AI là công cụ sản xuất, không phải người kể chuyện
AI làm phim là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ một số khâu sản xuất, từ phát triển kịch bản và tạo bối cảnh đến xử lý hình ảnh, trong khi con người vẫn quyết định câu chuyện và cảm xúc cần truyền tải. Đây là ranh giới đáng giữ khi công nghệ tiến nhanh vào điện ảnh: AI có thể mở rộng cách thực hiện một ý tưởng, nhưng không thể thay nhà làm phim xác định vì sao câu chuyện ấy đáng được kể. Tại tọa đàm về phim ngắn AI trên mạng xã hội do Tạp chí Một Thế Giới tổ chức ngày 3/11, đạo diễn, nhà sản xuất Đỗ Hiếu — tác giả phim ngắn Bí mật sau giấc mơ, đoạt giải Ba cuộc thi Short Drama do Sony tổ chức — nhìn nhận AI như công cụ bổ trợ, không phải chỗ dựa để phó mặc quy trình làm phim. Quan điểm này thuyết phục vì công nghệ chỉ tạo ra giá trị nghệ thuật khi được dẫn dắt bởi chủ đích của con người.
Bối cảnh và kỹ xảo: lợi ích cụ thể, giới hạn rõ ràng
Trong sản xuất phim, AI có thể giúp tái hiện những cảnh nguy hiểm, phức tạp hoặc tốn nhiều công sức như cháy nổ, tai nạn, đồng thời dựng các không gian khó xin phép ghi hình như quán bar, sòng bài hay đường phố nước ngoài. Nhờ tạo bối cảnh ngay tại trường quay, ê-kíp có thể giảm thời gian di chuyển, tối ưu tiến độ và hạn chế rủi ro cho diễn viên lẫn đoàn phim. Công nghệ cũng giúp rút gọn một số công đoạn kỹ xảo điện ảnh vốn cần xử lý thủ công, như tách phông, theo dõi chuyển động và thay đổi bối cảnh. Đó là lợi thế thiết thực, nhất là với ê-kíp có nguồn lực hạn chế. Nhưng bối cảnh không chỉ là thứ để máy quay ghi lại: không gian, đạo cụ và trang phục còn giúp diễn viên cảm nhận hoàn cảnh sống của nhân vật. Nếu mọi thứ chỉ tồn tại trên màn hình, hiệu quả sản xuất có thể tăng mà điểm tựa cảm xúc trên phim trường lại suy giảm.
Cảm xúc nhân vật không thể được tự động hóa
Lý do không nên lệ thuộc vào AI nằm ở phần việc mà thuật toán chưa thể gánh: tư duy sáng tác, chỉ đạo diễn xuất, giao tiếp trên trường quay và nhịp cảm xúc của tác phẩm. Đỗ Hiếu nhấn mạnh AI có thể giảm áp lực ở khâu tiền kỳ và dựng cảnh, nhưng chưa thể thay con người hay tâm huyết của ê-kíp. Với phim ngắn, điều này càng đáng chú ý: định dạng dọc 9:16, thường dài 2–3 phút mỗi tập và kéo dài khoảng 3–5 tập, đang phù hợp với thói quen xem nhanh của khán giả trẻ. Tuy vậy, tốc độ tiêu thụ không thể thay thế cảm xúc chân thực làm nên sức nặng của một câu chuyện. Một cảnh được tạo ra trơn tru chưa chắc đã khiến người xem tin vào nỗi sợ, mất mát hay lựa chọn của nhân vật. Chất lượng phim vẫn tùy thuộc vào cách con người xây dựng những cảm xúc ấy.
Làm chủ công nghệ để phục vụ ý tưởng
Lựa chọn đúng không phải là quay lưng với AI, mà là học cách điều khiển nó. Công cụ này có thể giúp ê-kíp phản biện kịch bản, phát hiện điểm thiếu logic, thử nghiệm hình ảnh và đưa những ý tưởng khó thực hiện bằng phương pháp truyền thống lên màn ảnh. Nhưng người làm phim phải quyết định đề xuất nào phù hợp, điều gì cần sửa và phần nào không thể đánh đổi. Đỗ Hiếu khuyến nghị không để mình tụt lại trước công nghệ, đồng thời tránh lạm dụng và xem AI như vũ khí bổ trợ cho sáng tạo. Đó là thái độ tỉnh táo hơn cả hai cực đoan: sợ AI đến mức bỏ qua công cụ hữu ích, hoặc chạy theo hiệu ứng đến mức tác phẩm mất tiếng nói riêng. AI trong điện ảnh nên giúp nhà làm phim tiến gần hơn tới ý tưởng, chứ không thay ý tưởng bằng những hình ảnh bắt mắt nhưng rỗng cảm xúc.
Công nghệ có thể dựng cảnh; con người phải giữ linh hồn phim
AI đang thay đổi cách làm phim bằng việc tháo gỡ một số giới hạn về bối cảnh, an toàn, thời gian và kỹ xảo. Tuy nhiên, tối ưu quy trình không đồng nghĩa với tạo ra một tác phẩm có chiều sâu. Khi công nghệ trở thành mục tiêu thay vì phương tiện, phim dễ đánh đổi cảm xúc và trải nghiệm sống lấy hình ảnh thuận tiện. Nhà làm phim nên chủ động thử nghiệm, hiểu giới hạn của công cụ và đặt nó dưới sự dẫn dắt của tư duy nghệ thuật. Máy có thể hỗ trợ dựng nên thế giới trên màn ảnh; chỉ con người mới có thể quyết định thế giới ấy mang ý nghĩa gì. Vì vậy, tương lai của sản xuất phim không nằm ở việc chọn AI hay con người, mà ở khả năng dùng AI mà không giao phó cho nó trái tim của câu chuyện.
