Tăng năng lực xử phạt để tránh sai từ khâu lập hồ sơ
Xử phạt vi phạm đất đai là quá trình phát hiện, xác minh hành vi, áp dụng đúng thẩm quyền và mức phạt, đồng thời yêu cầu khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật. Bắc Ninh đang đặt mục tiêu nâng chất lượng toàn bộ quy trình này, thay vì chỉ tăng số vụ bị xử lý. Ngày 2/10/2026, UBND thành phố phê duyệt đề án nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ giai đoạn 2026-2030, phấn đấu 100% cán bộ làm nhiệm vụ được cập nhật kiến thức pháp luật.
Mục tiêu có cơ sở từ áp lực thực tế: từ ngày 1/7/2025, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn đã xử phạt hơn 1,3 nghìn vụ vi phạm đất đai. Riêng phường Nếnh xử phạt 24 trường hợp từ đầu năm 2026, tổng số tiền phạt là 576 triệu đồng. Sau sắp xếp bộ máy, phạm vi quản lý và khối lượng công việc tăng, trong khi kinh nghiệm cán bộ không đồng đều; quy định lại thường xuyên được sửa đổi. Vì thế, tập huấn về thẩm quyền, chứng cứ, khoản thu lợi bất hợp pháp và biện pháp khắc phục không phải phần việc phụ: đó là điều kiện để xử lý đúng, tránh hồ sơ yếu khiến vi phạm kéo dài hoặc quyết định bị khiếu nại.
Ven sông, kiểm tra phải đi đến đình chỉ và giải tỏa
Chỉ thị số 14/CT-UBND ngày 27/10/2026 mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm đê điều, bến bãi và trạm trộn bê tông ngoài bãi sông. Động thái này nhắm vào tình trạng cơ sở chưa đủ điều kiện pháp lý vẫn hoạt động và công trình, nhà xưởng trong phạm vi bảo vệ đê chưa được giải quyết dứt điểm. Định hướng đáng chú ý là không dừng ở kiểm tra, lập hồ sơ: cơ sở hoạt động trái phép phải bị đình chỉ, chấm dứt hoạt động, tháo dỡ, di dời hoặc giải tỏa theo quy định.
Đây là cách tiếp cận cần thiết bởi bến bãi trái phép và trạm trộn bê tông ven sông không chỉ là vấn đề thủ tục đất đai; vi phạm có thể đe dọa an toàn đê điều và khả năng thoát lũ. Thành phố yêu cầu ngăn chặn ngay trường hợp mới phát sinh, tái phạm hoặc gây nguy cơ trực tiếp. Với người dân, hiệu quả của đợt cao điểm sẽ được nhìn thấy ở việc hoạt động nguy hiểm có thật sự chấm dứt hay chỉ tạm ngưng khi đoàn kiểm tra có mặt. Yêu cầu không hợp thức hóa vi phạm cũng nhằm ngăn việc vin vào thủ tục đang hoàn thiện để tiếp tục kinh doanh.
Thời hạn rõ ràng, trách nhiệm phải truy đến người đứng đầu
Chỉ thị đưa ra mốc thời gian cụ thể: trong 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành, xã, phường phải rà soát toàn bộ bến bãi, điểm tập kết vật liệu xây dựng và trường hợp vi phạm; trong 15 ngày làm việc, thành phố phải hoàn tất kiểm tra, phân loại bước đầu, xác định từng vụ việc, trách nhiệm và thời hạn xử lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì kiểm tra liên ngành cùng Công an thành phố, Sở Xây dựng và địa phương, tập trung vào điểm phức tạp, đồng thời báo cáo Chủ tịch UBND thành phố hằng tuần.
Các mốc này chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm trách nhiệm cá nhân. Chỉ thị yêu cầu xem xét trách nhiệm người đứng đầu khi vi phạm kéo dài, tái diễn hoặc phát sinh mới mà không được xử lý kịp thời; cán bộ bao che, tiếp tay, dung túng hoặc thiếu trách nhiệm cũng phải bị kiểm tra, xử lý nghiêm. Kết quả thực hiện còn là căn cứ đánh giá cán bộ. Cách đặt vấn đề ấy chuyển trọng tâm từ báo cáo đã kiểm tra sang câu hỏi khó hơn: ai chịu trách nhiệm nếu vi phạm vẫn tồn tại? Bắc Ninh cần giữ nguyên nguyên tắc này cả trong quản lý đất đai: nâng nghiệp vụ, nhưng không để chuyên môn trở thành lý do trì hoãn.
