Y tế số cần thuận tiện và an toàn cùng lúc
Y tế số là việc ứng dụng công nghệ để quản lý thông tin sức khỏe và kết nối người dân với dịch vụ khám, chữa bệnh, từ hồ sơ điện tử đến đặt lịch và tư vấn từ xa. Giá trị của nó không nằm ở số lượng ứng dụng, mà ở việc người bệnh có thể tiếp cận dịch vụ dễ dàng hơn mà vẫn giữ được quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân. Sáng 26/10, trong khuôn khổ Ngày hội công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Y tế và Công an tỉnh tổ chức hội thảo về tiện ích số trong khám, chữa bệnh và kỹ năng phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Gần 400 đại biểu tham dự, cho thấy nhu cầu bàn về hai mặt của chuyển đổi số: tiện lợi và an toàn. Đây là cách tiếp cận đúng; đưa dịch vụ lên mạng mà không trang bị kỹ năng bảo vệ người dùng sẽ khiến lợi ích đi kèm rủi ro.
Tiện ích số có thể giảm bớt những bước phiền hà
Hệ sinh thái y tế số Khánh Hòa đang đưa công nghệ vào những khâu thiết thực: hồ sơ bệnh án điện tử, khám chữa bệnh trực tuyến và từ xa, thanh toán viện phí không dùng tiền mặt, Sổ sức khỏe điện tử, tra cứu lịch sử khám, đặt lịch trực tuyến và kết nối thông tin với VNeID. Những tiện ích khám bệnh này có thể giúp người dân chủ động hơn khi chuẩn bị cho lần khám tiếp theo, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giấy tờ rời hoặc phải tìm lại thông tin bằng trí nhớ. Tỉnh cho biết 100% cơ sở y tế từ cấp tỉnh đến cấp xã đã áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Hơn 793.000 người, tương đương 35% dân số, đã dùng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID; Khánh Hòa đứng thứ 11 toàn quốc về chỉ số này. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng tỷ lệ sử dụng cũng nhắc rằng công nghệ chưa thể thay thế hỗ trợ trực tiếp cho tất cả mọi người.
Hướng dẫn sử dụng phải đi cùng hỗ trợ thực tế
Tại hội thảo, người tham dự được hướng dẫn cài đặt, đăng ký và kích hoạt Sổ khám điện tử, Sổ sức khỏe điện tử trên điện thoại; đồng thời tìm hiểu cách tra cứu dữ liệu, thanh toán và tích hợp thông tin với VNeID. Việc hướng dẫn trực tiếp có ý nghĩa hơn một lời kêu gọi tải ứng dụng: người dùng cần biết mình đang đăng nhập vào đâu, thông tin nào được lưu và cách xử lý khi gặp trục trặc. Không phải ai cũng quen dùng điện thoại thông minh. Người cao tuổi và người khuyết tật cần có nhân sự hỗ trợ để các dịch vụ số thực sự mở rộng khả năng tiếp cận, thay vì tạo thêm một rào cản. Vì vậy, thành công không nên chỉ được đo bằng số tài khoản hay lượt giao dịch; trải nghiệm của người bệnh tại điểm khám cũng phải được tính đến. Kênh hỗ trợ trực tiếp vẫn cần tồn tại song song với tiện ích trực tuyến.
Bảo vệ dữ liệu trước lừa đảo công nghệ cao
Thông tin sức khỏe và tài khoản định danh là dữ liệu nhạy cảm, nên người dân cần thận trọng trước mọi yêu cầu cung cấp mã xác thực, mật khẩu hay thông tin cá nhân. Các thủ đoạn được cảnh báo gồm mạo danh bệnh viện, nhân viên y tế hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội; gửi thông báo giả về cập nhật hồ sơ bệnh án để chiếm tài khoản; lừa đảo tài chính qua mạng và dùng deepfake giả hình ảnh, giọng nói. Nguyên tắc an toàn rất cụ thể: không vội bấm liên kết lạ, không làm theo yêu cầu bất thường chỉ vì người gọi tự xưng là cán bộ y tế, và xác minh qua kênh liên hệ chính thức của cơ sở liên quan. Các cơ sở y tế cũng cần công khai kênh liên hệ và quán triệt trách nhiệm bảo mật thông tin. Y tế số chỉ đáng tin khi dữ liệu được bảo vệ và người dùng có cách kiểm chứng thông tin. Khánh Hòa đang mở rộng tiện ích; người dân nên sử dụng, nhưng không đánh đổi cảnh giác để lấy sự nhanh gọn.
