Tăng tốc công trình, nhưng không đánh đổi điều kiện học tập
Trường nội trú vùng biên là cơ sở giáo dục liên cấp kết hợp dạy học với nơi ăn ở, sinh hoạt, nhằm phục vụ học sinh tại các xã biên giới trong một môi trường an toàn và có điều kiện học tập ổn định. Sáng 22/10, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra tiến độ hai trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở tại xã Môn Sơn và Anh Sơn, Nghệ An. Yêu cầu đẩy nhanh thi công là cần thiết, bởi trường chỉ phát huy giá trị khi các hạng mục hoàn chỉnh và học sinh có thể sử dụng đầy đủ cơ sở vật chất. Tuy nhiên, tiến độ không nên được xem là thước đo duy nhất: chất lượng công trình, điều kiện ăn ở và sự sẵn sàng trong quản lý nội trú cũng quyết định trải nghiệm học đường mỗi ngày.
Tại Môn Sơn, dự án gồm 12 hạng mục nhà chính, hạ tầng kỹ thuật và công trình phụ trợ; trường đang dạy 595 học sinh THCS, còn khi hoàn thành dự kiến đáp ứng 1.125 học sinh. Trường Anh Sơn hiện có 580 học sinh THCS và dự kiến phục vụ quy mô 1.348 học sinh sau khi hoàn thành. Phó Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị thi công tập trung nhân lực, máy móc, thiết bị để hoàn thành các hạng mục còn lại đúng thời hạn cam kết.
Quy mô toàn tỉnh đặt ra áp lực triển khai đồng bộ
Hai công trình được kiểm tra nằm trong kế hoạch lớn hơn: Nghệ An có 21 xã biên giới đất liền, tất cả thuộc diện triển khai trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở. Theo thông tin về tiến độ, cả 11 dự án đã khởi công và cơ bản bám sát kế hoạch, hướng tới hoàn thành trước ngày 30/8/2027 theo chỉ đạo của Trung ương. Quy mô ấy cho thấy nhiệm vụ không dừng ở việc dựng thêm phòng học. Tỉnh cần bảo đảm các hạng mục thiết yếu, thiết bị và phương án vận hành sẵn sàng cùng lúc, để trường mới thực sự đáp ứng nhu cầu học tập, ăn ở và sinh hoạt của học sinh vùng biên.
Với các trường liên cấp Nghệ An, lợi ích dễ thấy là mở rộng cơ hội học tập trong cơ sở vật chất khang trang, có phòng chức năng, thư viện và sân bãi; những không gian này còn tạo điều kiện phát triển năng khiếu, rèn luyện thể chất theo lứa tuổi. Nhưng số chỗ học dự kiến chỉ có ý nghĩa khi đi cùng đội ngũ giáo viên, quản lý và chăm sóc đủ khả năng đáp ứng đời sống nội trú. Vì vậy, mốc hoàn thành cần gắn với kiểm tra chất lượng, an toàn và khả năng vận hành thực tế, thay vì chỉ tính theo khối lượng xây dựng.
Giáo dục toàn diện bắt đầu từ đời sống nội trú an toàn
Đối với học sinh ở trường nội trú, môi trường học đường không chỉ là lớp học mà còn là ký túc xá, nhà ăn và những giờ sinh hoạt tập thể. Phó Thủ tướng yêu cầu chuẩn bị đồng bộ điều kiện học tập, chăm sóc và quản lý, bảo đảm môi trường an toàn, nền nếp, phù hợp đặc thù nội trú. Ông cũng lưu ý nhà trường chú trọng giáo dục giới tính, kỹ năng sống và nếp sống văn minh, lành mạnh. Đây không phải phần việc phụ sau khi xây xong trường: thiếu chăm sóc phù hợp, một khu nội trú hiện đại vẫn khó trở thành nơi học sinh cảm thấy được bảo vệ và tôn trọng.
Giáo dục toàn diện cần vượt khỏi điểm số, hướng đến phẩm chất, năng lực, nhân cách, lòng yêu nước, kỹ năng mềm và khả năng gìn giữ các giá trị truyền thống. Định hướng xây dựng trường học hạnh phúc vì thế đòi hỏi giáo viên quan tâm tâm lý lứa tuổi, giúp học sinh hình thành ý thức tự giác, tinh thần đoàn kết và kỹ năng sống tập thể. Chất lượng bữa ăn cũng là trách nhiệm giáo dục và chăm sóc: thực đơn phải phù hợp nhu cầu dinh dưỡng, đồng thời an toàn vệ sinh thực phẩm cần được kiểm soát thường xuyên.
Thước đo thành công là trải nghiệm của học sinh
Yêu cầu chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh khuôn viên và lớp học để có môi trường xanh, sạch, đẹp cho thấy chất lượng trường học còn được tạo nên từ những điều diễn ra hằng ngày. Một không gian sạch sẽ, bữa ăn đủ dinh dưỡng, nội quy được hướng dẫn rõ ràng và người lớn quan tâm đến tâm lý học sinh có thể biến cơ sở vật chất thành điều kiện học tập thực chất. Đây cũng là cách xây dựng môi trường học đường hạnh phúc bằng hành động cụ thể, thay vì chỉ xem đó là khẩu hiệu.
Nghệ An cần tiếp tục bám sát tiến độ hoàn thành trước ngày 30/8/2027, nhưng cũng phải bảo đảm mỗi trường sẵn sàng về nhân lực, chăm sóc, an toàn và tổ chức sinh hoạt nội trú. Ưu tiên đúng không phải là chọn giữa xây nhanh và giáo dục tốt: đó là hoàn thành đúng cam kết mà không hạ thấp chất lượng, đồng thời đặt nhu cầu của học sinh làm trung tâm. Khi các em được học tập trong môi trường an toàn, được chăm sóc chu đáo và phát triển cả tri thức lẫn nhân cách, đầu tư cho trường nội trú vùng biên mới đạt mục tiêu dài hạn.
