Đưa pháp luật vào trường học cần hơn một buổi phổ biến
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quy định liên quan đến đời sống, nhận diện nguy cơ và biết cách ứng xử, tự bảo vệ với sự phối hợp của nhà trường, gia đình và lực lượng địa phương. Cách làm này đáng chú ý vì pháp luật chỉ có ý nghĩa với học sinh khi được kết nối với những tình huống các em có thể gặp, từ bạo lực học đường đến an toàn giao thông và rủi ro trên mạng. Tại Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Hoa Lư, mô hình “Pháp luật cùng em đến trường” được ra mắt với sự tham gia của Công an, chính quyền, nhà trường, phụ huynh và học sinh. Ban tổ chức công bố quyết định thành lập mô hình, Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, đồng thời xác định cơ chế phân công để hoạt động được duy trì thường xuyên. Đại diện công an, nhà trường, cha mẹ và học sinh cũng ký cam kết chấp hành quy định về an ninh, trật tự. Mô hình xuất phát từ khảo sát tình hình địa bàn và những nguy cơ vi phạm cần phòng ngừa, thay vì áp dụng một nội dung tuyên truyền chung cho mọi nơi.
Ở THPT, nội dung bám sát rủi ro và kỹ năng thực hành
Tại THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, Công an xã Krông Pắc tổ chức tuyên truyền theo ba nhóm chủ đề: phòng, chống ma túy và bạo lực học đường; phòng cháy chữa cháy cùng tai nạn thương tích, đuối nước; trật tự, an toàn giao thông và kỹ năng lái xe an toàn. Cách tiếp cận trực tiếp, đi cùng hướng dẫn kỹ năng, phù hợp hơn với nhu cầu của học sinh THPT so với việc chỉ nghe đọc quy định: các em được học cách nhận diện thủ đoạn lôi kéo sử dụng ma túy, phòng ngừa bạo lực và xử lý nguy cơ cháy nổ. Ở THPT Đạ M’ri, Công an xã Đạ Huoai 2 mở rộng nội dung sang an toàn trên không gian mạng, phòng, chống mua bán người và tệ nạn xã hội. Báo cáo viên dùng tình huống thực tế để giúp học sinh nhận biết lừa đảo trực tuyến, nguy cơ trên mạng xã hội và cách tìm hỗ trợ khi gặp nguy hiểm. Hai buổi tuyên truyền pháp luật cho thấy nội dung có sức thuyết phục hơn khi đi cùng kỹ năng cụ thể, thay vì dừng ở lời nhắc tuân thủ.
Tương tác số và lực lượng địa phương mở rộng cách tiếp cận
Chương trình tại THPT Đạ M’ri còn tổ chức thử thách trực tuyến “Thanh niên với pháp luật”: học sinh quét mã QR để làm bài trắc nghiệm gồm 20 câu hỏi tình huống. Đây là lựa chọn đáng nhân rộng vì buộc người học vận dụng kiến thức vào trường hợp cụ thể, đồng thời tạo cách tham gia chủ động hơn bài giảng một chiều. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi câu hỏi gắn với những tình huống các em có thể gặp và có hướng dẫn để hiểu vì sao một lựa chọn đúng hay sai. Ngoài lực lượng công an, Đồn Biên phòng Trung Bình cũng phối hợp với nhà trường tuyên truyền quy định về quản lý, sử dụng vũ khí và vật liệu nổ cho hơn 900 học sinh, giáo viên. Cán bộ phân tích hậu quả của hành vi vi phạm và nhắc học sinh không tàng trữ, mua bán, sử dụng hoặc tiếp tay. Dịp này, đồn tặng 300 cuốn tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Hoạt động cho thấy pháp luật học đường không phải việc riêng của ngành giáo dục: công an, biên phòng, chính quyền, gia đình và nhà trường đều có vai trò.
Hiệu quả phụ thuộc vào việc duy trì phối hợp
Những mô hình và buổi tuyên truyền này cùng hướng tới việc biến hiểu biết pháp luật thành khả năng nhận diện nguy cơ, tự bảo vệ và ứng xử có trách nhiệm. Muốn đạt được điều đó, hoạt động không nên khép lại sau một hội nghị: nhà trường cần duy trì trao đổi với công an và gia đình, còn nội dung nên được điều chỉnh theo vấn đề phát sinh và độ tuổi học sinh. Công an xã Krông Pắc cho biết sẽ tiếp tục tuyên truyền tại các cơ sở giáo dục, chủ động nắm tình hình và phòng ngừa vấn đề an ninh, trật tự liên quan đến học sinh. Tại Hoa Lư, mô hình “Pháp luật cùng em đến trường” được định hướng duy trì thường xuyên, với lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt và nhà trường, gia đình cùng tham gia. Đây là hướng đi thuyết phục hơn những đợt phổ biến rời rạc: khi nhiều lực lượng cùng làm và học sinh được thực hành cách xử lý tình huống, giáo dục pháp luật mới góp phần tạo môi trường học đường an toàn.
