Điều chuyển quân chưa đồng nghĩa với quyết định khai chiến
Mỹ rút quân khỏi căn cứ ở Trung Đông là việc điều chuyển một phần binh sĩ khỏi các vị trí có thể gặp rủi ro, đồng thời duy trì hiện diện hạn chế để bảo vệ nhân sự và năng lực phòng thủ; bản thân động thái này chưa chứng minh Washington đã quyết định tấn công Iran. Ngày 21/10, NBC News dẫn hai quan chức Mỹ và hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết lực lượng tại Jordan, Qatar và Kuwait nằm trong số các đơn vị được tái bố trí khi Tổng thống Donald Trump cân nhắc một đợt tấn công mới nhằm vào Iran. Đây là thông tin được tường thuật qua các nguồn ẩn danh, không phải thông báo xác nhận đầy đủ từ chính phủ Mỹ. Người phát ngôn CENTCOM Timothy Hawkins không bình luận cụ thể, chỉ nói quân đội thường xuyên tái bố trí lực lượng để tối ưu khả năng sẵn sàng và bảo vệ nhân sự, lợi ích của Mỹ. Vì vậy, cách đọc thận trọng nhất là xem đây vừa là biện pháp phòng vệ, vừa là tín hiệu cho thấy nguy cơ leo thang đang được tính đến.
Sơ tán ngoại giao có lý do an ninh riêng
Song song với điều chuyển quân, ngày 21/10 Bộ Ngoại giao Mỹ yêu cầu nhân viên không thiết yếu cùng gia đình rời Saudi Arabia. Lý do được nêu là các cuộc tấn công gia tăng của lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào sân bay dân sự và hạ tầng trọng yếu. Động thái này khiến bức tranh an ninh đáng lo hơn, nhưng không nên gộp mọi quyết định sơ tán ngoại giao thành bằng chứng về kế hoạch tấn công Iran. Reuters dẫn các quan chức Mỹ nói Washington chuẩn bị thêm những đợt rút nhân viên ngoại giao tại vùng Vịnh; tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Tommy Pigott gọi thông tin về các đợt rút bổ sung là “không chính xác”. Một nguồn ngoại giao cũng nói thân nhân nhân viên có thể được đưa khỏi một số nước trong khu vực, nhưng quy mô và phạm vi các bước này chưa được xác nhận thống nhất. Sơ tán ngoại giao vì thế cho thấy Mỹ đang giảm rủi ro cho công dân và nhân sự, chứ chưa tự nó xác định mục tiêu quân sự.
Bóng dáng xung đột và những mục tiêu mới chỉ là phương án
Sự tương đồng với các bước chuẩn bị trước cuộc không kích Mỹ-Israel nhằm vào Iran ngày 28/2 khiến đồn đoán về một chiến dịch mới có cơ sở để xuất hiện. Trước đợt tấn công đó, Lầu Năm Góc từng rút binh sĩ khỏi các căn cứ được đánh giá dễ bị Tehran trả đũa; Washington hiện được cho là vẫn giữ lực lượng hạn chế, gồm nhân sự phòng không và an ninh. Nhưng tương đồng về biện pháp phòng vệ không đủ để kết luận rằng quyết định tấn công đã được đưa ra. Các nguồn tin nói quan chức quân sự cấp cao trình ông Trump những lựa chọn, trong đó có cơ sở hạt nhân, công trình ngầm và các đảo chiến lược như Kharg, Qeshm; đây là những mục tiêu được nêu trong phương án, không phải chiến dịch đã được xác nhận. Một số cố vấn ủng hộ nối lại hoạt động quân sự để gây sức ép, trong khi ý kiến khác cảnh báo không nên mở chiến dịch quy mô lớn nếu chưa xác định rõ mục tiêu. Phân biệt hai điều ấy là thiết yếu khi theo dõi tin Mỹ Iran.
Tác động lan rộng, nhưng hướng đi vẫn chưa ngã ngũ
Rủi ro không chỉ nằm ở các căn cứ Mỹ hay quan hệ Washington–Tehran. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu ngày 28/2 đã bước sang tháng thứ tám, gây gián đoạn nghiêm trọng thị trường năng lượng toàn cầu và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Điều đó khiến mọi dấu hiệu điều quân đều có thể tác động tới kỳ vọng an ninh và thương mại, dù chưa có xác nhận về chiến dịch mới. Theo thông tin được tường thuật, ông Trump từng cam kết đầu tháng này rằng Mỹ sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, nhưng vẫn để ngỏ sử dụng vũ lực nếu ngoại giao thất bại. Iran cũng đề nghị khôi phục lưu thông bình thường qua eo biển trong vòng bảy ngày nếu Mỹ dỡ phong tỏa hải quân, nới trừng phạt dầu mỏ và đồng ý chấm dứt rộng hơn các hành động thù địch. Những đề xuất và cam kết ấy chưa bảo đảm hạ nhiệt. Kết luận hợp lý hiện nay: Mỹ đang phòng ngừa trước nguy cơ trả đũa, còn việc chuẩn bị tấn công vẫn là khả năng được cân nhắc, chưa phải sự kiện đã xác nhận.
