Panama là bàn đạp thương mại, không chỉ là điểm trung chuyển
Khu chế xuất Panama là khu vực có ranh giới riêng, nơi doanh nghiệp nước ngoài có thể sản xuất, lắp ráp, chế biến và tổ chức logistics để phục vụ xuất khẩu, dưới cơ chế pháp lý ưu đãi của Panama. Đây là cơ hội đáng chú ý khi nước này đang mời gọi doanh nghiệp Việt tìm hiểu và đầu tư vào các khu chế xuất. Đề xuất được nhấn mạnh tại hội nghị về tiềm năng xuất khẩu và hợp tác doanh nghiệp tổ chức ở Panama City, sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống José Raúl Mulino hồi đầu tháng 10. Chuyến thăm cũng khiến doanh nghiệp Panama quan tâm hơn tới Việt Nam. Hướng hợp tác có cơ sở: Việt Nam có năng lực sản xuất, còn Panama sở hữu vị trí kết nối các thị trường châu Mỹ. Vì vậy, cơ hội đầu tư Panama không nên chỉ được nhìn như việc mở một cơ sở sản xuất, mà là xây dựng điểm hoàn thiện hàng hóa và phát triển khách hàng trong khu vực.
Ưu đãi đáng kể, nhưng dự án phải được thiết kế cho xuất khẩu
Các ưu đãi tại khu chế xuất Panama tạo lợi thế cho doanh nghiệp muốn đặt hoạt động sản xuất hoặc hoàn thiện sản phẩm tại chỗ. Doanh nghiệp nước ngoài được miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu và máy móc phục vụ sản xuất, miễn thuế thu nhập từ hoạt động xuất khẩu; nguyên liệu mua trong nước chịu VAT 7%. Về di trú, chủ sở hữu và cổ đông có thể được cấp quyền cư trú thường trú ngay từ đầu, còn nhà đầu tư sang khảo sát thị trường có thể xin thị thực chín tháng. Quy định lao động cũng linh hoạt hơn ở một số điểm, như cho phép chia nhỏ kỳ nghỉ và tính tiền làm thêm theo mức cố định. Panama hiện có 27 khu, trong đó 20 khu đang hoạt động và 7 khu đang phát triển; các hoạt động được phép gồm sản xuất, chế biến, công nghệ cao, logistics và cho thuê bất động sản. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tính trước yêu cầu chuyển đổi hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và tạo giá trị gia tăng.
Colon có thể đưa hàng Việt gần hơn với khách hàng Mỹ Latinh
Khu Ngoại quan Colon là mắt xích đặc biệt hấp dẫn cho xuất khẩu Mỹ Latinh: khu này nằm sát cửa Đại Tây Dương của Kênh đào Panama, giữa các cảng lớn, nơi hàng hóa có thể lưu kho, được gia công đơn giản hoặc đóng gói lại trước khi tái xuất. Với doanh nghiệp Việt, hiện diện tại Colon có thể rút ngắn khoảng cách với nhà phân phối và giúp điều chỉnh hàng theo thị hiếu từng nước. Một doanh nhân Việt đã đưa đá xẻ, gạch lát và sứ vệ sinh sản xuất trong nước từ Panama tới các thị trường Mỹ Latinh; có hàng và thợ tại chỗ cũng giúp hoàn thiện sản phẩm theo yêu cầu khách nhanh hơn. Ý tưởng hình thành một đầu mối hàng Việt tại Colon vì thế có tính thực tế: showroom và kho địa phương có thể giúp người mua xem hàng, xây dựng niềm tin rồi đặt hàng thuận tiện hơn. Đây là hướng đi cụ thể hơn việc chỉ vận chuyển hàng từ Việt Nam và chờ đơn.
Tận dụng cảng biển và hiệp định, nhưng bắt đầu bằng khảo sát
Kênh đào nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương, cùng hệ thống cảng, kho bãi và dịch vụ logistics, tạo nền tảng để doanh nghiệp tổ chức phân phối và mở rộng sản xuất tại Panama; mạng lưới hơn 23 hiệp định thương mại tự do cũng là một lợi thế kết nối thị trường. Các hướng phù hợp gồm đưa bán thành phẩm đồ gỗ sang gia công, hoàn thiện và đóng gói; chế biến thủy sản dựa vào nguồn nguyên liệu tại chỗ; hoặc hợp tác về vận tải biển, kho bãi và quản lý chuỗi cung ứng. Tổng thống Mulino nhìn nhận Panama là cửa ngõ vào châu Mỹ, còn Việt Nam là cầu nối tại châu Á. Nhưng doanh nghiệp không nên xem ưu đãi là bảo đảm thành công: cần xác minh quy tắc xuất xứ, nhu cầu và cách phân phối tại từng nước. Bước đầu hợp lý là làm việc với cơ quan quản lý khu chế xuất, VCCI và Thương vụ Việt Nam để khảo sát địa điểm, thủ tục và đối tác.
