Xếp thí sinh liên trường: đề xuất, chưa phải quy định
Điểm thi liên trường là phương án bố trí thí sinh từ nhiều trường khác nhau tại cùng một địa điểm, thay cho cách sắp xếp chủ yếu dựa trên điều kiện và đặc thù của từng địa phương. Đây là hướng Bộ GD&ĐT đang nghiên cứu để tăng giám sát, không phải quy định đã được ban hành. Ngày 29-10, tại hội nghị tổng kết kỳ thi năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ thi tiếp theo, Bộ đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy chế theo hướng tăng cường chống gian lận thi từ khâu chuẩn bị đến tổ chức, kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.
Sự phân biệt này cần được nói rõ: thông tin về phương án dự kiến không đồng nghĩa thí sinh đã chắc chắn phải thi chung điểm với học sinh trường khác. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027 được dự kiến tổ chức trong hai ngày 11 và 12-6-2027, nhưng cách bố trí cụ thể vẫn cần chờ quy chế chính thức.
Vì sao Bộ tính đến cách bố trí mới?
Động lực của đề xuất không chỉ là thay đổi sơ đồ phòng thi. Bộ GD&ĐT đánh giá kỳ thi năm 2026 còn thiếu sót trong in sao đề, phòng chống gian lận và xử lý vi phạm; các sai phạm nghiêm trọng tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang khiến việc siết tổ chức trở nên cấp thiết. Theo báo cáo, năm 2026 có 89 thí sinh vi phạm quy chế, tăng 48 trường hợp so với năm trước.
Trộn thí sinh nhiều trường có thể làm giảm sự khép kín giữa một nhóm học sinh và người quen thuộc trong môi trường trường học, qua đó tăng tính độc lập của điểm thi. Nhưng đây không phải chiếc khóa vạn năng: nếu giám sát cán bộ, kiểm soát thiết bị và xử lý vi phạm lỏng lẻo, đổi danh sách trường trong phòng thi sẽ không tự triệt tiêu hành vi thông đồng. Vụ Tuyên Quang, với 41 bị can đã bị khởi tố tính đến thời điểm báo cáo, cho thấy nguy cơ có thể nằm ở khâu tổ chức chứ không chỉ ở thí sinh.
Tác động đến thí sinh và các biện pháp đi kèm
Hiện nay, giám đốc Sở GD&ĐT quyết định cách bố trí điểm thi theo điều kiện địa phương, đồng thời cân nhắc giảm quãng đường di chuyển cho thí sinh. Nếu chuyển sang xếp liên trường, bài toán công bằng phải bao gồm cả khâu đi lại: địa phương cần tổ chức sao cho tăng giám sát mà không đẩy thêm gánh nặng di chuyển lên học sinh và gia đình.
Bố trí lại điểm thi cũng chỉ là một phần của gói đề xuất. Bộ đang xem xét bổ sung camera tại phòng thi và khu vực thi, dùng dữ liệu phục vụ giám sát, hậu kiểm và xử lý vi phạm; đồng thời tăng kiểm tra chéo và siết lựa chọn, bố trí, quản lý cán bộ. Những biện pháp này có sức nặng hơn khi được triển khai đồng bộ: camera cần đi cùng quy trình lưu trữ, xem xét dữ liệu và trách nhiệm rõ ràng, còn kiểm tra chéo phải đủ độc lập để phát hiện sai phạm.
Điều gì còn phải chờ trong quy chế thi?
Điểm cần theo dõi là cách Bộ chuyển định hướng thành quy định áp dụng được trên thực tế. Nội dung được nêu hiện là đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy chế; vì vậy, chưa thể khẳng định mọi địa phương sẽ bắt buộc ghép thí sinh nhiều trường tại mỗi điểm thi. Thông tin tại hội nghị cho biết nếu không thể bố trí thí sinh từ các trường khác nhau cùng một điểm, địa phương cần xin ý kiến Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh trước khi quyết định phương án.
Bộ cũng dự kiến rà soát, sửa đổi một số quy định liên quan để phù hợp thực tế triển khai và văn bản mới ban hành. Quy chế thi 2027 vì thế cần làm rõ điều kiện áp dụng, ngoại lệ, trách nhiệm phê duyệt và cách bảo vệ quyền lợi đi lại của thí sinh. Kết luận hợp lý lúc này là ủng hộ mục tiêu chống gian lận, nhưng không xem đề xuất như luật đã có hiệu lực: hiệu quả sẽ phụ thuộc vào quy định cuối cùng và chất lượng thực thi, chứ không chỉ vào việc trộn thí sinh.
