giao dịch bản quyền, trải nghiệm in rập bản khắc sách học thời xưa, in tranh Đông Hồ trên giấy dó, khâu sách thủ công cho công chúng. Việc tham gia đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, 74 năm Ngày truyền thống ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam cho thấy nỗ lực gắn lịch sử trong nước với sân chơi quốc tế, biến các cột mốc thành câu chuyện có thể kể bằng sách. Tiếp nối hoạt động đối ngoại xuất bản tại Havana, Bắc Kinh, Frankfurt trở thành bước đi để Việt Nam tham vấn lộ trình trở thành Quốc gia Khách mời Danh dự trước 2030 – một mục tiêu không thể đạt được nếu sách Việt chỉ quanh quẩn trong biên giới. Kết luận rõ ràng: muốn sách Việt vươn tầm quốc tế, chúng ta phải coi mỗi hội sách là một mắt xích trong chiến lược văn hóa dài hạn, nơi từng trang sách mang theo tham vọng xuất khẩu văn hóa chứ không chỉ là sản phẩm tiêu dùng.
