Hai dự án mở rộng, hai mức độ sẵn sàng
Khu công nghiệp VSIP là mô hình phát triển khu sản xuất có quy hoạch, hạ tầng và định hướng thu hút doanh nghiệp, trong đó tiến độ giải phóng mặt bằng quyết định thời điểm dự án có thể chuyển từ kế hoạch sang thi công. Hai dự án mới tại Hà Nội và Nghệ An cho thấy VSIP đang mở rộng theo hai nhịp khác nhau: Phù Đổng giai đoạn 2 đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, còn VSIP Nghệ An 3 vẫn cần tháo gỡ các đầu việc mặt bằng và hạ tầng trước khi triển khai đầy đủ.
UBND TP Hà Nội vừa chấp thuận chủ trương đầu tư Khu công nghiệp Phù Đổng giai đoạn 2 tại xã Phù Đổng, thuộc huyện Gia Lâm cũ; chủ đầu tư là Công ty TNHH VSIP Hà Nội. Trong khi đó, sáng 3/11, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An Bùi Thanh An kiểm tra công tác chuẩn bị khởi công VSIP Nghệ An 3. Điểm đáng chú ý không chỉ là diện tích hai dự án, mà là khoảng cách giữa quyết định đầu tư và khả năng sẵn sàng thi công.
Phù Đổng: quy mô gọn hơn, tham vọng công nghệ cao
VSIP Hà Nội chọn Phù Đổng cho giai đoạn 2 với quy mô gần 100 ha, dự kiến vận hành từ quý III/2029. Dự án được định hướng thành khu công nghiệp công nghệ cao, sinh thái, kéo theo yêu cầu lựa chọn nhà đầu tư thứ cấp phù hợp thay vì ưu tiên lấp đầy bằng mọi giá. Các lĩnh vực dự kiến thu hút gồm điện tử, bán dẫn, chip, robot, tự động hóa, năng lượng tái tạo, xe điện và pin sạch.
Mốc triển khai từ quý IV/2026 đến quý III/2029 cho thấy đây là kế hoạch trung hạn, không phải quỹ đất có thể khai thác ngay. Thành phố còn yêu cầu xây dựng nhà lưu trú cho công nhân đồng bộ với tiến độ lấp đầy, đồng thời dành tối thiểu 5 ha đất công nghiệp hoặc 3% diện tích đất công nghiệp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo. Đây là điểm có ý nghĩa thực tế: chất lượng khu công nghiệp không chỉ nằm ở hạ tầng, mà còn ở khả năng tạo chỗ ở và cơ hội tham gia cho doanh nghiệp trong nước.
VSIP Nghệ An 3: diện tích lớn, nhưng còn bài toán mặt bằng
VSIP Nghệ An 3 có 181,12 ha đất khu công nghiệp trong tổng diện tích quy hoạch 216,04 ha. Tính đến đợt kiểm tra ngày 3/11, địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 92,30 ha, tương đương 50,96%; phần còn lại vẫn cần xử lý theo nhiều trạng thái hồ sơ khác nhau. Vì vậy, dù quy mô đất công nghiệp lớn hơn Phù Đổng, dự án chưa thể được xem là sẵn sàng triển khai trên toàn bộ mặt bằng.
Nghệ An yêu cầu xã Hưng Nguyên hoàn tất giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại trước ngày 31/12/2026, đồng thời yêu cầu chủ đầu tư phối hợp bảo đảm kinh phí bồi thường và chuẩn bị nhân lực, thiết bị để tiếp nhận đất bàn giao. Hạ tầng điện và điểm đấu nối xả thải cũng là các đầu việc cần theo sát; công trình điều chuyển nguồn tiếp nhận nước thải được đặt mục tiêu hoàn thành trước quý IV/2027. Tiến độ khởi công vì thế phụ thuộc vào việc các mốc này có được phối hợp đồng bộ hay không.
So sánh để thấy chiến lược mở rộng
| Tiêu chí | Phù Đổng giai đoạn 2 | VSIP Nghệ An 3 |
|---|---|---|
| Quy mô đất khu công nghiệp | Gần 100 ha | 181,12 ha |
| Trạng thái nổi bật | Đã được chấp thuận chủ trương đầu tư | Đang chuẩn bị khởi công, giải phóng mặt bằng đạt 50,96% |
| Mốc tiến độ | Triển khai từ quý IV/2026, dự kiến vận hành quý III/2029 | Yêu cầu hoàn tất phần mặt bằng còn lại trước 31/12/2026 |
| Trọng tâm | Công nghệ cao, sinh thái và các ngành công nghệ mới | Hoàn tất mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và điều kiện thi công |
Đối chiếu hai dự án cho thấy chiến lược đầu tư khu công nghiệp của VSIP không đi theo một khuôn mẫu duy nhất. Phù Đổng nhỏ hơn nhưng đã có khung tiến độ vận hành rõ và định hướng ngành nghề cụ thể; Nghệ An 3 có quy mô lớn hơn, song mức độ sẵn sàng phụ thuộc nhiều vào giải phóng mặt bằng và các công trình hạ tầng liên quan. Với người lao động, lợi ích sẽ đến qua việc làm và nhà lưu trú tại Hà Nội, còn ở Nghệ An, cơ hội chỉ thành hiện thực khi dự án vượt qua các nút thắt triển khai. Kết luận: tiến độ thực tế, hơn diện tích trên quy hoạch, sẽ quyết định dự án nào tạo tác động sớm hơn.
