Cảnh giác tăng cao, nhưng chưa phải tín hiệu khai hỏa
Mỹ điều chuyển lực lượng và yêu cầu nhân viên ngoại giao rời một số địa điểm ở Trung Đông là biện pháp giảm rủi ro cho người và cơ sở của Washington trong lúc căng thẳng với Iran gia tăng, chứ tự thân chưa xác nhận quyết định mở chiến dịch quân sự. Ngày 22/10, các bản tin dẫn thông tin từ NBC cho biết quân đội Mỹ đã âm thầm rút hoặc tái bố trí binh sĩ khỏi một số căn cứ trong khu vực; Washington đồng thời yêu cầu nhân viên ngoại giao rời một số cơ quan đại diện. Những diễn biến này đáng chú ý vì chúng gợi lại các bước phòng ngừa trước cuộc không kích hồi tháng 2. Nhưng điểm cần giữ rõ là: dấu hiệu chuẩn bị bảo vệ lực lượng không đồng nghĩa với bằng chứng rằng Nhà Trắng đã chọn mục tiêu, ấn định thời điểm hay phê chuẩn phương án tấn công Iran.
Thông tin được dẫn từ hai quan chức Mỹ và hai nguồn am hiểu vấn đề cho biết binh sĩ tại Jordan, Qatar và Kuwait nằm trong số những lực lượng được điều chuyển; Washington được cho là vẫn duy trì hiện diện hạn chế, gồm nhân sự phòng không và an ninh. Vì vậy, cách gọi “Mỹ rút quân” cần được hiểu thận trọng: những gì được thuật lại là tái bố trí khỏi các vị trí có thể dễ bị trả đũa, không phải xác nhận toàn bộ lực lượng Mỹ rời khỏi Trung Đông. Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ nói lực lượng thường xuyên được điều chuyển để duy trì khả năng sẵn sàng và bảo vệ nhân sự, lợi ích của Mỹ. Đây là lời giải thích chính thức, dù không xác nhận cụ thể những địa điểm hay quy mô di chuyển.
Sơ tán ở Saudi Arabia có lý do an ninh riêng
Washington yêu cầu nhân viên chính phủ không thiết yếu và gia đình rời Saudi Arabia, viện dẫn các cuộc tấn công gia tăng của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào sân bay dân sự và hạ tầng trọng yếu. Đây là thông tin cụ thể về nhân viên Mỹ Saudi Arabia, nhưng không nên gộp mặc định với việc điều chuyển quân thành một kế hoạch duy nhất nhằm chuẩn bị đánh Iran. Hai động thái cùng diễn ra trong môi trường an ninh bất ổn, song lý do được nêu cho việc rời Saudi Arabia là nguy cơ từ các cuộc tấn công của Houthi. Phân biệt nguyên nhân được công bố với suy luận địa chính trị là điều cần thiết: sơ tán nhân sự có thể cho thấy Washington đánh giá rủi ro nghiêm túc, nhưng không tự xác định nguồn đe dọa là Iran hay báo trước một mốc hành động.
Cũng cần tách thông tin về khả năng rút thêm nhân viên ngoại giao khỏi quyết định đã xác nhận. Reuters dẫn các quan chức Mỹ nói Washington chuẩn bị thêm các đợt rút nhân viên tại vùng Vịnh, nhưng người phát ngôn Bộ Ngoại giao Tommy Pigott mô tả những tin về các đợt rút tiếp theo là “không chính xác”. Sự khác biệt này cho thấy tình hình còn biến động và các báo cáo chưa hoàn toàn thống nhất. Bởi vậy, kết luận vững nhất hiện nay không phải là Mỹ đã bắt đầu một cuộc sơ tán diện rộng, mà là Washington đang điều chỉnh tư thế an ninh trong khi thông tin về các bước tiếp theo vẫn bị tranh cãi.
Các phương án tấn công là thông tin được tường thuật, chưa phải quyết định
Một số bản tin cho biết Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc làn sóng tấn công mới và các quan chức quân sự cấp cao đã trình những lựa chọn nhằm vào Iran. Các phương án tấn công Iran được tường thuật gồm cơ sở hạt nhân, công trình ngầm và những đảo có vị trí chiến lược như Kharg — trung tâm xuất khẩu dầu — cùng Qeshm tại eo biển Hormuz. Đây là những đề xuất được báo chí dẫn lại, không phải danh sách mục tiêu đã được Nhà Trắng xác nhận hay mệnh lệnh tác chiến đã ban hành. Việc nêu tên địa điểm cụ thể dễ khiến suy đoán về một cuộc tấn công trở nên chắc chắn hơn thực tế. Cách đọc thận trọng là Washington có thể đang duy trì nhiều lựa chọn quân sự, đồng thời tìm cách bảo vệ lực lượng trước nguy cơ trả đũa.
Theo thông tin được công bố, đầu tháng này ông Trump cam kết Mỹ sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, nhưng vẫn để ngỏ việc dùng vũ lực nếu ngoại giao thất bại. Một số cố vấn, trong đó có Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, được cho là ủng hộ nối lại chiến dịch gây sức ép; những người khác cảnh báo không nên mở thêm chiến dịch quy mô lớn nếu mục tiêu chưa rõ. Các quan điểm trái chiều và cam kết về mốc thời gian khiến việc diễn giải động thái hiện nay thành dấu hiệu sắp đánh trở nên quá vội. Cho đến khi có xác nhận chính thức về quyết định, mục tiêu và thời điểm, điều chuyển quân nên được xem là chỉ báo cảnh giác, không phải lời báo trước chắc chắn về chiến tranh.
