Đổi mới sáng tạo phải dẫn tới năng lực sản xuất
Công nghiệp thế hệ mới là mô hình phát triển sản xuất dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo, nhà đầu tư cùng cơ quan quản lý. Đây là định hướng TP.HCM đưa ra khi Open Innovation Day 2026 khai mạc với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”, mở đầu chuỗi sự kiện bên lề Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.
Thông điệp này có trọng lượng trong bối cảnh AI, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi nền kinh tế toàn cầu, buộc thành phố phải tìm động lực tăng trưởng khác thay vì chỉ dựa vào mở rộng sản xuất. Diễn đàn diễn ra từ ngày 26 đến 29/10, thu hút hơn 2.700 đại biểu đăng ký và 214 diễn giả đến từ 27 quốc gia, vùng lãnh thổ. Quy mô ấy tạo cơ hội đối thoại quốc tế, nhưng số cuộc gặp hay thỏa thuận sẽ không tự động tạo ra năng lực công nghiệp. Thước đo đáng kể hơn là các sáng kiến có chuyển thành dự án, sản phẩm và hợp tác dài hạn hay không.
TP.HCM đã có hơn 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo công nghệ; nhiều đơn vị đang kết nối với doanh nghiệp, tập đoàn và đối tác quốc tế. Tuy vậy, phát triển công nghiệp thế hệ mới không thể dừng ở việc dành đất hay dựng hạ tầng. Thành phố cần làm cho nghiên cứu đi đến thương mại hóa, để hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thị trường thay vì vận hành thành những điểm riêng lẻ.
Đô thị khoa học công nghệ cần chứng minh sức hút đầu tư
Ngày 29/10, đại biểu quốc tế dự Diễn đàn Kinh tế Mùa thu tham quan Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM tại phường Bình Dương. Chuyến đi được tổ chức để giới thiệu môi trường thành phố và mở kết nối doanh nghiệp, qua đó đưa một không gian phát triển cụ thể vào câu chuyện thu hút đầu tư.
Được Becamex phát triển theo mô hình công nghiệp – đô thị – dịch vụ, khu vực này gắn với chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đoàn khách gồm đại diện Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Hàn Quốc, UNIDO tại Việt Nam, chính quyền tỉnh Hyogo của Nhật Bản, Global Shapers và doanh nghiệp công nghệ trong, ngoài nước. Thành phần ấy khiến chuyến tham quan có ý nghĩa vượt ra ngoài việc giới thiệu một dự án: đây là dịp để thành phố cho thấy hạ tầng, cơ sở nghiên cứu và hoạt động sản xuất có thể kết nối ra sao.
Các điểm đến gồm trung tâm điều hành thông minh, khu công nghệ số tập trung và Trường Đại học Quốc tế Miền Đông với các cơ sở nghiên cứu, sản xuất tiên tiến. Khu vực trung tâm hành chính và hội nghị triển lãm Bình Dương trước đây được định hướng chuyển đổi thành Công viên Khoa học công nghệ TP.HCM. Đây là bước đi có triển vọng, nhưng sức thuyết phục sẽ phụ thuộc vào việc các hạ tầng ấy tạo được hoạt động nghiên cứu, hợp tác và sản xuất thực chất, thay vì chỉ tạo nên một địa danh mới trên bản đồ đầu tư.
Bán dẫn là phép thử về nhân lực và năng lực nội tại
SEMIEXPO Vietnam 2026 lần đầu tổ chức tại TP.HCM, đặt ngành bán dẫn vào trung tâm kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức quốc tế. Triển lãm dự kiến diễn ra ngày 3–4/12 tại Thiskyhall Sala, với khoảng 170 gian hàng giới thiệu các giải pháp từ thiết kế vi mạch, sản xuất, lắp ráp, kiểm thử đến đóng gói, thiết bị và vật liệu. Quy mô và phạm vi này mở rộng cơ hội gặp gỡ trong ngành, nhưng giá trị dài hạn phải nằm ở những quan hệ hợp tác và năng lực được hình thành sau triển lãm.
Định hướng phát triển bán dẫn được nêu ra không chỉ là thu hút đầu tư, mà còn xây dựng năng lực trong nước, tăng hợp tác quốc tế và phát triển nhân lực, hạ tầng nghiên cứu cùng khả năng chế tạo thử nghiệm. Đây là điểm phân biệt giữa việc có mặt trong chuỗi cung ứng và đủ khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi ấy. Các trường đại học tại TP.HCM đang mở rộng đào tạo, đầu tư phòng thí nghiệm và kết nối chương trình học với nhu cầu doanh nghiệp; Đại học Quốc gia TP.HCM cũng đang hoàn thiện phòng thí nghiệm thiết kế vi mạch dùng chung cấp quốc gia.
Vì thế, SEMIEXPO nên được nhìn nhận như một mắt xích trong chiến lược, không phải đích đến. Nếu kết nối tại sự kiện nối được doanh nghiệp với trường học, phòng thí nghiệm và hoạt động thử nghiệm, ngành bán dẫn có thể đóng góp nền tảng công nghệ cho công nghiệp thế hệ mới. Nếu thiếu những bước nối đó, triển lãm sẽ dừng ở trao đổi và trưng bày.
Ba diễn biến, một bài toán thực thi
Open Innovation Day khơi mở chương trình nghị sự; Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM đưa ra không gian phát triển; còn SEMIEXPO làm rõ một ngành công nghệ có yêu cầu cao về nhân lực và nghiên cứu. Ba diễn biến bổ sung cho nhau, phác họa hướng đi mà TP.HCM đang theo đuổi: kết hợp đổi mới sáng tạo, hạ tầng và kết nối chuyên ngành thay vì xem chúng như những chính sách tách biệt.
Thành phố có thêm không gian phát triển công nghiệp sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, đồng thời định hướng huy động đầu tư công, hợp tác công tư và nguồn lực tư nhân để chuẩn bị hạ tầng, thu hút dự án công nghệ cao. Nhưng lợi thế địa lý và quy mô chỉ trở thành ưu thế cạnh tranh khi đi cùng đội ngũ lao động phù hợp, nghiên cứu gắn với sản xuất và cơ chế để doanh nghiệp tham gia sâu vào đào tạo.
Bài toán quyết định là biến các cuộc gặp, địa điểm và sự kiện thành dự án đầu tư cùng sản phẩm công nghệ cụ thể. TP.HCM đã phác được các mảnh ghép đáng chú ý cho công nghiệp thế hệ mới; giờ đây, năng lực phối hợp và thực thi sẽ quyết định chúng có kết nối thành hệ sinh thái hay không. Đó mới là căn cứ để đánh giá tham vọng đổi mới sáng tạo và bán dẫn của thành phố.
