Ba ưu tiên, một mục tiêu: ASEAN ứng phó tốt hơn
Ba ưu tiên Việt Nam ASEAN là định hướng ngoại giao nhằm giữ môi trường hòa bình, thúc đẩy liên kết để tăng sức tự cường và mở rộng hợp tác với các đối tác, qua đó giúp ASEAN phối hợp hiệu quả hơn và mang lại lợi ích cụ thể cho người dân. Trước thềm Hội nghị ASEAN 49, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Manila dự hội nghị cùng các cuộc họp liên quan từ ngày 14 đến 17/11/2026. Thời điểm này có ý nghĩa vì ASEAN đang bước vào năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng 2045, trong khi cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới đòi hỏi khu vực vừa ứng phó trước mắt, vừa vun đắp nền tảng phát triển dài hạn. Lựa chọn của Việt Nam vì thế không tách rời ba việc: giữ ổn định, tăng năng lực chung và biến hợp tác thành hành động.
Thách thức của ASEAN hiện không chỉ là thống nhất tuyên bố, mà còn là thực hiện cam kết đủ nhanh và đồng đều. Việt Nam nhấn mạnh tháo gỡ điểm nghẽn, nâng hiệu quả phối hợp và lấy lợi ích của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Đây là phép thử quan trọng: nếu hợp tác không cải thiện khả năng ứng phó hay kết nối đời sống kinh tế, các mục tiêu dài hạn sẽ khó có sức thuyết phục.

Giữ hòa bình là điều kiện để phát triển
Ưu tiên đầu tiên đặt nền móng cho hai ưu tiên còn lại: cùng các nước giữ vững hòa bình, an ninh và ổn định, đồng thời củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN. Quan điểm này thực tế hơn việc xem ổn định như một khẩu hiệu. Khi môi trường khu vực bất định, đối thoại, tham vấn và các nguyên tắc chung giúp hạn chế khác biệt bị đẩy thành đối đầu, đồng thời duy trì không gian cho phát triển.
Việt Nam cũng muốn đề cao luật pháp quốc tế và phát huy các cơ chế do ASEAN dẫn dắt để tăng đồng thuận. Những việc ấy không giải quyết mọi bất đồng ngay lập tức, nhưng tạo cách thức để các thành viên phối hợp thay vì hành động rời rạc. Nền tảng hòa bình vì vậy gắn trực tiếp với mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN 2045 tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm. Thiếu ổn định, các sáng kiến kinh tế và xã hội sẽ khó đi xa.

Liên kết thực chất để tăng tự cường ASEAN
Ưu tiên thứ hai chuyển trọng tâm từ đoàn kết chính trị sang khả năng chống chịu trong thực tế: kết nối kinh tế, thương mại, hạ tầng và chuỗi cung ứng; giảm rào cản nội khối; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là cách tiếp cận đúng hướng, bởi tự cường ASEAN không thể chỉ dựa vào lời kêu gọi tự chủ. Nó cần những mạng lưới liên kết đủ hiệu quả để khu vực duy trì hoạt động khi nguồn cung hay điều kiện kinh tế bị xáo trộn.
Kết quả Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 ở Cebu đã đặt nền cho phối hợp về an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ công dân. Hội nghị lần này cần nối tiếp bằng hành động rõ ràng hơn, thay vì dừng ở cam kết. Cùng với kết nối thị trường, Việt Nam nhấn mạnh phối hợp về năng lượng, lương thực và an ninh con người. Nếu các nội dung đó tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và củng cố sinh kế, liên kết khu vực mới chứng minh được giá trị.

Mở rộng đối tác, nhưng phải nâng hiệu quả phối hợp
Ưu tiên thứ ba là làm sâu sắc hợp tác với các đối tác, giữ vai trò trung tâm của ASEAN và huy động nguồn lực phục vụ các mục tiêu phát triển chung. Mở rộng quan hệ chỉ có ý nghĩa khi giúp ASEAN phối hợp tốt hơn và bổ sung năng lực cho những ưu tiên nội khối, chứ không làm loãng các mục tiêu do các thành viên cùng xác định. Vì vậy, nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi cần đi cùng yêu cầu chuyển nguồn lực thành kết quả.
Các cuộc họp tại Manila còn mở rộng sự tham gia ngoài khuôn khổ chính phủ. Đối thoại lần thứ 15 giữa lãnh đạo ASEAN và Đại hội đồng Liên nghị viện ASEAN dự kiến diễn ra ngày 14–15/11; Đại hội đồng Liên nghị viện các nước ASEAN lần thứ 47 diễn ra ngày 17–18/11. Sự gắn kết giữa hợp tác liên chính phủ và liên nghị viện có thể đưa định hướng khu vực gần hơn với hành động trong từng nước và nhu cầu của người dân. Ba ưu tiên của Việt Nam vì thế tạo thành một mạch thống nhất: giữ hòa bình, tăng liên kết và dùng quan hệ đối tác để biến cam kết thành lợi ích cụ thể. Đó cũng là thước đo đáng tin cậy nhất cho tiến trình xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển.







