Ba ưu tiên Việt Nam muốn thúc đẩy
Ba ưu tiên Việt Nam ASEAN là giữ vững hòa bình, an ninh và ổn định; tạo chuyển biến thực chất trong liên kết, sức cạnh tranh và khả năng tự cường; đồng thời làm sâu sắc hợp tác với các đối tác để phục vụ mục tiêu phát triển chung. Trước chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nêu rõ những định hướng này, thể hiện cách Việt Nam muốn đóng góp vào một ASEAN vững vàng hơn và thiết thực hơn. Từ ngày 14 đến 17/11/2026, Thủ tướng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan tại Manila, theo lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN 2026. Chuyến đi không chỉ là hoạt động ngoại giao thường kỳ: nó khẳng định ASEAN vẫn là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Hòa bình và an ninh là điều kiện cho phát triển
Ưu tiên đầu tiên đặt nền móng cho hai ưu tiên còn lại: nếu môi trường khu vực bất ổn, liên kết kinh tế và kế hoạch phát triển dài hạn đều khó đi xa. ASEAN đang phải đối mặt với cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới; vì vậy, khối cần vừa ứng phó kịp thời vừa củng cố nền tảng dài hạn. Việt Nam muốn các nước tăng tham vấn, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, an ninh và ổn định. Đây là cách tiếp cận thực tế đối với bài toán hòa bình an ninh ASEAN: sức mạnh không chỉ nằm ở tuyên bố đoàn kết, mà còn ở khả năng cùng hành động trước rủi ro. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 ở Cebu, lãnh đạo các nước đã thống nhất biện pháp ứng phó về an ninh năng lượng, an ninh lương thực, chuỗi cung ứng và hỗ trợ công dân. Hội nghị mới cần nối tiếp những thỏa thuận ấy bằng kết quả cụ thể.
Liên kết phải đem lại lợi ích nhìn thấy được
Ưu tiên thứ hai nhấn mạnh chất lượng thực thi: tăng cường liên kết, nâng sức cạnh tranh và khả năng tự cường của ASEAN, thay vì để các cam kết dừng ở văn bản. Trong năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, các nước đã thúc đẩy liên kết nội khối, mở rộng khuôn khổ hợp tác kinh tế và làm sâu sắc quan hệ với đối tác; nhưng phối hợp còn cần hiệu quả hơn, các điểm nghẽn trong thực hiện cam kết cần được tháo gỡ. Đó là lý do hợp tác khu vực ASEAN phải được đánh giá bằng tác động đến người dân và doanh nghiệp, không chỉ bằng số sáng kiến được thông qua. Việt Nam cũng đặt mục tiêu xử lý các vấn đề liên ngành, xuyên biên giới, phát triển kết nối và khai thác động lực tăng trưởng mới. Hướng đi này gắn xây dựng Cộng đồng với lợi ích đời sống: kết quả hợp tác chỉ có ý nghĩa khi người dân và doanh nghiệp thụ hưởng thiết thực.
Đối tác và vai trò chủ động của Việt Nam
Ưu tiên thứ ba là làm sâu sắc hợp tác với các đối tác và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho những mục tiêu phát triển của ASEAN. Điều đó không có nghĩa đánh đổi vai trò trung tâm của Hiệp hội; trái lại, ASEAN cần duy trì tiếng nói chung, thúc đẩy đối thoại, đề cao luật pháp quốc tế và mở rộng hợp tác bình đẳng, cùng có lợi. Với Việt Nam, ba ưu tiên gắn liền với cách đóng góp: chủ động đề xuất, có trách nhiệm với cam kết và coi trọng hành động thực chất. Việt Nam cho biết sẽ tiếp nối các đề xuất tại hội nghị trước, thúc đẩy thực hiện cam kết, tháo gỡ điểm nghẽn và lấy lợi ích của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Thủ tướng cũng sẽ đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mê Công – Nhật Bản và có các cuộc tiếp xúc song phương nhằm thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững, tăng tin cậy và mở rộng cơ hội hợp tác. Phán đoán quan trọng nhất tại Manila sẽ là liệu các ưu tiên ấy có chuyển được đồng thuận thành hành động hay không.
Thước đo cuối cùng là kết quả
Hội nghị tại Manila diễn ra từ ngày 14 đến 17/11/2026, là dịp tổng kết năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, đánh giá năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và xác định hướng hợp tác tiếp theo. Những cuộc họp cấp cao chỉ tạo được giá trị lâu dài nếu ba ưu tiên của Việt Nam cùng được thúc đẩy: giữ ổn định để phát triển, tăng sức tự cường qua liên kết và huy động đối tác theo lợi ích chung. Việt Nam có thể đóng góp bằng việc củng cố đồng thuận, thu hẹp khác biệt và thúc đẩy thực thi, thay vì chỉ dừng ở việc nêu lập trường. Kết luận vì thế khá rõ: thành công của Hội nghị ASEAN lần thứ 49 không nên chỉ được tính bằng tuyên bố cuối cùng, mà bằng khả năng biến cam kết thành hợp tác có ích cho khu vực, người dân và doanh nghiệp.
