UAV rời khỏi phòng thử nghiệm để bước vào tuần tra
UAV tuần tra là thiết bị bay không người lái được dùng để mở rộng tầm quan sát, hỗ trợ lực lượng chức năng giám sát địa bàn và truyền hình ảnh phục vụ chỉ huy, xử lý tình huống. Việc đưa UAV vào công tác công an đang được thử nghiệm theo hướng gắn công nghệ với những nhiệm vụ cụ thể, thay vì xem thiết bị bay là giải pháp tự thân.
Tại Hưng Yên, Phòng Cảnh sát giao thông phối hợp với Công ty Cổ phần GRobot nghiên cứu phương án và kịch bản trình diễn UAV theo chỉ đạo của Giám đốc Công an tỉnh. Hoạt động này đánh dấu bước tiếp cận một phương thức mới để tuần tra, kiểm soát và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Bối cảnh là chủ trương đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Ý nghĩa thực tế nằm ở những tình huống mà góc nhìn từ trên cao có thể giúp xử lý nhanh hơn: phát hiện ùn tắc, sự cố hay dấu hiệu bất thường, quan sát tổng thể hiện trường tai nạn và hỗ trợ phân luồng, bố trí lực lượng. Đây là khả năng bổ trợ cho tuần tra truyền thống, chưa phải bằng chứng rằng UAV đã thay thế được lực lượng trên mặt đất.
Thử nghiệm phải bắt đầu từ yêu cầu của đơn vị sử dụng
Một cuộc trình diễn chỉ có giá trị khi lực lượng nghiệp vụ có thể đánh giá thiết bị trong các tình huống gần với công việc thật. Tại Hòa Lạc, ĐHQGHN và HTI Group tổ chức bay thử, trình diễn tính năng và thực nghiệm phương án cứu hộ, cứu nạn với nhiều dòng UAV; hơn 150 cán bộ từ các cơ quan nghiệp vụ thuộc Công an thành phố Hà Nội và Công an tỉnh Lào Cai tham dự.
Các mẫu được giới thiệu có nhiệm vụ và thông số khác nhau: UAV vận tải nặng 194 kg, tốc độ 50 km/h; UAV trinh sát nặng 12 kg, đạt 70–100 km/h và tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ nhận diện, phát hiện, theo dõi đối tượng. Những con số này cho thấy không thể đánh giá mọi thiết bị bằng cùng một tiêu chí: tải trọng, tốc độ, khả năng quan sát và độ phù hợp với nhiệm vụ đều cần được kiểm chứng.
Điểm đáng chú ý hơn cả là cán bộ nghiệp vụ được trực tiếp nhận xét khả năng vận hành và mức độ đáp ứng yêu cầu công tác. Phản hồi ấy có thể giúp nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp xác định phần cần hoàn thiện, đồng thời biến nhu cầu thực tế thành đầu vào cho quá trình phát triển sản phẩm. Đây cũng là hoạt động hướng tới mục tiêu xây dựng Khu thử nghiệm UAV VNU–HTI tại Hòa Lạc.
Thiết bị tốt vẫn cần người biết điều khiển
Mở rộng thử nghiệm mà thiếu người vận hành được đào tạo sẽ khiến năng lực của UAV khó chuyển thành hiệu quả công tác. Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh đã khai giảng khóa đầu tiên bồi dưỡng kỹ năng vận hành, điều khiển UAV trinh sát. Việc hình thành chương trình đào tạo song song với thử nghiệm thiết bị cho thấy UAV công an không chỉ là câu chuyện mua sắm hay trình diễn công nghệ.
Người điều khiển cần biết khai thác thiết bị theo nhiệm vụ, phối hợp với lực lượng dưới mặt đất và xử lý thông tin thu được. Nguồn tư liệu hiện có xác nhận khóa học đầu tiên đã được khai giảng, nhưng chưa nêu thời lượng, nội dung chi tiết hay số học viên; vì vậy chưa thể kết luận quy mô đào tạo đã đáp ứng nhu cầu triển khai rộng.
Bước tiếp theo cũng cần thận trọng. Với phương án tại Hưng Yên, lực lượng chức năng được yêu cầu đánh giá toàn diện chất lượng hình ảnh, khả năng truyền dữ liệu, phạm vi hoạt động, ưu điểm, hạn chế và điều kiện vận hành trước khi xem xét ứng dụng tiếp. Cách làm này hợp lý: chỉ nên mở rộng khi cả thiết bị lẫn quy trình vận hành đã được kiểm chứng.
Thước đo thành công là hiệu quả ngoài thực địa
Ba hướng hoạt động — trình diễn tuần tra ở Hưng Yên, thực nghiệm thiết bị giữa ĐHQGHN và HTI Group, cùng đào tạo điều khiển UAV trinh sát — tạo thành một chuỗi thử nghiệm, đánh giá và chuẩn bị nhân lực. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đồng nghĩa UAV đã được triển khai đồng bộ hay chứng minh hiệu quả trên diện rộng.
Giá trị với người đi đường sẽ nằm ở kết quả cụ thể: phát hiện điểm nghẽn sớm hơn, quan sát hiện trường rõ hơn và giúp lực lượng tổ chức xử lý kịp thời. Muốn đạt điều đó, UAV phải hoạt động ổn định, dữ liệu phải truyền được đến đúng người và người vận hành phải phối hợp nhịp nhàng với các đơn vị tại hiện trường. Trình diễn là bước mở đầu, không phải kết luận.
Vì vậy, hướng đi đáng tin cậy không phải là chạy theo số lượng thiết bị, mà là ghép đúng UAV với đúng nhiệm vụ, tiếp nhận phản hồi từ cán bộ sử dụng và đào tạo người điều khiển bài bản. Nếu các điều kiện kỹ thuật và quy định được đáp ứng, UAV có thể bổ trợ tuần tra truyền thống; hiệu quả cuối cùng phải được chứng minh bằng khả năng hỗ trợ công tác thực tế.
