89% là kết quả đáng kể, nhưng chưa phải đích đến
Giải ngân đầu tư công là quá trình đưa ngân sách được phân bổ vào các dự án thông qua thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành; vì thế, tỷ lệ giải ngân phản ánh cả khả năng tổ chức thực hiện lẫn mức độ sẵn sàng của công trình. Đến ngày 25/10, Hải Phòng giải ngân 33.064 tỷ đồng, đạt 89% kế hoạch vốn Thủ tướng giao, cao hơn mức bình quân cả nước 65,9%. Đây là kết quả đáng ghi nhận, nhưng không nên xem như lý do để giảm sức ép trong những tuần cuối năm. Khoảng cách còn lại đòi hỏi thành phố chuyển nhanh vốn thành khối lượng thực tế, nhất là ở các dự án đang vướng mặt bằng hoặc tiến độ thi công. Thành tích hiện tại chứng minh năng lực triển khai, còn khả năng hoàn tất mục tiêu mới là phép thử về kỷ luật điều hành.
Thách thức càng rõ khi quy mô vốn được mở rộng. Nghị quyết số 42/NQ-HĐND ngày 25/9 điều chỉnh, bổ sung 8.448 tỷ đồng, nâng tổng nguồn vốn đầu tư công năm 2026 lên 44.135,3 tỷ đồng. Vốn bổ sung chỉ phát huy tác dụng nếu hệ thống dự án đủ sức hấp thụ: có mặt bằng, thủ tục hoàn chỉnh, công trường triển khai và khối lượng được nghiệm thu. Bởi vậy, tỷ lệ cao cần đi cùng chất lượng phân bổ và tốc độ thực hiện, thay vì chỉ là con số báo cáo.
Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là mặt bằng và năng lực thực hiện
Hải Phòng đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và tiến độ thi công để hoàn thành mục tiêu năm 2026. Đây là hướng xử lý đúng: vốn không thể chảy đều nếu dự án chưa sẵn sàng, và giao thêm kế hoạch cho nơi khó giải ngân có thể làm chậm cả nguồn lực chung. Thành phố rà soát nhu cầu, khả năng thực hiện của từng dự án, bổ sung vốn cho nhiệm vụ đủ điều kiện, đồng thời điều chỉnh giảm ở dự án không còn nhu cầu hoặc khó sử dụng hết kế hoạch. Cách làm này giúp vốn bám sát năng lực triển khai, nhưng cần được thực hiện kịp thời để việc điều chuyển không biến thành thêm một khâu thủ tục.
Trong tháng 11, thành phố đặt trọng tâm giải phóng mặt bằng cho các dự án giao thông chiến lược: đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh, hợp phần Vành đai 3, tuyến nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 và cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng. Danh mục này cho thấy nút thắt không nằm ở một công trình đơn lẻ. Nếu địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan không phối hợp xử lý hồ sơ, bàn giao đất và tổ chức thi công đồng bộ, mục tiêu tăng tốc giải ngân sẽ khó đạt bằng mệnh lệnh hành chính.
Kỷ luật tuần và điều chỉnh vốn phải kéo được khối lượng về đích
Tại kỳ họp thứ sáu, HĐND thành phố khóa XVII thông qua nghị quyết điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư công với nguồn vốn bổ sung hơn 958 tỷ đồng. Bên cạnh quyết định phân bổ, yêu cầu các chủ đầu tư kiểm điểm tiến độ hằng tuần tạo cơ chế theo sát những dự án có nguy cơ chậm. Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu cũng yêu cầu tập trung giải ngân 100% vốn trong tháng 11 và xử lý dứt điểm vướng mắc mặt bằng tại các dự án khu, cụm công nghiệp. Thông điệp “Chỉ bàn làm, không bàn lùi” có giá trị khi được chuyển thành trách nhiệm cụ thể: ai tháo gỡ, việc gì phải xong, thời hạn nào và kết quả ra sao.
Điều hành sát tiến độ cần gắn với quy trình thanh toán thông suốt. Các chủ đầu tư được bổ sung vốn phải hoàn thiện thủ tục, đẩy nhanh thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng đã hoàn thành, tránh để vốn nằm chờ dù công trường có sản lượng. Đây là mắt xích quyết định để tiến độ giải ngân phản ánh hoạt động thực chất, không chỉ là áp lực hoàn thành chỉ tiêu. Thành phố dự kiến vốn đầu tư công do mình quản lý năm 2027 là 38.760,84 tỷ đồng; do đó, bài học từ đợt nước rút hiện nay còn nằm ở việc chuẩn bị dự án sớm và phân bổ vốn phù hợp với khả năng triển khai.
Kết quả cao cần được bảo vệ bằng thực thi đến cùng
Hải Phòng giải ngân 89% kế hoạch là lợi thế rõ rệt so với bình quân toàn quốc, nhưng phần việc còn lại không thể giải quyết bằng cách chỉ tăng sức ép lên các chủ đầu tư. Thành phố cần đồng thời gỡ mặt bằng, rà soát khả năng hấp thụ, điều chuyển vốn khỏi dự án không thể sử dụng và rút ngắn thời gian từ thi công đến nghiệm thu, thanh toán. Việc bổ sung nguồn lực lớn càng khiến yêu cầu chọn đúng dự án, đúng thời điểm trở nên cấp thiết.
Mục tiêu giải ngân 100% chỉ có ý nghĩa khi đi cùng công trình hoàn thành và khối lượng được thanh toán đúng quy định. Nếu kỷ luật kiểm điểm hằng tuần tạo ra hành động cụ thể tại từng điểm nghẽn, Hải Phòng có cơ sở biến vốn đầu tư công thành tiến độ hạ tầng thực tế. Nếu không, tỷ lệ cao hôm nay sẽ khó bảo đảm kết quả cuối năm. Chặng nước rút vì thế không chỉ là cuộc đua giải ngân, mà là phép đo năng lực phối hợp và trách nhiệm thực thi của toàn bộ hệ thống.
