Hai nút thắt, một yêu cầu: biến chỉ đạo thành tiến độ
Dự án tồn đọng là dự án bị kéo dài hoặc chưa thể triển khai do vướng thủ tục, đất đai hay trách nhiệm xử lý, khiến nguồn lực không được đưa vào sử dụng đúng mục tiêu. Với Cà Mau, bài toán hiện nay có hai mặt gắn chặt với nhau: giải quyết hồ sơ cũ và đưa vốn đầu tư công đang có kế hoạch thành công trình thực tế. Tỉnh đã lập Ban Chỉ đạo 600 để tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài; Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồ Hải đứng đầu ban chỉ đạo, còn tổ giúp việc rà soát từng trường hợp. Trong tổng số 72 dự án thuộc diện theo dõi, 33 dự án đã được tháo gỡ vướng mắc; tại kỳ báo cáo lần thứ 9, tổ giúp việc đề xuất chuyển thêm 12 dự án sang nhóm 1 để cập nhật lên Hệ thống 751. Đây là tiến triển đáng ghi nhận, nhưng số lượng hồ sơ được xử lý mới chỉ có ý nghĩa khi đi kèm thời hạn, đầu mối chịu trách nhiệm và kết quả cụ thể.
Hồ sơ được phân loại, dự án không thể để lửng
Cà Mau đã thu hồi chủ trương đầu tư và chấm dứt hoạt động bốn dự án kéo dài: Khu dân cư mật độ cao Khóm 10 tại thị trấn Sông Đốc, Trung tâm sản xuất giống cây rừng chất lượng cao, Khu dân cư chợ Rau Dừa và Khu triển lãm hội chợ. Quyết định dừng dự án không đồng nghĩa thất bại nếu nó giúp chặn tình trạng đất đai và nguồn lực bị giữ trong những kế hoạch không còn khả năng thực hiện. Bước tiếp theo là cập nhật các khu đất vào quy hoạch chuyên ngành để kêu gọi nhà đầu tư có năng lực. Với những hồ sơ còn vướng, tổ giúp việc được giao rà soát kỹ, xác định nội dung thuộc thẩm quyền nào; các cơ quan phải làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và lộ trình xử lý, thay vì đùn đẩy. Tỉnh cần giữ nguyên tắc xử lý đúng pháp luật, đồng thời tránh để thủ tục kéo dài làm tổn hại môi trường đầu tư.
Giải ngân 52,8% cho thấy áp lực không chỉ nằm trên giấy
Nút thắt thứ hai hiện rõ trong tiến độ giải ngân đầu tư công. Kế hoạch vốn năm 2026 của tỉnh vượt 10.328 tỉ đồng, nhưng đến hết quý III mới giải ngân 5.449 tỉ đồng, tương đương 52,8%, thấp hơn mục tiêu 75% UBND tỉnh đề ra. Khoảng cách này cho thấy việc có vốn chưa đủ: công trình còn phải qua khâu mặt bằng, thủ tục, lựa chọn nhà thầu và tổ chức thi công. Giám đốc Sở Tài chính Huỳnh Công Quân xác định giải phóng mặt bằng là một trong những trở ngại lớn nhất; nhiều dự án chưa thể thi công đúng kế hoạch vì chưa được bàn giao mặt bằng. Đây là điểm nghẽn tác động trực tiếp đến người dân: công trình chậm đưa vào sử dụng đồng nghĩa các nhu cầu đi lại, hạ tầng và dịch vụ công phải chờ lâu hơn. Mục tiêu giải ngân 100% trong thời gian còn lại tạo áp lực, nhưng chạy theo tỷ lệ cuối năm mà bỏ qua chất lượng sẽ không giải quyết được vấn đề.
Điều chuyển vốn và trách nhiệm tại hiện trường
Muốn nâng tốc độ, Cà Mau cần xử lý đúng nơi gây chậm: chủ đầu tư rà soát từng dự án, từng gói thầu, xác định nguyên nhân và trách nhiệm; địa phương tập trung bàn giao mặt bằng; thủ tục đầu tư phải được đẩy nhanh nhưng vẫn đúng quy định. Theo Kế hoạch số 17347/UBND-KTTH ngày 12.10.2026, Sở Tài chính được giao tham mưu điều chuyển vốn khỏi dự án giải ngân chậm sang công trình có nhu cầu và khả năng thực hiện tốt hơn. Cách làm này hợp lý nếu dựa trên đánh giá thực chất, không biến điều chuyển vốn thành cách che lấp những dự án liên tục trễ hẹn. Tỉnh cũng yêu cầu kiểm soát tạm ứng, thu hồi khoản quá hạn và xử lý dứt điểm dự án tồn đọng. Các tổ phụ trách công trình tại cơ sở có thể giúp vướng mắc được phát hiện sớm ngay tại hiện trường. Hiệu quả của đầu tư công Cà Mau vì thế không nên chỉ đo bằng số vốn đã chi, mà còn bằng công trình hoàn thành, đất được sử dụng hiệu quả và lợi ích đến được với người dân.
Cà Mau đã có bộ máy chỉ đạo và các biện pháp xử lý, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc biến từng hồ sơ thành quyết định rõ ràng và từng khoản vốn thành tiến độ có thể kiểm chứng. Gỡ dự án tồn đọng Cà Mau, bàn giao mặt bằng và phân bổ vốn đúng nơi có khả năng thi công là ba việc phải chạy song song. Nếu thiếu kỷ luật thực hiện, mục tiêu giải ngân cuối năm khó bù được những tháng chậm trễ; nếu làm đến nơi đến chốn, tỉnh vừa hạn chế lãng phí vừa tạo điều kiện để công trình phục vụ cộng đồng sớm hơn.
