Khi bài học pháp luật diễn ra như một phiên xử
Phiên tòa giả định là hoạt động giáo dục tái hiện trình tự xét xử một vụ việc để người tham dự quan sát cách pháp luật được áp dụng, từ hành vi vi phạm đến trách nhiệm và hậu quả. Cách học này biến quy định vốn dễ xa lạ thành câu chuyện có tình huống, nhân vật và lựa chọn cụ thể. Ngày 9/11, Đoàn Luật sư TP Hà Nội phối hợp với Trường THPT Trần Hưng Đạo tổ chức hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật với sự tham gia của các luật sư, sinh viên luật, giáo viên và hàng trăm học sinh THPT. Trọng tâm là phiên xử giả định về tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc trực tuyến, được xây dựng từ hồ sơ có thật. Thay vì chỉ nghe nhắc rằng một hành vi bị cấm, học sinh được chứng kiến cách vụ việc đi qua các bước xét xử. Đó là khác biệt đáng kể: quy định không còn là khẩu hiệu treo trên tường mà gắn với hệ quả cụ thể.
Một vụ cá cược trực tuyến, bài học ngoài đời thật
Tình huống trung tâm kể về một học sinh lớp 11 bị cuốn vào cá cược chẵn–lẻ qua ví điện tử vì ham vui, muốn có tiền tiêu xài và thiếu hiểu biết pháp luật. Theo hồ sơ được dựng lại, dù khoản lãi từ việc đánh bạc chỉ là 6 triệu đồng, bị cáo vẫn bị tuyên 18 tháng tù nhưng được hưởng án treo, với các tình tiết giảm nhẹ. Con số và kết cục khiến nguy cơ khó bị xem như chuyện xa vời. Thông điệp cần nhớ không phải là sợ hãi trước pháp luật, mà là hiểu hành vi trên mạng vẫn có thể kéo theo trách nhiệm ngoài đời. Sau phần xét xử, luật sư trao đổi với học sinh về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự và cách xử lý người chưa thành niên. Giá trị của phiên tòa nằm ở chỗ học sinh được nhìn thấy cả đường đi của vụ việc lẫn những câu hỏi cần đặt ra trước khi bấm vào một lời rủ rê.
Pháp luật học đường cần nhiều hơn một hình thức
Phiên tòa giả định có sức gợi, nhưng không thể thay thế việc giáo dục pháp luật thường xuyên. Trong năm 2026, ngành giáo dục Hà Nội phối hợp với công an triển khai nhiều hoạt động: hướng dẫn lái xe an toàn, xây dựng mô hình “Cổng trường an toàn giao thông”, tuyên truyền phòng, chống ma túy và phổ biến kiến thức phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Một hội thi khác có bốn đội đại diện các trường THPT, dùng tiểu phẩm và tình huống sân khấu để đưa các chủ đề giao thông, ma túy, phòng cháy và an toàn mạng đến gần đời sống học đường. Tại Cần Thơ, cuộc thi “Rung chuông vàng - Tìm hiểu pháp luật” thu hút khoảng 100 học sinh khối 11, với câu hỏi và tình huống về quyền, nghĩa vụ, ứng xử ở trường và an ninh mạng. Những cách làm này cho thấy pháp luật học đường hiệu quả hơn khi học sinh được tham gia, thử判断 và trao đổi, thay vì chỉ tiếp nhận bài giảng một chiều.
Từ buổi diễn tập đến thói quen tự bảo vệ
Một phiên tòa không thể tự mình ngăn mọi vi phạm, nhưng có thể tạo điểm khởi đầu cho cuộc trò chuyện giữa học sinh, gia đình và nhà trường. Vụ việc được tái hiện nhắc phụ huynh rằng sự giám sát và trao đổi về những gì con làm trên mạng cũng quan trọng; với học sinh, bài học là dừng lại, kiểm chứng và tìm người đáng tin cậy khi gặp lời mời cá cược hay hoạt động đáng ngờ. Nhà trường dự kiến thành lập câu lạc bộ pháp luật để nuôi dưỡng sự quan tâm, hỗ trợ định hướng nghề nghiệp và tạo nơi cho học sinh tìm hiểu, thể hiện năng khiếu; trường mong có sự phối hợp từ Đoàn Luật sư TP Hà Nội, Công an phường Phú Lương cùng các đơn vị liên quan. Đây là bước tiếp nối hợp lý: biến một buổi tuyên truyền thành cơ hội học tập lâu dài. Giáo dục pháp luật chỉ thật sự có tác dụng khi kiến thức được nhắc lại, thực hành và gắn với lựa chọn hằng ngày.
