Đề và đáp án tham khảo: Dùng để ước lượng, không chốt điểm
Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT là bài thi đầu tiên của kỳ thi, gồm các yêu cầu đọc hiểu và viết, giúp đánh giá khả năng tiếp nhận văn bản, lập luận và diễn đạt của thí sinh. Sáng 11/6, thí sinh trên cả nước làm bài môn Ngữ văn trong 120 phút. Đề được công khai từ khoảng 8h55, sau khi hết hai phần ba thời gian làm bài theo quy định. Gợi ý đáp án Ngữ văn được đăng tải để thí sinh và bạn đọc tra cứu, tham khảo, đồng thời giúp người dự thi ước lượng kết quả. Đây là điểm khởi đầu hữu ích để rà soát bài, không phải căn cứ để tự kết luận điểm số: đáp án chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn là mốc cần chờ.
Cách đọc hợp lý là đối chiếu yêu cầu từng câu với ý mình đã triển khai, thay vì chỉ tìm những câu chữ giống hệt gợi ý. Với môn Ngữ văn, một cách diễn đạt khác vẫn có thể phù hợp nếu bám văn bản, giải thích có căn cứ và trả lời đúng trọng tâm. Vì thế, giải đề tốt nghiệp THPT sau giờ thi nên phục vụ việc nhận diện phần làm tốt, phần còn thiếu và những kỹ năng cần cải thiện; không nên biến đáp án tham khảo thành lời phán điểm.
Đọc hiểu: Đối chiếu căn cứ và cách hiểu
Phần Đọc hiểu được gợi ý chấm 4 điểm. Ở câu 1, văn bản nêu tri thức trước năm 1440 được lưu giữ trong thư viện, tu viện hoặc sau cổng sắt của lâu đài, dưới dạng sách chép tay trên da cừu. Câu 2 yêu cầu tìm bằng chứng; câu văn nhắc đến những bản in First Folio xuất bản năm 1443 và khả năng các vở kịch như Macbeth, Hamlet bị lãng quên là chi tiết cần đối chiếu. Với câu 3, hai hình ảnh “tài sản bị giam cầm” và “nhiên liệu” làm nổi bật chuyển biến từ tri thức bị giới hạn sang nguồn lực thúc đẩy phát triển.
Ở câu 4, trọng tâm là mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm: máy in phá vỡ sự độc quyền tri thức, góp phần bảo tồn và lan truyền giá trị văn hóa, rồi ảnh hưởng đến vận mệnh các quốc gia và nền văn minh. Câu 5 mở ra vấn đề sử dụng trí tuệ nhân tạo: có thể nêu việc dùng công cụ này để học tập, nghiên cứu, sáng tạo, đồng thời kiểm chứng thông tin, rèn tư duy phản biện và tôn trọng đạo đức số. Khi so bài, hãy ưu tiên xem câu trả lời có căn cứ văn bản và giải thích được ý nghĩa hay không; chép lại một cụm từ đúng nhưng bỏ qua yêu cầu phân tích vẫn có thể khiến câu trả lời thiếu trọn vẹn.
Phần Viết: Rà soát luận điểm trước khi tự ước lượng
Phần Viết chiếm 6 điểm và gồm hai câu. Câu 1 tối đa 2 điểm, yêu cầu viết đoạn nghị luận về việc làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”. Gợi ý giải đề tốt nghiệp THPT định hướng người viết giải thích đây là hình ảnh chỉ người có tài năng, tư duy sáng tạo và khả năng tạo ra giá trị; sau đó bàn về đóng góp của họ cho đất nước, năng lực cạnh tranh và cảm hứng dành cho người trẻ. Có thể triển khai giải pháp từ cá nhân, gia đình, nhà trường đến xã hội, với dẫn chứng phù hợp và bố cục rõ ràng.
Câu 2 trị giá 4 điểm, yêu cầu phân tích đoạn trích trong bài “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi. Khi rà soát, hãy xem bài có làm rõ sự tàn úa của lá trong mùa đông, hồi tưởng về những mùa lá từng đem lại bóng mát và vẻ đẹp, rồi kết nối với hình ảnh chú bé gom lá để nhóm lửa hay không. Gợi ý nhấn vào sự chuyển hóa: lá khô tưởng như hết giá trị lại góp phần sưởi ấm mái nhà và bữa cơm gia đình. Đừng chỉ liệt kê hình ảnh; cần giải thích tác dụng và nối chúng với chủ đề. Kết luận, đáp án tham khảo hữu ích nhất khi giúp thí sinh nhận ra cách lập luận và căn cứ chấm điểm, chứ không phải để thay thế đáp án chính thức hoặc dự đoán chắc chắn kết quả.
