Số hóa y tế phải đem lại thuận lợi thật
Y tế số là việc ứng dụng công nghệ vào quy trình khám, chữa bệnh và quản lý thông tin sức khỏe, nhằm giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn mà vẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là hướng đi thiết thực, nhưng chỉ có giá trị khi công nghệ giảm bớt trở ngại cho người bệnh thay vì tạo thêm một lớp thủ tục.
Sáng 26.10, trong khuôn khổ Ngày hội công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Y tế và Công an tỉnh tổ chức hội thảo về tiện ích số trong khám, chữa bệnh và kỹ năng phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Gần 400 đại biểu tham dự, cùng trao đổi về giải pháp khám chữa bệnh thông minh và nhận diện bẫy lừa đảo.
Hội thảo phản ánh một ưu tiên đúng: đưa công nghệ vào những việc người bệnh thường phải làm, từ tra cứu hồ sơ đến thanh toán. Với y tế số Khánh Hòa, thước đo không nên dừng ở số hệ thống được triển khai, mà phải là thời gian và công sức người dân tiết kiệm được.
Tiện ích khám bệnh cần dễ dùng, không chỉ hiện đại
Các tiện ích được giới thiệu gồm hồ sơ bệnh án điện tử, khám chữa bệnh từ xa, thanh toán viện phí không dùng tiền mặt và Sổ sức khỏe điện tử. Người dân có thể tra cứu lịch sử khám, đặt lịch trực tuyến, kết nối dữ liệu y tế và tích hợp thông tin với VNeID. Những công cụ này có thể giúp giảm việc khai báo lặp lại và hỗ trợ người bệnh chủ động hơn, dù hiệu quả còn tùy vào cách triển khai tại từng cơ sở.
Quy mô sử dụng cho thấy các dịch vụ đã có mặt trong đời sống: 100% cơ sở y tế từ cấp tỉnh đến cấp xã áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt; 26 kiosk tại 17 bệnh viện ghi nhận gần 170.000 lượt sử dụng. Hơn 793.000 người, tương đương 35% dân số, dùng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, đưa Khánh Hòa đứng thứ 11 toàn quốc.
Tuy vậy, con số không thể thay thế trải nghiệm dễ dùng. Cơ quan chức năng đã hướng dẫn cài đặt, đăng ký và kích hoạt sổ điện tử trên điện thoại; đây là bước cần thiết để biến tiện ích khám bệnh thành công cụ người dân thực sự sử dụng, thay vì một ứng dụng chỉ tồn tại trên màn hình.
Không để người cần hỗ trợ bị bỏ lại
Một dịch vụ số chỉ thuận tiện khi người dân có thể tiếp cận và biết cách dùng. Không phải ai cũng quen thao tác trên điện thoại hay kiosk; người cao tuổi và người khuyết tật có thể gặp thêm trở ngại. Vì vậy, hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở y tế cần đi cùng hướng dẫn cộng đồng, để chuyển đổi số không biến thành điều kiện ngầm khiến một số người khó tiếp cận dịch vụ.
Tại hội thảo, người tham dự được trải nghiệm công nghệ, trao đổi về việc liên thông dữ liệu, tích hợp sổ khám trên VNeID và thanh toán viện phí. Hoạt động hướng dẫn thực hành có ý nghĩa hơn việc chỉ giới thiệu tính năng: người dân cần biết thao tác cụ thể, nhận ra kênh chính thức và biết tìm ai khi gặp vướng mắc.
Khám chữa bệnh trực tuyến và các dịch vụ từ xa cũng cần được nhìn nhận đúng mức: chúng mở rộng cách tiếp cận, nhưng không thay thế mọi khâu chăm sóc trực tiếp. Điều đáng ưu tiên là hướng dẫn rõ phạm vi sử dụng và bảo đảm có người hỗ trợ, nhất là với nhóm ít kinh nghiệm công nghệ.
Bảo vệ dữ liệu y tế là điều kiện của niềm tin
Hồ sơ sức khỏe chứa thông tin riêng tư, nên tiện lợi số phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu y tế. Hội thảo nhấn mạnh an toàn dữ liệu cá nhân khi sử dụng dịch vụ y tế số, đồng thời trang bị kỹ năng nhận diện các chiêu lừa đảo trực tuyến. Đây không phải phần phụ của chuyển đổi số: một vụ chiếm đoạt tài khoản có thể làm suy giảm niềm tin vào cả dịch vụ.
Các thủ đoạn được cảnh báo gồm giả mạo bệnh viện, nhân viên y tế hoặc cán bộ bảo hiểm xã hội; gửi thông báo giả yêu cầu cập nhật hồ sơ bệnh án để chiếm tài khoản; lừa đảo tài chính và dùng hình ảnh, giọng nói giả mạo bằng công nghệ deepfake. Người dân không nên bấm liên kết lạ hay cung cấp dữ liệu khi chưa xác minh qua kênh chính thức.
Cơ sở y tế cũng cần công khai kênh liên hệ chính thức và quán triệt trách nhiệm bảo mật thông tin cho cán bộ. Khánh Hòa đang đi đúng hướng khi gắn hướng dẫn tiện ích với cảnh báo rủi ro. Kết luận rất rõ: số hóa chỉ thành công khi dịch vụ dễ dùng, người cần trợ giúp được hỗ trợ và dữ liệu cá nhân được bảo vệ.
