Một bản quy hoạch để thành phố mở rộng có trật tự
Quy hoạch tổng thể TP.HCM giai đoạn 2025–2050 là khung tổ chức không gian, hạ tầng và nguồn lực cho thành phố trên tầm nhìn 100 năm, hướng tới phát triển đa cực thay vì dồn mọi hoạt động vào một lõi đô thị. Ngày 30/10/2026, HĐND thành phố thông qua quy hoạch cùng 46 nghị quyết khác. Đây là quy hoạch tổng thể đầu tiên sau sáp nhập, bao trùm khoảng 6.772,59 km² và 168 đơn vị hành chính, tạo cơ sở để kết nối các khu vực rộng lớn trong một cấu trúc chung. Quy mô ấy khiến lựa chọn đa cực không còn là khẩu hiệu quy hoạch: thành phố cần phân bố việc làm, dịch vụ và hạ tầng hợp lý hơn. Nếu các khu vực mới chỉ được khoanh trên bản đồ mà thiếu kết nối, tầm nhìn dài hạn sẽ không cải thiện đời sống thường nhật.
Năm cực động lực, năm vai trò khác nhau
Cấu trúc đề xuất gồm năm cực động lực: lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; phía Đông tập trung đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và giáo dục đại học; phía Bắc phát triển công nghiệp gắn với logistics; phía Nam kết nối cảng biển, thương mại tự do và công nghiệp năng lượng; phía Tây bổ sung đô thị, giáo dục và y tế chuyên sâu. Đây là cách phân vai có lý: mỗi khu vực cần một động cơ kinh tế riêng, thay vì cùng chạy theo mô hình mở rộng đô thị giống nhau. Năm trung tâm vệ tinh—Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên—được kỳ vọng cung cấp thêm việc làm, dịch vụ và hạ tầng tại chỗ. Với người dân, điều đáng kể không phải tên gọi của các cực, mà là liệu họ có thể tiếp cận việc làm, trường học, y tế và dịch vụ gần nơi ở hơn hay không.
Dân số tăng nhanh, kết nối sẽ quyết định thành bại
Quy hoạch dự báo dân số khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu năm 2045 và hơn 27 triệu người vào năm 2050. Với quy mô ấy, năm cực chỉ có thể chia sẻ áp lực cho lõi trung tâm nếu được nối bằng giao thông công cộng đủ sức chuyên chở, đặc biệt là đường sắt đô thị và các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Quy hoạch cũng đặt ra năm hệ liên kết chiến lược, mười vùng quản trị phát triển và yêu cầu bảo vệ hành lang xanh, sông nước, rừng ngập mặn Cần Giờ cùng không gian biển đảo. Những lựa chọn này phải được cân bằng: mở rộng hạ tầng không thể đồng nghĩa với hy sinh khả năng trữ nước, kiểm soát ngập và thích ứng khí hậu. Kết luận số 112 của Bộ Chính trị nhấn mạnh tập trung nguồn lực vào ưu tiên chiến lược, tránh đầu tư dàn trải. Đó là phép thử thực tế cho tham vọng đa cực.
Từ định hướng đến bản đồ có thể thực hiện
Sau khi HĐND thông qua quy hoạch, việc khó nhất mới bắt đầu: chuyển các định hướng lớn thành nhiệm vụ, công trình ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể. Tại cuộc họp ngày 5/11/2026, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu khẩn trương triển khai việc cụ thể hóa quy hoạch. Thành phố đặt hạn hoàn thiện hồ sơ và cập nhật bản đồ quy hoạch chậm nhất ngày 31/12/2026, đồng thời yêu cầu các sở, ngành phối hợp rà soát hướng tuyến, quy mô và vị trí dự án. Các quy hoạch chuyên ngành được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/6/2027. Cách làm song song, hoàn thành đến đâu báo cáo đến đó, có thể giúp giữ tiến độ; nhưng chất lượng phối hợp mới quyết định các bản đồ giao thông, cấp nước, thoát nước và năng lượng có khớp nhau hay không. Quy hoạch TP.HCM chỉ thành công khi được dùng để thống nhất quyết định đầu tư và cải thiện dịch vụ, chứ không dừng ở hồ sơ đã phê duyệt.
